III FZ 145/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1019/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., nr SKO.410.140.2022 i decyzji Wójta Gminy Kobylnica z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr GFB.FP.3120.21.2.2022 w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 204/23 w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., nr SKO.410.140.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

B.J. w skardze z 21 listopada 2023 r. wniosła o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 204/23. Natomiast w piśmie z 21 grudnia 2023 r. zwróciła się do Sądu o zabezpieczenie postępowania sądowego poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 18 sierpnia 2022 r., nr SKO.410.140.2022 oraz decyzji Wójta Gminy Kobylnica z 26 kwietnia 2022 r., nr GFB.FP.3120.21.2.2022 z uwagi na wszczęcie przez Wójta Gminy Kobylnica postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu powyższego wniosku postanowieniem z 4 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1019/23, na podstawie art. 284 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania wskazanych we wniosku decyzji podatkowych. Sąd wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organów administracji, których legalność potwierdził WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 204/23. Natomiast fakt złożenia przez skarżącą skargi o wznowienie przedmiotowego postępowania nie zmienia tej okoliczności. Mając to na uwadze, sąd uznał, że na obecnym etapie nie może orzekać o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. skoro przepis ten – dający sądowi podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności do czasu wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) nie ma zastosowania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o: 1. uchylenie tego postanowienia i udzielenie tymczasowej ochrony, tj. wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji Wójta Gminy Kobylnica i decyzji SKO w Słupsku – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego ze skargi o wznowienie postępowania sądowego - I SA/Gd 204/23, zakończonego wyrokiem z 1 sierpnia 2023 r., wydanym bez właściwych dokumentów geodezyjnych, bez powiadomienia skarżącej o terminie rozprawy oraz z pozbawieniem jej prawa do skargi kasacyjnej. Sąd nie dysponował danymi geodezyjnymi nieruchomości. Sąd wydał wyrok bez dokumentów źródłowych, powołując się na oświadczenia Wójta Gminy Kobylnica, które są fałszem, co potwierdził powiatowy geodeta, 2. w związku z rażącym naruszeniem prawa i wyrządzeniem skarżącej szkody materialnej i krzywdy osobistej wyrokiem opartym na fałszywych danych Wójta, zawartych w treści decyzji Wójta i Kolegium w Słupsku, niezweryfikowanych przez Sąd – wniosła również o zagwarantowanie ochrony tymczasowej w postaci postanowienia o wstrzymaniu wykonania wyroku Sądu z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 204/23, 3. w związku z powołaniem w postanowieniu z 8 stycznia 2024 r. regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. i art. 284 p.p.s.a., jako przeszkody dla udzielenia stronie skarżącej ochrony w formie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji administracyjnych i orzeczenia sądu – do czasu prawomocnego zakończenia wznowionego postępowania sądowego, wniosła o uwzględnienie faktu niepowetowanej szkody majątkowej a także osobistej, naruszeniem dóbr osobistych rozpowszechnianiem nieprawdy, że skarżąca korzystała ze zwolnienia podatkowego i narażaniem jej na utratę zdrowia ciągłym stresem w chorobie, 4. zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją przepisów o przymusie radcowsko-adwokackim, w sytuacji odmowy przez pełnomocnika z urzędu sporządzenia skargi kasacyjnej a nieposiadania przez stronę skarżącą, poszkodowaną, środków na pełnomocnika z wyboru – czy taki przepis, niewykonalny w połączeniu z brakiem regulacji prawnych dla bezstronnej oceny i trybu przyznawania prawa do pomocy prawnej nie stoi w sprzeczności z gwarancją prawa do sądu i poszanowania godności? Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 284 p.p.s.a. stanowi się, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z powyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie skutkuje sama w sobie wstrzymaniem wykonania kwestionowanego tą skargą orzeczenia sądu i podlega ono wykonaniu, czyli powoduje, że ocenione w nim pod względem legalności akty lub czynności organów uznane za prawidłowe mogą wywoływać wskazane nimi skutki. Uznane za niezgodne tych skutków nie powodują. Zgodnie z art. 61 § 1 wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skarga zatem nie zatrzymuje wykonania aktu lub czynności a dopiero stosowny wniosek i spełnienie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. taki skutek może powodować. Instytucje wstrzymania z powyższych przepisów są podobne ale nie identyczne. Różni je wyraźnie ich przedmiot bowiem w art. 284 p.p.s.a. chodzi o wstrzymanie wykonania skutków prawnych (mocy) kwestionowanego orzeczenia sądu a w art. 61 § 1 p.p.s.a. skutków prawnych kwestionowanych aktów lub czynności organów. Są to zatem dwie odrębne od siebie instytucje wstrzymania wykonania skutków prawnych i faktycznych zapadłych wcześniej rozstrzygnięć obliczone na to by uchronić skarżącego przed skutkami tych rozstrzygnięć do czasu rozpatrzenia wniesionej skargi (skargi zwykłej, skargi kasacyjnej czy skargi o wznowienie). Mają też różne przesłanki, czyli pod innym kątem ocenia się okoliczności jakie uzasadniają ich zastosowanie. Zauważyć należy, że w obu przypadkach są to środki wyjątkowe bowiem powodują wstrzymanie skutków orzeczenia sądu czy decyzji organu pomimo ich prawomocności czy ostateczności. Wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania wykonania każe interpretować te przepisy wąsko a nie rozszerzająco. Zatem skoro art. 284 p.p.s.a. stanowi o możliwości wstrzymania wykonania orzeczenia to tylko w stosunku do orzeczenia sądu można orzec o jego wstrzymaniu. Nie można rozciągnąć tego skutku na skontrolowane akty lub czynności organów bowiem przedmiotem kontroli w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania jest wyłącznie prawomocne orzeczenie sądu. Powiązanie jakie występuje pomiędzy zaskarżonym orzeczeniem sądu a aktami lub czynnościami, których to orzeczenie dotyczyło nie zmienia faktu, że przedmiot skargi o wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie zapadłego orzeczenia a nie ocenionych nim decyzji. Wyraźne granice kontroli tej skargi powodują, że akt lub czynność organu nie mogą być ponownie kontrolowane i wstrzymywane ich wykonanie. Sąd w skardze o wznowienie nie jest uprawniony wstrzymywać skutków decyzji bowiem o ich statusie orzekł już sąd. Jak stanowi art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Ochrona tymczasowa przed skutkami skarżonych decyzji zakończyła się więc wraz z wydaniem wyroku a rozpatrując skargę o wznowienie postępowania sądowego kontroluje się ewentualne wady orzeczenia i chroni przed skutkami takiego orzeczenia a nie ocenionych już aktów lub czynności. Zapadły więc prawomocne orzeczenia a zatem Sąd nie może wypowiadać się odnośnie do wstrzymania kontrolowanych uprzednio aktów lub czynności bo zostały one skontrolowane pod względem ich legalności i wywołują określone nimi skutki. Obecnie Sąd ocenia czy skutki orzeczenia prowadzić mogą do niepowetowanej szkody dla skarżącego. Tymczasem w sprawie skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie decyzji organów administracji, które były przedmiotem kontroli WSA w Gdańsku. Wspomniany wyrok jest prawomocny, a okoliczności tej nie zmieniła złożona skarga o wznowienie przedmiotowego postępowania. Zaś wobec tego, że wyrok ten nadal pozostaje w obrocie prawnym, na tym etapie postępowania sąd nie może orzekać o wstrzymaniu wykonania objętych wnioskiem decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. (porównaj: postanowienia NSA: z 20 września 2007 r., II FSK 672/07 i z 28 października 2010 r., II OSK 1337/10 oraz wyrok NSA z 16 października 2009 r., I OSK 1293/09). Prawomocny wyrok wyłącza możliwość wstrzymania aktu lub czynności bowiem jego moc powoduje, że wobec brzmienia art. 61 § 6 p.p.s.a. niemożliwa jest ocena zaistnienia przesłanek wstrzymania z art. 61 § 3 p.p.s.a. Istnienie prawomocnego wyroku czyni bezpodstawnym żądanie wstrzymania wykonalności decyzji bowiem jego mocą decyzje podlegają wykonaniu. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji słusznie, na podstawie art. 284 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji Wójta Gminy Kobylnica z 26 kwietnia 2022 r., które były przedmiotem kontroli w skarżonym skargą o wznowienie wyroku WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 204/23. Na etapie skargi o wznowienie postępowania sądowego możliwe było żądanie wstrzymania wykonania jedynie kwestionowanego tą skargą orzeczenia Sądu. Wniosek w tym zakresie został sformułowany dopiero w zażaleniu, jednak w ramach niniejszego postępowania weryfikowana była jedynie prawidłowość postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania wskazanych we wniosku decyzji podatkowych. Wniosek o wstrzymanie wykonania objętego skargą wyroku winien być rozpatrzony w ramach odrębnego postępowania wpadkowego. Co się zaś tyczy zredagowanego wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, należy zauważyć, iż jest to wniosek wykraczający poza ramy zainicjowanego postępowania zażaleniowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.