III FZ 187/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1188/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 11 lipca 2022 r., nr 2401-IEW1.4253.4.2022.2 UNP: 2401-22-040194 w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1188/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej D. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 11 lipca 2022 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Ocena tego, czy jego wykonanie odbędzie się z uszczerbkiem dla majątki Spółki, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, nie może bowiem sprowadzać się do żądania wstrzymania aktu i odbywać się w oderwaniu od szczegółowych informacji o rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącej. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że postanowieniem z 6 lipca 2023 r., sygn. akt I SPP/Gl 324/22 starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono wówczas uwagę, że Spółka nie przedstawiła dokumentacji źródłowej na poparcie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu oznacza to, że nawet przebieg postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie uprawdopodobnia ziszczenia się w stosunku do Skarżącej negatywnych konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji. Zarówno treść wniosku, jak i materiał zgromadzony w aktach sprawy uniemożliwiają pełną i rzetelną ocenę faktycznych możliwości finansowych Spółki. Takie dokumenty nie zostały złożone w postępowaniu w sprawie wstrzymania wykonania decyzji. W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarżąca wskazała, iż od początku działalności regularnie i terminowo opłacała zobowiązania podatkowe. Podkreśliła ponadto, iż wszelkie dotychczas prowadzone przez organ podatkowy kontrole zarówno w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych jak i w przedmiocie podatku od towarów i usług zakończyły się dla Skarżącej pozytywnie. Podatniczka oświadczyła, iż nie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej ani nie podejmowała żadnych działań zmierzających do wyzbywania się majątku. Stan finansowy i majątkowy Spółki pozostawał stabilny i pozwalał na prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca nadmieniła również, iż nie była w stanie przedstawić wymaganych dokumentów. A to z tego powody, że były prezes zarządu Spółki, H.C. odwołał się ze stanowiska, nie informując o tym wspólnika. Następnie nie wydał dokumentacji spółki jak innych środków znajdujących się w siedzibie. Nie reagował i do dziś nie reaguje na wysyłane wezwania. Natychmiastowa egzekucja zobowiązania poczyni znaczną szkodę w sytuacji Spółki, która obecnie byłaby w stanie normalnie funkcjonować, a w przypadku przeprowadzenia egzekucji utraci możliwość utrzymania się na rynku. W opinii Skarżącej prowadzone postępowanie wpadkowe w przedmiocie zwolnienia od kosztów, inaczej niż przyjmuje to Sąd meriti wprost wskazało, że ta nie dysponuje swoją pełną dokumentacją oraz że w tamtym czasie nie dysponowała środkami na uiszczenie należności. Nie zmienia to jednak faktu, iż to przeprowadzenie w całości egzekucji a w tym łączące się z tą okolicznością zajęcia rachunków czy licytacja majątku spółki definitywnie usuną ją z obrotu gospodarczego, co nawet w przypadku pozytywnego rozpatrzenia skargi Spółki nie przywróci jej możliwości dalszego funkcjonowania. Mając to na uwadze Skarżąca uznała, że zarówno zażalenie, jak i wniosek pozostają uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze za ugruntowany należy uznać pogląd - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - kładący nacisk na obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zawierać opis konkretnych okoliczności decydujących o potrzebie wstrzymania wykonania aktu, zaś prezentowana argumentacja powinna mieć wsparcie w przedłożonym materiale źródłowym. Podstawy udzielenia tymczasowej ochrony sądowej nie mogą stanowić jedynie hasłowo powoływane skutki wykonania decyzji podatkowej (ze swej istoty dolegliwe dla podatnika), nie poparte jakimikolwiek konkretnymi danymi, twierdzeniami czy dokumentacją, pozwalającymi ocenić rzeczywiste zagrożenie płynące z zapłaty określonej kwoty w kontekście przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle powyższych uwag jako prawidłowe należało ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym ogólnikowe powoływanie się przez Skarżącą na istnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie było wystarczające dla zastosowania ochrony, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie zmienia tego również rzekomy brak dostępu do dokumentacji Spółki. Są to ogólne twierdzenia, które dotyczą wewnętrznych spraw funkcjonowania spółki i jako takie nie mogą stanowić bezpośredniej podstawy zastosowania ochrony tymczasowej. Przypomnieć należy, że podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał należytego uzasadnienia zgłoszonego żądania, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Zasady orzekania na podstawie akt sprawy, czy też niezwiązania granicami skargi (art. 133 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie zwalniają wnioskodawcy z obowiązku uprawdopodobnienia konkretnych podstaw zastosowania tymczasowej ochrony sądowej w danej sprawie i nie usprawiedliwiają tez o powinności dokonywania przez sąd analizy sytuacji majątkowej skarżącej np. na podstawie danych gospodarczych dotyczących spółki dostępnych na stronach internetowych. Samo hasłowe powoływanie się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków wobec niemożności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej nie mogły stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W kontrolowanym postanowieniu trafnie dostrzeżono, że prezentowana przez stronę argumentacja była niewystarczająca dla uwzględnienia złożonego wniosku wobec nieprzedłożenia przez stronę jakichkolwiek dokumentów czy danych mogących obrazować rzeczywistą kondycję majątkową Spółki. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.