III OSK 1815/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Osiedla X w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 536/23 w sprawie ze skargi P. K. w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 223/22 oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 536/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi P. K. (dalej: "skarżący") o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 223/22 wymierzył Radzie Osiedla X w S. (dalej: "organ") grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych (pkt I), stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III). Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wyrokiem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Sz 223/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zobowiązał go do załatwienia wniosków skarżącego z 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. oraz 19 marca 2022 r. w terminie 1 miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku (pkt I wyroku). Skarżący w piśmie z 23 czerwca 2023 r. wskazał, że organ otrzymał prawomocny wyrok Sądu w dniu 28 marca 2023 r., i że pomimo upływu 30 - dniowego terminu, wyrok nie został wykonany. Wobec powyższego, 18 maja 2023 r. wezwał organ do wykonania wyroku w terminie siedmiodniowym. Z uwagi na brak odpowiedzi organu, w dniu 23 czerwca 2023 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł za niewykonanie prawomocnego wyroku z 30 listopada 2022 r. Do wniosku dołączył kopię sentencji wyroku z 30 listopada 2023 r., kopię wezwania z dnia 18 maja 2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania do organu oraz kopię koperty z formularzem "potwierdzenia odbioru" z potwierdzeniem zwrotu korespondencji nadanej 18 maja 2023 r. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że doręczenie odpisu wyroku nastąpiło 20 grudnia 2022 r. a ponadto skarżący otrzymał odpowiedzi na pytania podczas posiedzenia organu które odbyło się w dniu 17 stycznia 2023 r., w jego siedzibie przy ul. (...) i zostało nagrane za pomocą dyktafonu przez samego skarżącego. Dodatkowo organ wskazał, że zwrócił zasadzoną wyrokiem kwotę 100 zł. W odpowiedzi na powyższe skarżący poinformował w piśmie z 9 stycznia 2024 r., że wyrok Sądu z 30 listopada 2022 r. został wykonany jedynie w zakresie pkt. V; zwrotu kosztów sądowych dokonano na skutek zainicjowanej przez skarżącego egzekucji komorniczej. Nadmienił, że jego wnioski z 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. oraz 19 marca 2022 r. były składane pisemnie i do dnia sporządzania 9 stycznia 2024 r. nie otrzymał na nie pisemnych odpowiedzi. Skarżący zaprzeczył jakoby organ udzielił mu w dniu 17 stycznia 2023 r. odpowiedzi na jego pytania, podnosząc, że gdyby taka sytuacja miała miejsce, odpowiedzi znalazłyby się w protokole, którego jednak organ nie dołączył do swojego pisma. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Szczecinie uwzględnił skargę uznając ją za oczywiście dopuszczalną, gdyż dotyczyła wyroku stwierdzającego bezczynności, a przed jej złożeniem skarżący wyczerpał administracyjny tok instancji, wzywając organ do wykonania wyroku. Skład orzekający podkreślił, że organ otrzymując prawomocny odpis wyroku 28 marca 2023 r. zobowiązany był do załatwienia ww. wniosków do 27 kwietnia 2023 r. i stwierdził, że kluczowy w przedmiotowej sprawie jest brak jest dowodów na to, że wyrok został wykonany. Organ twierdząc w odpowiedzi na skargę, że udostępnił skarżącemu wnioskowane informacje publiczne nie nadesłał jednak jakichkolwiek materiałów, które chociażby uprawdopodobniłyby fakt rozpoznania wniosków skarżącego, w tym przesłanie wnioskowanych dokumentów. Organ nie przedłożył również decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanych przez skarżącego informacji. WSA podkreślił, że przekazanie wnioskowanych dokumentów, z istoty rzeczy, nie mogło odbyć się - jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę - poprzez otrzymanie odpowiedzi na pytania podczas posiedzenia Rady Osiedla X w dniu 17 stycznia 2023 r. Powyższy wyrok organ zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 154 § 1, § 2 i § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634, dalej: "P.p.s.a.") poprzez stwierdzenie bezczynności organu w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 223/22 i wymierzeniu w związku z tym organowi grzywny w sytuacji, gdy ww. wyrok został wykonany przez organ na posiedzeniu w dniu 17 stycznia 2023 r. kiedy to skarżący otrzymał odpowiedzi na wszystkie pytania postawione w pismach z dnia 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. i 19 marca 2022 r., 2. art. 154 § 6 P.p.s.a. poprzez wymierzenie organowi grzywny w kwocie 3.000,00 zł, która jest rażąco wygórowana i niewspółmierna. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 16 maja 2024 r. skarżący kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości. Pismem z 20 grudnia 2024 r. Stowarzyszenie Y złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącej kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 P.