III OSK 1531/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B. G. i I. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi kasacyjnej B. G. i I. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 911/23 w sprawie ze skargi B. G. i I. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia 15 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 911/23, oddalił skargę B. G. i I. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia 15 marca 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli B. G. i I. G. (dalej jako skarżący). W jej treści wniesiono m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia 15 marca 2023 r. Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy odmawiającej skarżącym zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Uzasadniając wniosek wskazano na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie, w wyniku zamiany mieszkań dokonanej wiele lat temu, stali się lokatorami mieszkania wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i położonego przy ul. [...]. Skarżący od ponad 15 lat mieszkają w ww. lokalu, dbając o jego stan i dokonując regularnych remontów. Uchwała, choć odmawia zakwalifikowania do udzielenia pomocy, kwalifikuje się do katalogu aktów, których niewstrzymanie wykonania pociągnie za sobą trudne do odwrócenia skutki. Mieszkanie, które w istocie stanowi realną pomoc mieszkaniową udzielaną przez miasto skarżącym kasacyjnie, jest centrum życiowym całej rodziny. Rodzice mieszkają w nim z dziećmi i wnukami. Mieszkanie to stanowi również jedyne miejsce, do którego wrócić będzie mógł odbywający karę pozbawienia wolności syn. Stan finansów skarżących kasacyjnie nie tylko nie pozwala im na samodzielne zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych własnej rodziny, ale wręcz na ponoszenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym - co skutkowało przyznaniem małżonkom prawa pomocy przez wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie z kosztów. Wykonanie uchwały wiąże się z nakazem opuszczenia lokalu, a zatem grozi rodzinie pozbawieniem ich jedynego dachu nad głową, co bez wątpienia nazwać można niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, ale też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.", Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Należy mieć na względzie, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a nie decyduje rodzaj zaskarżonego aktu, ale to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania aktu, nastąpi ochrona interesu strony przed skutkami wskazanymi w tym przepisie. Przedmiotem wstrzymania wykonania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Pogląd ten jest utrwalony zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i piśmiennictwie. Wielokrotnie zwracano uwagę, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 340 oraz przywołane tam orzecznictwo). Zasadniczo do aktów nieposiadających przymiotu wykonalności zalicza się akty odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo akty, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jego wykonaniem oraz tymi których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu administracyjnego. Wskazać należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić w sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Przedmiotem zaskarżonej uchwały jest odmowa udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona uchwała odmawiając skarżącym udzielenia pomocy mieszkaniowej, ani nie pozbawiła ich jakichkolwiek uprawnień, ani im ich nie przyznała. Wykonanie zaskarżonej uchwały, ze względu na treść rozstrzygnięcia, jego zakres i charakter prawny, nie powoduje bezpośrednio skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest zatem dopuszczalne w trybie postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, kształtowanie, a następnie zabezpieczanie obowiązku lub uprawnienia, co do którego w postępowaniu głównym zapadła decyzja odmowna. Z samej istoty postępowania prowadzone na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, iż uprzednio w postępowaniu głównym musi dojść do ukształtowania prawa lub uprawnienia, którego wykonanie w tym trybie miałoby być następnie zabezpieczone. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.