III OPP 10/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P.W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 7040/21 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr BSS-4414-NS-57/2020 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. I.Z., działająca jako pełnomocnik P.W. (dalej: skarżący), wniosła skargę na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie o sygn. akt III OSK 7040/21 zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2235/20. Pismem z dnia 27 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał I.Z. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania P.W. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bądź podpisania skargi na przewlekłość przez skarżącego oraz do uiszczenia wpisu od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. I.Z. odebrała wezwanie dnia 5 lutego 2025 r., a termin w nim zakreślony minął bezskutecznie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt III OPP 3/25, odrzucił skargę na przewlekłość postępowania wskazując, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Przy piśmie z dnia 26 lutego 2025 r. (które wpłynęło do Sądu w dniu 28 lutego 2025 r.), I.Z. jako pełnomocnik skarżącego, złożyła kolejną skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 7040/21. Skarga została opłacona oraz dołączono do niej pełnomocnictwo. W skardze wniesiono o: 1) stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania; 2) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20.000,00 złotych; 3) zasądzenie od Skarbu Państwa- Naczelnego Sądu Administracyjnego kosztów postępowania w kwocie 200 złotych oraz zwrotu kosztów korespondencji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że sprawa toczy się od 2020 r., a zatem trwa już ponad 4 lata. Wskazała, że syn z uwagi na brak zakończenia postępowania musiał podjąć studia na innej uczelni, co wiązało się ze zmianą jego życia i przeniesieniem do innej miejscowości. Zdaniem skarżącego, czas trwania postępowania jest znacznie wydłużony przy nieskomplikowanym stanie faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z aktami sprawy 20 października 2021 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęły ponad 3 lata, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że nie każda sytuacja w której czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy przekroczył 12 miesięcy nosi cechy przewlekłości. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest bowiem zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od okoliczności niezależnych od Sądu, tj. bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 805, dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, w sprawie nie składano również wniosku o jej rozpoznanie w takim trybie. Podkreślić także należy, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, co wymusza jej rozpoznanie w takim trybie i zarazem znacząco wydłuża czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie o sygn. akt III OSK 7040/21, nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminy rozpraw kierowane były bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu oraz sprawy należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. W takich okolicznościach nie można uznać, aby w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania, albowiem oceniając czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek stopnia zawinienia w czynnościach Sądu. Składowi orzekającemu z urzędu jest wiadomym, że okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu w Wydziale III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi obecnie ponad 36 miesięcy. Dodać również należy, że czynności zmierzające do rozpoznania sprawy zostały podjęte, a sprawa zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2025 r. została skierowana na najbliższy możliwy termin rozprawy (6 marca 2025 r.) – uwzględniając, że terminy rozpraw wyznaczane są na kilka miesięcy naprzód. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.