III FSK 578/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi L. S.A. z siedzibą w C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 1329/25 w sprawie ze skargi kasacyjnej L. S.A. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/24 w sprawie ze skargi L. S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 maja 2023 r., nr 2401-IEE.7192.149.2023.3/BKZ/ UNP: 2401-23-113094 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2) zwrócić L. S.A. z siedzibą w C. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.

Wyrokiem z 25 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 1329/25, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi kasacyjnej L. S.A. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/24 w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 19 maja 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z 26 maja 2026 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej jako podstawę wznowienia wskazała art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") podnosząc, że na skutek nieprawidłowego obsadzenia składu orzekającego skarżąca została pozbawiona prawa do rzetelnego procesu przed niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem. Z tych względów skarżąca wniosła o wznowienie postępowania i uchylenie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponowne rozpoznanie skargi kasacyjnej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez Naczelny Sąd Administracyjny spełniający standard sądu niezależnego, bezstronnego i ustanowionego ustawą, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga spółki o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 1329/25, podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Jak wynika z powołanych przepisów, postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy sprowadza się do zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, tj. czy postępowanie, którego wznowienia żąda strona, zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem, czy skarga wniesiona została w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę. Jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd - przystępując do drugiego etapu - wyznacza rozprawę. Dopiero stwierdzenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania otwiera sądowi drogę do badania zasadności wskazanych w niej przesłanek wznowieniowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenie, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, wyklucza możliwość badania, czy zasadna jest wskazana w niej podstawa wznowienia, ponieważ skarga taka jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 24 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 988/05; CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały wskazane w art. 280 § 1 p.p.s.a. negatywne przesłanki warunkujące możliwość dalszego procedowania przez sąd w zakresie tej skargi. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jako podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Zestawiając zatem ze sobą treść art. 277 i art. 271 pkt 1 p.p.s.a. pod kątem dochowania terminu do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi o wznowienie postępowania, należy zbadać, kiedy spółka powzięła wiedzę, że w składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania jej sprawy uczestniczyła osoba nieuprawniona. W tym zakresie, tj. uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, skarżąca podała, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2026 r. został doręczony pełnomocnikowi spółki w dniu 24 marca 2026 r. W konsekwencji skarga o wznowienie postępowania z 25 maja 2026 r. (uwaga Sądu: data stempla pocztowego wskazuje na datę 26 maja 2026 r.), została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie dochowała terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt III FSK 1329/25, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2026 r. do rozpoznania skargi kasacyjnej spółki wyznaczono skład orzekający w osobach: sędziego NSA Krzysztofa Winiarskiego, sędziego NSA Pawła Borszowskiego oraz sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego. Zawiadomienie w tym przedmiocie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 20 stycznia 2026 r. Prawidłowość tej czynności procesowej sądu nie była przez skarżącą w żaden sposób kwestionowana. Z powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika, że wiedzę o składzie sądu skarżąca przez swojego pełnomocnika powzięła już 20 stycznia 2026 r. Trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania z uwagi na wadliwą, zdaniem skarżącej, obsadę sądu upływał zatem 20 kwietnia 2026 r. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga spółki o wznowienie postępowania, wniesiona 26 maja 2026 r., została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. i już tylko z tego względu, jako spóźniona, podlega odrzuceniu. Niezależnie jednak od powyższego w sprawie zaistniała również druga z podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi, tj. skarga ta nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Jak już wskazano na wstępie, jako podstawę skargi spółka powołała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Przesłanka wznowienia określona w tym przepisie zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Istotne jest przy tym łączne spełnienie obu wymienionych w tym przepisie warunków, tj. aby w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona (albo sędzia wyłączony z mocy ustawy) i strona przed uprawomocnieniem wyroku nie mogła domagać się wyłączenia takiego członka składu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle poprzedniego stanu prawnego, gdy nie istniał obowiązek zawiadomienia stron o składzie sądu rozpoznającego sprawę, tj. przed wprowadzeniem instytucji tzw. "testu niezawisłości sędziego" z art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm., dalej: "p.u.s.a."), wskazywano, że strona dowiadywała się o składzie sądu orzekającego w sprawie dopiero w dniu wydania wyroku. Podkreślano, że analiza art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w kontekście unormowań art. 277 i 270 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania może zacząć swój bieg najwcześniej w dniu uprawomocnienia się orzeczenia, ponieważ dopiero po tej dacie wniesienie takiej skargi jest dopuszczalne, zaś w przypadku wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego - od dnia ich wydania, gdyż są one prawomocne z chwilą ich ogłoszenia (J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 277 oraz wskazane tam postanowienia NSA: z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05, oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1781/06, a także postanowienia NSA: z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1512/20; z 5 lutego 2026 r., sygn. akt I FSK 1753/25; CBOSA). Natomiast zgodnie z wprowadzonym 15 lipca 2022 r. art. 5a p.u.s.a. strona mogła złożyć wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że po powzięciu przez skarżącą wiedzy o składzie orzekającym, w szczególności o tym, że do składu tego wyznaczony został sędzia, którego bezstronność i niezawisłość budzi wątpliwości skarżącej, skarżąca mogła podjąć przewidziane prawem działania zmierzające w istocie do wyłączenia tego sędziego od rozpoznania jej skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie został spełniony drugi z określonych w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania z powodu nieważności, tj. brak możliwości domagania się wyłączenia członka składu sędziowskiego przed uprawomocnieniem się wyroku. Powoduje to w konsekwencji, że przedmiotowa skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.