III OSK 194/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Kamil Grabiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 562/24 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 20 maja 2024 r., nr 45/24 w przedmiocie odmowy przyznania odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. (dalej także jako: organ) z dnia 20 maja 2024 r., nr 45/24 w przedmiocie odmowy przyznania odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia, wyrokiem z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 562/24 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we W. (dalej także jako: organ I instancji) z dnia 25 marca 2024 r., nr 18/24. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia 25 marca 2024 r., nr 18/24 organ I instancji, na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 434 i art. 440 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, odmówił przyznania skarżącemu odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych za poszczególne miesiące w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 13 grudnia 2023 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji z wnioskami o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami: z dnia 23 stycznia 2023 r., nr 3/23, z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr 18/23 oraz z dnia 27 lipca 2023 r., nr 28/23 w sprawie dodatku wyrównawczego dla sędziów. Jednocześnie wniósł o wypłatę skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie dodatku wyrównawczego od dnia wymagalności każdego z uposażeń do dnia 10 grudnia 2023 r. oraz odsetek ustawowych od skapitalizowanych odsetek (w łącznej kwocie obliczonej na dzień 10 grudnia 2023 r.) począwszy od dnia 11 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r., nr 3/23 organ I instancji wznowił postępowanie w sprawach zakończonych ww. ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, a jednocześnie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wypłaty odsetek. Na skutek zażalenia złożonego przez skarżącego na pkt II ww. postanowienia, tj. w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty odsetek, organ postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., nr 38/24 uchylił ten punkt postanowienia w całości i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jednocześnie decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r., nr 41/23 organ I instancji uchylił w całości ostateczne decyzje administracyjne w sprawie przyznania dodatku wyrównawczego dla sędziów za okres od 1 stycznia 2023 r. do 14 listopada 2023 r. i przyznał skarżącemu za ten okres dodatek wyrównawczy dla sędziów obliczony zgodnie z poprawną podstawą obliczania wynagrodzenia zasadniczego sędziego. Analogicznie decyzją z 22 listopada 2023 r., nr 33/23 przyznano skarżącemu dodatek wyrównawczy od dnia 15 listopada 2023 r. Jak wyjaśnił organ I instancji podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. K 1/23, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na 2023 rok są niezgodne z art. 178 ust. 2 i art. 195 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, jak wyjaśnił organ I instancji, oznaczało to konieczność zmiany od dnia 1 stycznia 2023 r. podstawy obliczenia wysokości dodatku wyrównawczego, o którym mowa w art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Organ I instancji podkreślił, że konsekwencją stwierdzenia niekonstytucyjności aktu normatywnego (jego przepisów) nie jest nieważność ex tunc, lecz wadliwość (wzruszalność), zasadniczo rodząca skutki ex nunc. Zasadą jest, że akt traci moc obowiązującą z dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w odpowiednim organie publikacyjnym. Organ I instancji dodał, że omawiane orzeczenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 15 listopada 2023 r. Odnosząc się zaś do konsekwencji ewentualnych odsetek, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny w przypadku, gdy miesięczne uposażenie żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego albo prokuratora do spraw wojskowych jest niższe od miesięcznego wynagrodzenia przysługującego na równorzędnym stanowisku i pełnionej funkcji sędziego sądu powszechnego albo wysokości wynagrodzenia prokuratora na takim samym stanowisku i pełnionej funkcji, żołnierzowi przysługuje dodatek wyrównawczy w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem a uposażeniem należnym na zajmowanym stanowisku. Zgodnie z art. 439 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, dodatki do uposażenia przyznaje się w drodze decyzji. Jak wyjaśnił organ I instancji, powyższe oznacza, że właściwy organ wydając decyzję w przedmiocie dodatku wyrównawczego związany jest postanowieniami Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 35 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ I instancji wyjaśnił, że przy określaniu cezury dla biegu przywołanych terminów należy mieć na uwadze dzień publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. 15 listopada 2023 r.), a także dzień wpłynięcia do właściwego organu wniosku o wznowienie postępowania (tj. 13 grudnia 2023 r.). W związku z powyższym organ I instancji wskazał, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami organu I instancji z dnia 23 stycznia 2023 r., nr 3/23, z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr 18/23 oraz z dnia 27 lipca 2023 r., nr 28/23 zostało wszczęte postanowieniem organu I instancji z dnia 21 grudnia 2023 r., nr 3/23. Decyzją z dnia 22 grudnia 2023 r., nr 41/23 organ I instancji przyznał skarżącemu za okres od 1 stycznia do 14 listopada 2023 r., a decyzją z dnia 22 listopada 2023 r., nr 33/23 od dnia 15 listopada 2023 r. – dodatek wyrównawczy obliczony zgodnie z poprawną podstawą obliczania wynagrodzenia zasadniczego sędziego. Ostatecznie, dodatki wyrównawcze dla skarżącego zostały wypłacone: za okres od dnia 15 listopada 2023 r. – w dniu 1 grudnia 2023 r., a za okres od 1 stycznia do 14 listopada 2023 r. – w dniu 15 stycznia 2024 r. Wobec powyższego brak jest możliwości przypisania organowi I instancji działania niezgodnego z obowiązującą procedurą, a tym samym przypisania opóźnienia w wypłacie dodatku wyrównawczego. Organ I instancji zauważył także, że decyzja administracyjna