III FZ 534/24

Dnia 12 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 99/24 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 marca 2023 r., nr 1201-IEW-3.4261.3.2023.3 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 99/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") odmówił I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Spółka") zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "Dyrektor") z 10 marca 2023 r. w przedmiocie ulgi płatniczej. Uzasadniając zaskarżone postanowienie sąd I instancji stwierdził, że Spółka nie wykazała, iż spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. WSA miał na uwadze przede wszystkim oświadczenie złożone przez likwidatora Spółki, że środki finansowe na bieżące funkcjonowanie, tj. na proces likwidacyjny, są dostarczane przez jej udziałowców. Dalej sąd I instancji podniósł, że skoro udziałowcy finansują takie wydatki, to nie istnieją żadne powody ku temu, aby nie mogli oni opłacić również kosztów postępowania sądowego a ponadto cel w postaci jak najszybszej likwidacji Spółki nie ma charakteru nadrzędnego wobec postępowania sądowoadministracyjnego, wszczynanego zawsze przez stronę, która ma interes prawny w zaskarżeniu aktu administracyjnego. W reakcji na powyższe orzeczenie, pismem z 24 września 2024 r. likwidator złożył imieniem Skarżącej zażalenie, w którym zaskarżył w całości ww. postanowienie i wniósł o jego uchylenie i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata z urzędu. W treści zażalenia podniósł, że Spółka spełnia warunki skorzystania z prawa pomocy, albowiem zaprzestała prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, ma zablokowane od ponad dwóch lat wszystkie konta na rachunkach bankowych a sam likwidator wykonuje swoje czynności społecznie, nie pobierając wynagrodzenia. Sytuacja majątkowa Spółki ma również związek z sytuacja wywołaną pandemią Covid-19. W ocenie Strony, interpretacja WSA co do sytuacji majątkowej jest całkowicie błędna i nie pozwala by jakakolwiek firma która znalazła się w dramatycznej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej, mogła skorzystać z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie sąd I instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że Spółka nie spełniła określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika również, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W orzecznictwie przyjmuje się, że samo ogłoszenie upadłości wnioskodawcy (obejmującej likwidację majątku) nie przesądza o tym, że wnioskodawca postawiony w stan upadłości zasługuje na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyjmuje się powszechnie, że fakt bycia w stanie upadłości określonego podmiotu ma jedynie znaczenie dla oceny jego sytuacji finansowej - fakt ten nie jest jednocześnie w żadnym wypadku warunkiem koniecznym przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 45/18, CBOSA). Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd I instancji zasadnie przyjął, że Spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej jej samodzielne opłacenie kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Tym niemniej nie należy pomijać faktu, że w toczącym się postępowaniu – jak słusznie zauważył WSA - Spółka była w stanie wygospodarować środki na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego (wpis od skargi w kwocie 100 zł). Spółka nie zaprzecza, że środki te pochodzą od jej udziałowców, a ściśle – ze środków prywatnych udziałowców Spółki (k. 18 akt [...]). W tej sytuacji nie sposób uznać, że Skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Nawet przyjmując, że przesłanka wywiedziona z treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. została spełniona, nie można pomijać faktu, że decyzja o zwolnieniu od ponoszenia kosztów sądowych ma charakter uznaniowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowego i szczegółowo uzasadnionego stanowiska WSA nie podważa argumentacja zażalenia. Stwierdzić w zasadzie należy, że zażalenie zawiera polemikę ze stanowiskiem WSA. Spółka w żaden sposób nie podważyła ustaleń sądu I instancji w zakresie jej sytuacji majątkowej, a zaprezentowana argumentacja odnośnie dokonanej przez sąd I instancji oceny możliwości finansowych sprowadzała się, co do zasady, jedynie do próby podważenia stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.