III FZ 339/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 379/24, w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi Miasta O. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r., nr 27.415.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części uchwały rady miasta w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 379/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Miasta O. (dalej jako: "Skarżąca") uchylił w części zaskarżoną uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie (dalej jako: "RIO") z 21 listopada 2023 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części uchwały rady miasta w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zasądził od RIO na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu ww. orzeczenia WSA wskazał, iż o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") RIO reprezentowana przez radcę prawnego pismem z 15 maja 2024 r. złożyła zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w ww. wyroku. Na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej jako: "Rozporządzenie"), mając na uwadze przesłanki, stanowiące podstawę ustalenia tych opłat, wskazane w art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 499, dalej jako: "ustawa o radcach prawnych") oraz § 15 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, polegające na orzeczeniu przez Sąd o kosztach postępowania sądowego, w sytuacji, gdy - w ocenie Organu Nadzoru - w okolicznościach niniejszej sprawy te koszty nie powinny być zasądzone. W ocenie Organu Nadzoru Sąd powinien był odstąpić od ich zasądzenia, ponieważ Sąd uwzględnił skargę jedynie w części i to w części, która w ogóle nie była przedmiotem zarzutów w skardze i jej uzasadnienia, a to oznacza, że zasądzony zwrot kosztów postępowania nie był niezbędny do celowego dochodzenia praw przez Miasto O. i nie był zasadny z punktu widzenia nakładu pracy pełnomocnika Miasta O., w tym z punktu widzenia czynności podjętych przez tego pełnomocnika w sprawie. W oparciu o tak postawione zarzuty RIO wniosła o uwzględnienie niniejszego zażalenia oraz na podstawie art. 197 w związku z art. 185 § 1 i art. 188 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia, jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona poprzez wydanie orzeczenia o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania sądowego ewentualnie - z ostrożności procesowej, gdyby Sąd uznał, że wniosek o odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego jest za daleko idący - o ponowną analizę wysokości tych kosztów, mając na uwadze, że ich wysokość powinna być adekwatna do wyniku sprawy i powinna uwzględniać przyczynienie się pełnomocnika Miasta O. do tego wyniku oraz jego nakład pracy. RIO wniosła również o zasądzenie na rzecz Organu Nadzoru kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, według norm prawem przepisanych, sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (na podstawie art. 209 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a., zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa wyższej, w przypadku reprezentowania strony przez radcę prawnego określa Rozporządzenie. Zgodnie z treścią § 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia, opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4. Stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie innej niż ta, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna wynosi 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Podobny problem był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zakończonej postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt: I FZ 66/24, gdzie Sąd stwierdził, że: "Przepis art. 206 p.p.s.a. dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ale ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu ("sąd może"). Oznacza to, że nawet w przypadku, gdyby zostały spełnione przesłanki uzasadniające miarkowanie kosztów, sąd nie ma obowiązku zastosowania tej instytucji. Brak podjęcia jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, nawet jeśli skarga została uwzględniona częściowo, oznacza natomiast, że zastosowane zostały zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Nie ma też przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 715/17, postanowienie NSA z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt III OZ 396/23, a także wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2023 r.: sygn. akt III OSK 2864/21 i sygn. akt III OSK 2867/21)". Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie można skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wskazana w zaskarżonym orzeczeniu kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jest bowiem zasądzona w odpowiadającej prawu wysokości. Należy bowiem ponownie zauważyć, że kompetencja wynikająca z art. 206 p.p.s.a. jest pozostawiona do uznania sądu. Skoro Sąd I instancji nie skorzystał z tej kompetencji, zastosowanie mają zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 Rozporządzenia, mając na uwadze przesłanki, stanowiące podstawę ustalenia tych opłat, wskazane w art. 225 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz § 15 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, polegające na orzeczeniu przez Sąd o kosztach postępowania sądowego, w sytuacji, gdy - w ocenie Organu Nadzoru - w okolicznościach niniejszej sprawy te koszty nie powinny być zasądzone. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zauważa, iż przedmiotowe postanowienie o kosztach nie narusza wskazanych przepisów, bowiem art. 225 ust. 3 ustawy o radcach prawnych odsyła do Rozporządzenia, którego § 15 ust. 3 pkt 1 wskazuje, iż opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu. Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, iż koszty zasądzone zaskarżonym postanowieniem mieszczą się w zakresie wskazanym przez Rozporządzenie, a co za tym idzie, są zasądzone w prawidłowej wysokości, należy uznać powyższy zarzut za niezasadny. W tak przedstawionym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie może podzielić zarzutów poczynionych przez RIO w przedmiotowym zażaleniu. Sąd I instancji nie skorzystał z możliwości miarkowania kosztów, co zgodnie z przytoczonymi wyżej rozważaniami nie jest jego obowiązkiem. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń