III FZ 656/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt I SAB/Gd 9/25, w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. B. na bezczynność Burmistrza Miasta R. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 30 października 2025 r. o sygn. I SAB/Gd 9/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi D. B. (dalej: "Skarżąca") na bezczynność Burmistrza Miasta R. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Gd 178/25 Starszy Referendarz Sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 1 września 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] (dalej: "ORA") poinformowała, że pełnomocnikiem z urzędu dla Skarżącej został wyznaczony adw. [...], zaś pismem z 24 października 2025 r. ORA wskazała, iż datą odbioru pisma przez adw. [...] z informacją o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu dla Skarżącej jest dzień 10 września 2025 r. 17 października 2025 r. pełnomocnik Skarżącej nadał do Sądu I instancji przesyłkę zawierającą skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek uzasadnił wskazując, iż: "9 września 2025 r. otrzymałem informację [...], kierowaną również do tamtejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (zał. nr 1), dotyczącą ustanowienia mojej osoby pełnomocnikiem skarżącej w niniejszym postępowaniu. Informacja ta nie wskazywała w najmniejszym stopniu specyfiki zagadnienia do jakiego zostałem umocowany; oczekiwałem więc na kontakt osoby zainteresowanej (skarżąca: D. B.). Oczywistym jest, że nie mając szczegółowej wiedzy o charakterze, czy etapie toczącego się postępowania - nie mogłem podejmować żadnych działań w sprawie". W takim stanie faktycznym Sąd I instancji postanowił o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z 12 listopada 2025 r. pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: • art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy wniosek ten nie był ani spóźniony (złożono go z zachowaniem 7-dniowego terminu z art. 87 §1 p.p.s.a.), ani niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd I instancji w istocie dokonał merytorycznej oceny wniosku pod kątem przesłanki braku winy (art. 86 § 1 p.p.s.a.), co w razie oceny negatywnej: winno skutkować jego oddaleniem, a nie odrzuceniem, co stanowi rażące naruszenie przepisów proceduralnych; • art. 86 § p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne i nazbyt rygorystyczne przyjęcie, że Skarżąca i jej pełnomocnik nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy: a) Sąd I instancji błędnie przypisał pełnomocnikowi winę polegającą na rzekomym biernym oczekiwaniu na kontakt ze strony skarżącej od dnia 9 września 2025 r., pomijając fakt, że pełnomocnik nie może sporządzić merytorycznej skargi kasacyjnej bez poznania stanowiska i zarzutów klientki; b) Sąd I instancji całkowicie pominął niezawinione przez skarżącą okoliczności, które uniemożliwiły jej wcześniejszy kontakt z pełnomocnikiem, a mianowicie fakt, iż zawiadomienie z Izby Adwokackiej o wyznaczeniu pełnomocnika zostało wysłane przesyłkę zwykłą (wrzuconą do skrzynki), a skarżąca w tym czasie – przebywała poza miejscem zamieszkania (w P.), pomagając znajomej w przeprowadzce; c) W konsekwencji powyższego, skarżąca faktycznie zapoznała się z pismem i tożsamością pełnomocnika dopiero pod koniec września 2025 r. a nawiązanie kontaktu w dniu 30 września 2025 r. było najwcześniejszym możliwym terminem; d) Tym samym – Sąd błędnie uznał, że 9-dniowy termin (liczony od 30 września do 09 października) był wystarczający na zapoznanie się ze sprawą, konsultację z klientką (która dopiero wówczas mogła przedstawić istotę problemu i swoje zarzuty) oraz rzetelne i profesjonalne sporządzenie skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącej ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu oraz o zasądzenie od Organu na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 543/14). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12. W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Z akt sprawy wynika, że 9 września 2025 r. doręczono pełnomocnikowi zawiadomienie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wyznaczeniu go z urzędu pełnomocnikiem dla Skarżącej. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał dla niego w dniu 9 października 2025 r. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął zatem bezskutecznie w dniu 16 października 2025 r. Pełnomocnik skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył zaś w dniu 17 października 2025 r., a więc z uchybieniem ww. siedmiodniowego terminu. W konsekwencji wniosek ten jest spóźniony i na podstawie art. 88 p.p.s.a. podlegał odrzuceniu. W związku z przedstawionymi okolicznościami sprawy należy uznać, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.