III FZ 96/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Po 395/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr 3001-IEW1.4261.62.2023 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 395/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B. P. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 30 kwietnia 2024 r., nr 3001-IEW1.4261.62.2023 w przedmiocie ulgi płatniczej. W skardze wniesiono m.in. o: "zabezpieczenie roszczenia poprzez zakazanie Urzędowi Skarbowemu egzekucji jakichkolwiek środków od Powoda (A. P. i B. P.) aż do zakończenia rozprawy sądowej". Wskazano przy tym, że sygnatury zajęć są zawarte w załączniku nr 1 do skargi. Załącznik ten jest kopią zaskarżonej decyzji. W piśmie z 2 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o pilne rozpatrzenia wniosku dotyczącego wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania/zawieszenia egzekucji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 czerwca 2024 r. (w pkt 10) przyjęto, że ww. wniosek jest wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w myśl przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Sądy administracyjne są właściwe do orzekania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji administracyjnej nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Wobec powyższego odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie. Zaskarżył postanowienie w całości i zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącego przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie przedmiotowej decyzji mogłoby dla strony wywołać. Mając na względzie powyższe, wniósł na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zaś na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 764) wniósł o przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu, bowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości oraz części. W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., że wbrew twierdzeniom Sądu, brak wstrzymania zaskarżonej decyzji zmienia w istotny sposób sytuację skarżącego. Przyznano rację, że wskazana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie noszą znamion wykonalności. W ocenie skarżącego powyższe jest oczywiste ponieważ organy pierwszej i drugiej administracji odmówiły mu odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej, niemniej jednak wstrzymanie zaskarżonych decyzji organów, dałoby sygnał organom egzekucyjnym, że egzekucja należnej zaległości podatkowej jest w tym momencie przedwczesna. Brak wstrzymania zaskarżonych decyzji powoduje, że organy egzekucyjne swobodnie przystępują do egzekucji zaległości podatkowej, o jakie odroczenie płatności wnosił skarżący. Tym samym sytuacja materialna i finansowa skarżącego przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie przedmiotowej decyzji mogłoby dla strony wywołać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiódł, że sądy administracyjne, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie mają prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, bądź o uchylenie dokonanych zajęć, prowadzonego w myśl przepisów u.p.e.a. Sądy administracyjne są właściwe do orzekania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji administracyjnej nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami (zob. postanowienie NSA z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II FZ 620/17). Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru nad prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, a w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Wstrzymać postępowanie egzekucyjne może tylko i wyłącznie organ na podstawie u.p.e.a. Nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wniosek, który strona złożyła w skardze do Sądu pierwszej instancji, zmierzał do wstrzymania prowadzonej egzekucji, podlegał więc rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym przez organy właściwe do jego przeprowadzenia - dopiero w dalszej kolejności orzeczenie to mogłoby podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a. Jednocześnie w złożonym zażaleniu nie przedstawiono żadnych okoliczności, które świadczyłby o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przeciwnie, autor zażalenia potwierdził, że wydane w sprawie decyzje nie noszą znamion "wykonalności". Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.