III FZ 419/25

Dnia 29 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt I SO/Rz 1/25 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Marcina Kojło, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Melezini, Justyny Siemieniako, Dariusza Mariana Zalewskiego, Grzegorza Dudara, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Małgorzaty Roleder, Barbary Romańczuk, sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, asesorów WSA: Anny Bartłomiejczuk i Marty Joanny Czubkowskiej, referendarzy sądowych WSA: Anety Izabeli Heliosz i Tomasza Oleksickiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Bk 361/24 ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 sierpnia 2024 r., nr 405.460/D-5/XXIV/24 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 11.06.2025 r. o sygn. I SO/Rz 63/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi J. B. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 10.08.2024 r., nr 405.460/D-5/XXIV/24, wydaną w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych, oddalił wniosek o wyłączenie o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Marcina Kojło, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Meleziniego, Justyny Siemieniako, Dariusza Mariana Zalewskiego, Grzegorza Dudara, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Małgorzaty Roleder, Barbary Romańczuk, sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, asesorów WSA: Anny Bartłomiejczuk i Marty Joanny Czubkowskiej, referendarzy sądowych WSA: Anety Izabeli Heliosz i Tomasza Oleksickiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Bk 361/24 ze skargi skarżącego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 24 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Na rozprawie przed WSA w Białymstoku 9.01.2025 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie wszystkich sędziów, asesorów oraz referendarzy sądowych WSA w Białymstoku, którzy orzekali w jego wcześniejszych sprawach, zarzucając im stronniczość. W złożonym wniosku skarżący podał, że jego wniosek dotyczy orzekających w WSA w Białymstoku sędziów, asesorów i referendarzy: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Marcina Kojło, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Meleziniego, Justyny Siemieniako, Dariusza Mariana Zalewskiego, Grzegorza Dudara, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Małgorzaty Roleder, Barbary Romańczuk, Elżbiety Trykoszko, Anny Bartłomiejczuk, Marty Joanny Czubkowskiej, Anety Izabeli Heliosz i Tomasza Oleksickiego. Skarżący zarzucił, że wymienieni sędziowie, asesorzy i referendarze WSA w Białymstoku rozstrzygają sprawy w sposób nieprawidłowy, gdyż nie respektują wiążących ich wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych. Ponadto wydawane przez nich rozstrzygnięcia są niezgodne z prawem. Skarżący zakwestionował także sposób prowadzenia jego spraw, w tym dokonywanie błędnych ustaleń faktycznych. Sędzia NSA Elżbieta Trykoszko oraz sędziowie WSA: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Marcin Kojło, Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini, Justyna Siemieniako, Dariusz Marian Zalewski, Grzegorz Dudara, Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder, Barbara Romańczuk, asesorzy WSA: Anna Bartłomiejczuk i Marta Joanna Czubkowska oraz referendarze sądowi WSA: Aneta Izabela Heliosz i Tomasz Oleksicki złożyli oświadczenia, w których podali, że między nimi a skarżącym nie zachodzą okoliczności z art. 19 p.p.s.a., tj. tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w sprawie tej nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który został postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.04.2025 r. o sygn. III FW 1/25 wyznaczony do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie wymienionych wyżej sędziów, asesorów i referendarzy WSA w Białymstoku uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie WSA w Rzeszowie w złożonym wniosku skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które prowadziłyby do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie ww. sędziów, asesorów oraz referendarzy sądowych od jej rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności. W myśl art. 19 p.p.s.a. samo przeświadczenie wnioskodawcy o działaniu wskazanych we wniosku sędziów, asesorów oraz referendarzy sądowych na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, ich wyłączenie od orzekania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dodał, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., sędzia NSA, sędziowie WSA, asesorzy sądowi oraz referendarze sądowi złożyli pisemne oświadczenia, że między nimi a żadną ze stron w tej sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 19 p.p.s.a. ani żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć wiarygodność złożonych przez sędziów, asesorów i referendarzy sądowych oświadczeń, w sytuacji gdy nie budzi żadnych wątpliwości prawdziwość tych oświadczeń, zdaniem WSA w Rzeszowie wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie. 4. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. W zażaleniu domagał się wyłączenia wskazanych sędziów, asesorów i referendarzy od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że złożenie przez sędziego blankietowego i subiektywnego oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia powoduje, że oświadczenie takie nie było analizowane pod kątem wiarygodności. W jego ocenie lakoniczne stwierdzenia WSA w Rzeszowie oparte na lakonicznych oświadczeniach sędziów uniemożliwiają kontrolę odwoławczą. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie WSA w Rzeszowie odpowiada prawu. 5.2. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek zobowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację WSA w Rzeszowie co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów, asesorów i referendarzy sądowych WSA w Białymstoku objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku bardzo ogólne okoliczności (powtórzone w części w zażaleniu), mają subiektywny charakter. Przeświadczenie skarżącego o wyłączeniu wskazanych sędziów, asesorów i referendarzy sądowych WSA w Białymstoku z uwagi na brak ich bezstronności i niezawisłości nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie. Dodatkowo sędziowie, asesorzy oraz referendarze sądowi WSA w Białymstoku, których dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenia. Autorytet moralny sędziego przemawia zaś za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, zobowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów, asesorów i referendarzy sądowych oraz w rozpoznawanym zażaleniu brak jest wskazania okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez sędziów, asesorów oraz referendarzy sądowych WSA w Białymstoku, objętych wnioskiem. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie. 5.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki