III FZ 266/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 673/24, w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 31 lipca 2024 r., nr 1001-IEW-1.4121.11.2024.17.RD w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: oddalić zażalenie

Wyrokiem z 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 673/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. M. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "Organ") z 31 lipca 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Pismem z 27 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wskazała, iż w okresie obejmującym rozprawę przed WSA w Łodzi w dniu 5 marca 2025 r., publikację wyroku w dniu 19 marca 2025 r. oraz w czasie na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku pozostawała w stanie zdrowotnym negatywnie wpływającym na wykonywane przez nią obowiązki, a stan ten nie był przez nią zawiniony. Jednocześnie wniosła o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku opublikowanego 19 marca 2025 r. sygn. I SA/Łd 673/24. Zarządzeniem z 2 kwietnia 2025 r. sędzia sprawozdawca wezwał wnioskodawczynię do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez wykazanie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - pod rygorem odrzucenia wniosku oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu - pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu na podstawie tego wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 4 kwietnia 2025 r. wskazała, iż w dniu 3 kwietnia 2025 r. przesłała do Sądu oryginał zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 kwietnia 2025 r. uprawdopodobniający brak winy w uchybieniu terminu (k. 68). Tym samym wniosła o potraktowanie oryginału zaświadczenia lekarskiego jako załącznika do niniejszego pisma (otrzymała jeden oryginał dokumentu, który przekazała w korespondencji z 3 kwietnia 2025 r.). Wskazała ponadto, że z uwagi na charakter choroby i rozłożone w czasie działania leków, treść zaświadczenia oraz konieczność określenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu należy przyjąć, że termin ten przypadał na koniec marca - 31 marca 2025 r. - zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem. Okres na złożenie wniosku mija zatem z dniem 7 kwietnia 2025 r. W takim stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd I instancji wskazał, iż w ocenie Sądu, wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż argumentacja pełnomocniczki sprowadza się do stwierdzania, że we wskazanym okresie pogorszenie jej stanu psychicznego miało istotny negatywny wpływ na wykonywanie przez nią obowiązków zawodowych. Zauważyć jednak należy, że we wskazanym okresie pełnomocniczka osobiście odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy (w dniu 17 lutego 2025 r. k-45 akt sądowych), jak również sporządziła i wysłała do Sądu wniosek o przywrócenie terminu. Co więcej, wnikliwa analiza pisma z dnia 4 kwietnia 2025 r., sporządzonego przez nią po ustaniu przyczyny uchybienia, pozwala na stwierdzenie, że w warstwie merytorycznej nie odbiega on od wniosku złożonego w czasie, kiedy przyczyna uchybienia wciąż trwała. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu I instancji, jeżeli pełnomocnik przed ustaniem przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi mogła sporządzić wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie go uzasadnić, jak również odebrać osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy, to nie sposób przyjąć jako uprawdopodobnionego twierdzenia, że nie mogła ona, uwzględniając miernik staranności odpowiedni dla profesjonalnego pełnomocnika, w przewidzianym prawem terminie sporządzić wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z 19 marca 2025 r. Sąd I instancji wskazał również, iż nie neguje, że choroba, na którą wskazuje pełnomocnik może mieć istotny wpływ na zdolność organizowania przez nią czynności procesowych, jednakże przedstawione okoliczności nie mogą świadczyć o zachowaniu przez nią należytej staranności. Pismem z 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniosła zażalenie na ww. postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") poprzez ich błędną wykładnię, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonanie oceny zdrowia psychicznego Skarżącej bez zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu psychiatrii skutkującą przyjęciem przez Sąd, że Skarżąca miała realną możliwość dochowania terminu procesowego i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na uchybienie terminu bez jej winy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogło być związane z chorobą pełnomocnika Skarżącej i kwestia ta została uprawdopodobniona; - art. 87 § 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie uwzględnił uprawdopodobnionych przez Skarżącą okoliczności stwierdzonych w przedłożonym przez Skarżącą zaświadczeniu lekarskim. Jednocześnie wniosła o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 marca 2025 r. sygn. I SA/Łd 673/24 lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uznać zatem należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Dodać należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego "brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i rozumiany w wymiarze obiektywnym - wymagającym od strony należytej staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem, których wystąpienie wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a." (zob. postanowienie NSA z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III FZ 458/23). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa zatem, że profesjonalny pełnomocnik, jako osoba dbająca należycie o interesy swojego mocodawcy, winien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia terminowości dokonywanych czynności procesowych, chociażby poprzez skorzystanie z pomocy osób trzecich, np. poprzez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (zob. postanowienie NSA z 7 maja 2014 r., II OZ 412/14). Rację należy zatem przyznać Sądowi I instancji, iż jeżeli pełnomocnik przed ustaniem przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi mogła sporządzić wniosek o przywrócenie terminu i merytorycznie go uzasadnić, jak również odebrać osobiście zawiadomienie o terminie rozprawy, to nie sposób przyjąć jako uprawdopodobnionego twierdzenia, że nie mogła ona, uwzględniając miernik staranności odpowiedni dla profesjonalnego pełnomocnika, w przewidzianym prawem terminie sporządzić wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z 19 marca 2025 r. Podsumowując, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w realiach niniejszej sprawy pełnomocniczka nie uprawdopodobniła, jakoby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 marca 2025 r., miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazała zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, wyklucza to możliwość przywrócenia terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.