III FZ 273/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt I SPP/Kr 51/25 (dawniej: I SPP/Kr 237/20) w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie z wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 czerwca 2021 r., I SPP/Kr 237/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw M. M. (dalej: skarżący) od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. W skład jego majątku wchodzi połowa domu o powierzchni 100 m2 o wartości 500.000 zł, nieruchomość rolna o powierzchni 2,6 ha o wartości 30.000 zł. Wnioskodawca posiada 2.600 zł oszczędności oraz 34.535 zł w papierach wartościowych i innych prawach majątkowych. Na dochód skarżącego składają się dopłaty dla rolników w kwocie 150 zł oraz emerytura jego matki w kwocie 1.500 zł. Swoje zobowiązania skarżący obliczył na kwotę 200 zł. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 16 września 2020 r. skarżący został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedstawienie informacji o przedmiocie zaskarżenia, przy którym ubiega się o prawo pomocy, tj. wskazanie zaskarżonego aktu (np. decyzji, postanowienia), czynności bądź bezczynności oraz wskazanie numeru sprawy administracyjnej, której akt, czynność lub bezczynność dotyczy, oznaczenie organu, podanie czego dotyczy sprawa (ewentualnie załączenie kserokopii np. decyzji). Ponadto skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia wskazywanych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. W dniu 19 października 2020 r. na adres mailowy Dziennika Podawczego Sądu, wpłynął mail skarżącego, w którym podał, że jego matka nie ma konta, a jej emerytura wpływa na konto siostry. Sam skarżący ma jedno konto. Do maila skarżący dołączył cztery zdjęcia kolejnego formularza PPF oraz osiem zdjęć operacji bankowych na bliżej nieokreślonym rachunku. Zarządzeniem z 4 grudnia 2020 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, gdyż pomimo wezwania wnioskodawca nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków tego wniosku. W dniu 29 stycznia 2021 r. na adres mailowy Dziennika Podawczego Sądu, wpłynął mail skarżącego, do którego załączono (w formacie .jpg) m.in. sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 237/20. Zarządzeniem z 25 lutego 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 237/20, poprzez nadesłanie oryginału bądź uwierzytelnionego odpisu sprzeciwu opatrzonego własnoręcznym podpisem skarżącego lub jego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. W odpowiedzi skarżący nadesłał drogą elektroniczną pismo z 3 maja 2021 r., do którego dołączył (w formacie .jpg) m.in. sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 237/20. Sąd pierwszej instancji ocenił, że wniesiony przez skarżącego drogą elektroniczną sprzeciw nie został przez niego podpisany, również w odpowiedzi na zarządzenie skarżący nie przedłożył podpisanego ani uwierzytelnionego sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego, w związku z powyższym odrzucił sprzeciw skarżącego podając jako podstawę prawną art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie (pismo z 8 sierpnia 2021 r.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu przedstawił informacje odnośnie miesięcznego dochodu, majątku i stanu zdrowia, wniósł o zwolnienie z kosztów i przydzielenie adwokata oraz o uchylenie "decyzji". Zarządzeniem z 7 października 2021 r. Sędzia Referent WSA przekazał Przewodniczącemu Wydziału WSA wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy (zawarty w uzasadnieniu zażalenia) do odrębnego procedowania. Postanowieniem z 31 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 2 czerwca 2021 r. utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego. Sąd uznał, że zażalenie zostało wniesione na postanowienie, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia. Pismem z 2 marca 2022 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie z 31 stycznia 2022 r. Postanowieniem z 5 marca 2025 r., sygn. akt III FZ 97/25 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zarządzeniem z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Kr 51/25 Sędzia WSA w pkt 5 nadał bieg zażaleniu z 8 sierpnia 2021 r. a następnie zarządzeniem z tej samej daty Przewodniczący Wydziału – Sędzia WSA przekazał akta wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony (a więc i sprzeciw) powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 298). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (art. 46 § 2b p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wniesiony przez skarżącego w dniu 29 stycznia 2021 r. drogą elektroniczną sprzeciw nie został przez niego podpisany. Prawidłowo zatem wezwano skarżącego do nadesłania oryginału, bądź uwierzytelnionego odpisu sprzeciwu opatrzonego własnoręcznym podpisem lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji poinformował, że odpisem pisma mogą być uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazał, również, że poświadczenia zgodności odpisu z oryginałem może dokonać tylko notariusz albo występujący w sprawie pełnomocnik strony będący adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (art. 48 § 3 p.p.s.a.). Skarżący w odpowiedzi na ww. wezwanie nadesłał opatrzone jego podpisem elektronicznym pismo z 3 maja 2021 r., do którego dołączył (w formacie .jpg) sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Kr 237/20. Nadesłana przez skarżącego fotokopia sprzeciwu nie została uwierzytelniona. W konsekwencji prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił sprzeciw skarżącego. Trzeba podkreślić, że przy kontroli zaskarżanego postanowienia nie mogą być poddawane ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty dotyczące postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy skarżącemu, gdyż w tym postępowaniu Sąd badał jedynie zasadność wniesionego środka zaskarżenia na wydane postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu. Skarżący w zażaleniu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.