III FZ 286/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 456/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi V. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2025 r. nr SKO 4015.1.2025 w przedmiocie opłaty skarbowej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 456/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił V. H. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi V. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 19 marca 2025 r. nr SKO 4015.1.2025 w przedmiocie opłaty skarbowej. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 17 listopada 2025 r. Skarżąca została poinformowana o terminie rozprawy w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 456/25, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru (vide: k. 109 akt sądowych). Zawiadomienie to zawierało pełne pouczenie, m.in. dotyczące sposobu i trybu zaskarżenia łącznie z informacją o uprawnieniu do złożenia wniosku o uzasadnienie w przypadku oddalenia skargi w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wyrokiem z 9 stycznia 2026 r. Sąd oddalił w całości skargę Skarżącej. Pismem z 6 marca 2026 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wyrok został wydany na rozprawie, na której stawiennictwo było nieobowiązkowe, a zawiadomienie o terminie rozprawy nie zawierało informacji, iż wyrok nie zostanie dostarczony z urzędu. Zdaniem Skarżącej takie działanie narusza art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 p.p.s.a. Ponadto wskazano, że pismem z 19 lutego 2026 r. Skarżąca otrzymała postanowienie w sprawie o sygnaturze II SAB/Wr 1489/25 i nie miała świadomości, że jej sprawa została rozdzielona na dwa odrębne postępowania toczące się w dwóch różnych wydziałach. Końcowo podkreślono, że zdaniem Skarżącej uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a Sąd nie dopełniając obowiązku informacyjnego przyczynił się do zaistniałej sytuacji. W ocenie Sądu, Strona nie dochowała należytej staranności w terminowym dokonaniu czynności procesowej. Jeżeli Skarżąca nie miała możliwości wzięcia udziału w rozprawie, winna była podjąć odpowiednie czynności mające na celu uzyskanie informacji o treści zapadłego rozstrzygnięcia. Nawet już w dniu rozprawy, po jej zakończeniu, tj. 9 stycznia 2026 r., Skarżąca mogła zadzwonić do Sądu (numer do Wydziału Informacji Sądowej został zamieszczony w zawiadomieniu o terminie rozprawy) i uzyskać informację o wyniku sprawy oraz wyjaśnić ewentualne wątpliwości co do terminów i wymogów obowiązujących w postępowaniu, w tym co do wymogów uzyskania uzasadnienia orzeczenia. Tymczasem Skarżąca zainteresowała się wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego dopiero po upływie dwóch miesięcy od terminu rozprawy. W ocenie Sądu, podniesiona przez Skarżącą okoliczność rozdzielenie spraw na dwa wydziały, z uwagi na doprecyzowanie przez Skarżącą zakresu skargi, nie pozbawiała jej możliwości skutecznego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 456/25, skoro znała datę i godzinę rozprawy wyznaczonej w sprawie. Pismem z 7 kwietnia 2026 r. od wskazanego orzeczenia Strona wywiodła zażalenie, powielając uprzednio prezentowaną argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, tj. 1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, 2) dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskującego, zaś brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje niemożnością zastosowania przez sąd omawianej instytucji. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (post. NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14; z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14; z 28 lutego 2018 r., II FZ 96/18 - CBOSA). Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, należy wskazać, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 9 stycznia 2026 r. Choć Strona celem wykazania istnienia przeszkód w dochowaniu terminu powołała się na brak świadomości konieczności złożenia wniosku, sama w sobie tak ukształtowana okoliczność nie potwierdza, by w dacie upływu terminu pozostawała ona w uzasadnionym stanie wyłączającym możliwość dochowania czynności. Za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że każda strona postępowania jest zobowiązana zapoznać się z kierowanymi do niej pouczeniami na każdym etapie postępowania i może, w razie wątpliwości, zasięgnąć informacji w Wydziale Informacji Sądowej, w tym drogą telefoniczną. W razie braku pełności co do wyniku rozprawy, o której Skarżąca była prawidłowo poinformowana, oraz dopuszczalnych czynnościach procesowych związanych z przebiegiem postępowania, należycie dbająca o własne interesy strona powzięłaby kontakt telefoniczny i dowiedziała się, czy i jakie orzeczenie zapadło oraz jaka jest możność uzyskania doń pisemnego uzasadnienia. Skarżąca wskazanych czynności nie poczyniła, tym samym nie legitymując się należytą starannością w dbałości o swój interes procesowy. Powyższa okoliczność zaś determinowała przyjęcie oceny o niemożności uznania braku winy po stronie Skarżącej w realizacji obowiązku procesowego w postaci złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku, co ostatecznie przesądziło o braku spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność zastosowania instytucji przywrócenia terminu procesowego, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Bez wpływu dla powyższej oceny pozostawała podnoszona przez Skarżącą okoliczność braku zastępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, jak również wielość spraw toczących się przed Sądem pierwszej instancji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.