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. W ramach zarzutu naruszenia art. 154 § 1, § 2 i § 6 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie kwestionuje zasadność stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż doszło do niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 223/22. W sprawie jest bezsporne, że powołanym wyrokiem WSA uwzględnił skargę P. K. na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i zobowiązał go do załatwienia wniosków skarżącego z 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. oraz 19 marca 2022 r. w terminie 1 miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku. Nie jest również kwestionowane, że prawomocny wyrok doręczono organowi w dniu 28 marca 2023 r., a zatem termin na jego wykonanie upływał w dniu 27 kwietnia 2023 r. Organ konsekwentnie twierdzi, że załatwił wszystkie wymienione w wyroku WSA z 30 listopada 2022 roku wnioski dostępowe skarżącego na posiedzeniu organu w dniu 17 stycznia 2023 r. Odnosząc się do stanowiska organu w tym przedmiocie należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż nie zostało ono nawet uprawdopodobnione. Organ nie przedłożył żadnych dowodów pozwalających na pozytywną weryfikację twierdzenia o wykonaniu wyroku WSA z 30 listopada 2022 roku. Należy zwrócić uwagę, że z treści art. 154 § 1 P.p.s.a. wynika, iż skarga na niewykonanie wyroku opiera się na twierdzeniu, że wyrok sądu administracyjnego uwzględniającego uprzednią skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania, po uprzednim pisemnym wezwaniu do wykonania, nie został wykonany. W takiej sytuacji organ może uwolnić się od konsekwencji tej skargi wykazując za pomocą odpowiednich środków dowodowych, iż wbrew twierdzeniu skargi, wyrok wykonał w zakreślonym terminie. Konstrukcja przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. zakłada obciążenie organu ciężarem wykazania za pomocą odpowiednich środków dowodowych, iż wyrok w zakreślonym terminie wykonał – wyrok NSA z 19 kwietnia 2024 r., III OSK 2823/23. W realiach niniejszej sprawy organ nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających załatwienie wniosków dostępowych skarżącego z 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. oraz 19 marca 2022 r. Organ nie wykazał, że udzielił odpowiedzi na zadane we wnioskach pytania, jak też, że przesłał skarżącemu żądane dokumenty. Nie udowodnił również, że w inny prawem przewidziany sposób odniósł się do wzmiankowanych wniosków. Brak potwierdzenia stosownymi dowodami faktu załatwienia wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej ma ten skutek, że nie pozwala skutecznie obalić zawartego w skardze zarzutu niewykonania wyroku WSA z 30 listopada 2022 roku. Skarżący kasacyjnie niewłaściwie odczytuje końcową część uzasadnienia Sądu pierwszej instancji. Podając racje za przyjęciem, że bezczynność organu w niewykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa WSA powołał się na twierdzenie organu ("Organ wskazuje") o podjęciu działań realizujących wnioski dostępowe skarżącego. WSA nie przyjął, że organ wykonał wyrok z 30 listopada 2022 roku, tylko że organ twierdzi, pozostaje w przekonaniu, że podjął działania, którym można przypisać taki charakter i z tej przyczyny kwalifikowanie jego bezczynności jako rażąco naruszającej prawo nie znajduje uzasadnienia. Zawarty w uzasadnieniu wyroku WSA passus: "W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do tego by domniemywać, że brak rozpoznania wniosków Skarżącego" jest semantycznie wadliwy, albowiem nie wyraża skończonego logicznie stwierdzenia. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie cytowane zdanie nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że "brak jest podstaw do tego by domniemywać brak rozpoznania wniosków skarżącego przez ww. organ". Przesądza o tym, użyty przez WSA spójnik "że". Ciąg argumentacyjny przedstawiony przez WSA we fragmencie uzasadnienia, w którym znajduje się eksponowane w skardze kasacyjnej stwierdzenie jednoznacznie dowodzi tego, że WSA chciał przesądzić, iż brak jest podstaw, aby domniemywać, że brak rozpoznania wniosków skarżącego miał miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przekonaniu NSA jest to oczywiste. Negatywnie należało również zweryfikować zarzut naruszenia art. 154 § 6 P.p.s.a., w ramach którego zakwestionowano wysokość wymierzonej organowi grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza, że WSA zdawkowo uzasadnił tę część swojego rozstrzygnięcia (pkt I wyroku), jednakże nie było to uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3000 zł jest adekwatne do okoliczności sprawy. Jak wynika z materiału aktowego organ do dnia wniesienia skargi kasacyjnej nie załatwił wniosków dostępowych z 10 października 2019 r., 16 lutego 2022 r. oraz 19 marca 2022 r. Grzywna w przewidzianej w wyroku WSA wysokości będzie więc na tyle dotkliwa, aby przymusić organ do wykonania wyroku WSA z 30 listopada 2022 roku. Spełni jednocześnie swą funkcję prewencyjną uświadamiając organowi, że prawomocne orzeczenia sądów, a w szczególności takie, które rozstrzygają o uprawnieniach jednostek, należy wykonywać z najwyższą starannością, terminowo i w pełnym zakresie. Powołane przez organ okoliczności dotyczące charakteru jego działalności, społecznego zaangażowania jego członków oraz zasad finansowania (braku samodzielności budżetowej) pozostają bez wpływu na przedmiotową ocenę. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.