III FZ 175/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 26 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1079/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 czerwca 2024 r. nr SKO.FP/41.4/247/2024/7528 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1.1. Postanowieniem z 20 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1079/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 20 czerwca 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. 1.2. Pismem z 11 czerwca 2024 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W piśmie inicjującym postępowanie strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ramach uzasadnienia wskazano, że żadna z nieruchomości należących do spółki w chwili obecnej nie przynosi dochodu, a niewstrzymanie wykonania decyzji grozi skarżącej szkodą materialną. Strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów lub innych materiałów, których treść prowadziłaby do uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniając, że ciężar wykazania okoliczności świadczących o spełnieniu przynajmniej jednej z przedstawionych powyżej przesłanek spoczywa na stronie, która zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie. Bez poparcia wniosku stosownymi twierdzeniami, dokumentami i argumentacją, świadczącymi, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody lub może spowodować trudne do odwrócenia skutki, sąd nie może poczynić koniecznych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. 1.3. Skarżąca spółka wywiodła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o zmianę bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. 2.3. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na to, że obowiązki te spoczywają po stronie wnioskodawcy oraz że sąd administracyjny nie wzywa w takiej sytuacji o przedstawienie dokumentacji, a tym bardziej sam takiej dokumentacji nie sprawdza. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, przy czym jak już wyjaśniono, powinny one wykazywać występowanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 2.4. W rozpoznawanej sprawie WSA stwierdził, że skarżąca spółka nie przedstawiła argumentacji, konkretnych okoliczności i dokumentów, wyczerpująco opisujących jej aktualną, rzeczywistą sytuację finansową i majątkową, pozwalających sądowi zasadnie przyjąć, że zaistniały przesłanki wymienione w 61 § 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia i udokumentowania wniosku w tym zakresie wyklucza zastosowanie szczególnej instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Sąd trafnie stwierdził, że wobec nieprzedstawienia przez skarżącą dowodów zaświadczających o jej sytuacji majątkowej i zdolnościach finansowych, nie jest możliwe ustalenie, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji byłaby znaczna oraz czy po jej wykonaniu istniałoby zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Należy mieć na uwadze, że w zasadzie każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, toteż należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd pierwszej instancji mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane i argumenty, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie będą trudne do odwrócenia. 2.5. Wraz z zażaleniem skarżąca spółka przedłożyła rachunek zysków i strat za okresy od 2018 do 2023 r., z pominięciem najbardziej aktualnego rachunku zysków i strat, to jest za rok 2024. Jednakże na podstawie dołączonej dokumentacji nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca spółka ma problemy z terminowym regulowaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej spółki, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby na przykład udzielenie informacji dotyczących stanu oszczędności czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. 2.6. Zważywszy na stanowisko skarżącej wyrażone w zażaleniu oraz przedłożenie załączników do zażalenia, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz wyłącznie dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji. 2.7. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.