III FSK 941/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej N. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Łd 621/25 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi N. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr 1001-IEW-1.4123.5.2025.36.EC w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

1. Wyrokiem z 26 lutego 2026 r., I SA/Łd 621/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę N. W. (dalej: "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 7 sierpnia 2025 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. 2. Od tego wyroku, 11 maja 2026 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego uzasadniając wskazany wcześniej wniosek wskazał, że dalsze wykonywanie decyzji prowadziłoby do nieodwracalnych lub co najmniej trudnych do odwrócenia skutków po stronie skarżącego. Wskazano na długotrwałość postępowania sądowego oraz to, że ewentualne uchylenie decyzji po wielu latach postępowania nie byłoby w stanie w pełni odwrócić skutków jej wcześniejszego wykonania. Zdaniem strony za zasadnością wniosku przemawia jego trudna sytuacja materialna. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z 26 września 2013 r., II FZ 718/13, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA"). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15, CBOSA). Samo powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w oparciu o konkretne okoliczności faktyczne i prawne. Obowiązkiem sądu jest ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również znajdujących się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło sprowadzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Poza ogólnymi twierdzeniami, w skardze kasacyjnej nie zawarto żadnej konkretnej argumentacji mającej na celu uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. Nie opisano w nim wpływu braku wstrzymania wykonalności na sytuację życiową i majątkową strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt zobowiązania do wpłaty nawet znacznej kwoty nie stanowi o istnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. O takiej obawie można byłoby mówić jedynie po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji finansowej skarżącego i zestawieniu tej sytuacji z wysokością zobowiązania zawartego w zaskarżonej decyzji. Dokonanie takiej oceny, wobec braku stosownych twierdzeń i dowodów, jest niemożliwe. Skarżący kasacyjnie nie złożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową, ani nawet nie przedstawił szczegółowych i zindywidualizowanych twierdzeń w tym zakresie. Ponadto wymaga podkreślenia, że faktu potencjalnego egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo, w tym przypadku nawet jedynie potencjalne, wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Dodatkowo przypomnieć należy, że ewentualna wadliwość decyzji nie stanowi przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej przez sądy administracyjne. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.