III FZ 597/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt I SPP/Gl 26/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr SKO.F/41.4/704/2023/13379 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 19 lutego 2025 r., I SPP/Gl 26/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie J. L. (dalej: "skarżący") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 lipca 2024 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 maja 2024 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 7 sierpnia 2023 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazano art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). 2. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że postanowieniem z 22 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 28 maja 2024 r., mocą którego skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. W piśmie z 23 sierpnia 2024 r. skarżący złożył zażalenie na wskazane wyżej postanowienie. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił je jako niedopuszczalne (pełny tekst zaskarżonego orzeczenia oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 3. Na powyższe postanowienie, skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a, od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Zgodnie zaś z art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw od postanowienia referendarza z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. Żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Jedynie te z postanowień WSA, w których nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, np. wskutek odrzucenia sprzeciwu, będą podlegały dalszemu zaskarżeniu (zob. np. postanowienia NSA: z 22 czerwca 2017 r., I FZ 118/17; z 31 października 2017 r., II GZ 804/17; z 26 stycznia 2024 r., III OZ 479/24; z 29 stycznia 2025 r., II OZ 921/24; z 18 lutego 2025 r., II OZ 113/250). W tej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem w postanowieniu z 22 lipca 2024 r., WSA w Gliwicach merytorycznie rozpoznał sprzeciw skarżącego, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Wobec tego postanowieniem z 19 lutego 2025 r. sąd prawidłowo odrzucił, jako niedopuszczalne, zażalenie na postanowienie z 22 lipca 2024 r., bowiem postanowienie to wydane zostało w drugiej instancji i nie przysługiwał od niego żaden środek zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.