wywołuje skutki prawne od dnia jej doręczenia, natomiast ustalenie terminu wypłaty dodatku wyrównawczego następuje z uwzględnieniem dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Dyspozycja art. 440 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje zaś, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Jak wyjaśnił organ I instancji to oznacza, że jeśli decyzja w przedmiocie dodatku wyrównawczego stała się ostateczna w ciągu miesiąca, to wypłata tego dodatku nastąpi pierwszego dnia roboczego kolejnego miesiąca. W konsekwencji uprawnienie do ewentualnych odsetek, o którym mowa w art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny, w ocenie organu I instancji, żołnierz nabywa dopiero po upływie wspomnianego terminu. Jak wyjaśnił organ I instancji, należy bowiem wyraźnie rozróżnić nabycie przez żołnierza zawodowego uprawnienia do dodatku wyrównawczego w wyższej wysokości – które bezsprzecznie powstało z dniem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego – od uprawnienia do jego wypłaty (i ewentualnych odsetek), które kształtuje się w sposób opisany powyżej. Reasumując organ I instancji stwierdził, że analiza dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania nie wskazuje na przekroczenie powyższych terminów, co w konsekwencji wyklucza powstanie uprawnienia żołnierza do ewentualnych odsetek z omawianego tytułu. Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie art. 434 w związku z art. 431 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z normy prawnej dekodowanej z tak przytoczonych przepisów wprost wynika, że w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 432, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. Skarżący podkreślił, że zwłoka w wypłacie poszczególnych uposażeń wraz z dodatkiem we właściwej wysokości należnych skarżącemu za poszczególne miesiące 2023 roku, jest ewidentna. Uposażenia te były wymagalne dużo wcześniej, nastąpiło nawet ich częściowe spełnienie, niemniej jednak, co podkreślił skarżący, w niewłaściwej wysokości. W ocenie skarżącego niewystarczające jest w tej sprawie proste tylko stwierdzenie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego działa ex nunc, a nie uchyla obowiązywania przepisu w odniesieniu do przeszłości, czyli pozbawione jest skutku ex tunc. Powstaje bowiem pytanie, czy taki uznany już za niekonstytucyjny przepis może znajdować zastosowanie do rozstrzygania – już w okresie po utracie mocy – o sytuacjach czy sporach, które zaistniały przed tą utratą, a więc pod rządem obowiązującego, choć niekonstytucyjnego przepisu. Kwestia ta, zdaniem skarżącego, ma kluczowe znaczenie dla ustalenia możliwości powoływania się przez jakikolwiek organ w niniejszym postępowaniu na obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu pod kątem wykazania braku zwłoki w wypłacie uposażenia. W ocenie skarżącego w chwili obecnej, w braku jakiejkolwiek prawnej możliwości powoływania się na niekonstytucyjne podstawy prawne, wobec uznania art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 za niezgodne z Konstytucją RP, nie sposób jest argumentować, że Skarb Państwa – reprezentowany w tym wypadku przez organ I instancji – nie pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażeń przez praktycznie cały rok 2023. Skarżący wskazał także, że przyznane w niniejszym postepowaniu ustawowe odsetki za zwłokę w wypłacie należnego skarżącemu uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem sędziowskim, stanowić będą należną rekompensatę (odszkodowanie) ze strony Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną poprzez wydanie aktu prawnego niezgodnego z Konstytucją RP. Skarżący w związku z wypłatą zaległych uposażeń za rok 2023 w pełnej wysokości, która nastąpiła w dniu 15 stycznia 2024 r., sprecyzował swoje żądanie w tym zakresie wnosząc o wypłatę skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za miesiące od stycznia do października 2023 r. od dnia wymagalności każdego z tych uposażeń do dnia 14 stycznia 2024 r. oraz odsetek ustawowych od skapitalizowanych odsetek począwszy od dnia 15 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. Decyzją z dnia 20 maja 2024 r., nr 45/24 organ, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że kwestia odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia i innych należności żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową została uregulowana w art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny. W ocenie organu użycie przez ustawodawcę w treści tego przepisu terminu "zwłoki" wskazuje jednoznacznie na to, że roszczenie o odsetki przysługuje wnioskodawcy tylko i wyłącznie w przypadku wystąpienia kwalifikowanego, zawinionego typu opóźnienia w wypłacie należności. Organ nie dostrzegł zaś zawinionego po stronie organu I instancji opóźnienia w wypłacie uposażenia. Dla ustalenia momentu wymagalności dopiero przywoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował, że powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia. A contrario, dopóki w obrocie prawnym pozostawały decyzje (wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego można było złożyć dopiero w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału – art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego), dopóty nie powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia (wyrównanie dodatku wyrównawczego dla sędziów). W dniu 24 czerwca 2024 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję organu z dnia 20 maja 2024 r., nr 45/24 i wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 434 w związku z art. 431 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy z redakcji pierwszego z wymienionych przepisów wynika wprost, że w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 432 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 562/24 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 25 marca 2024 r., nr 18/24. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej twierdzenia okazały się zasadne. Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że istotne okoliczności tej sprawy nie były pomiędzy stronami sporne. Jak wyjaśnił Sąd I instancji, spór pomiędzy stronami dotyczył jedynie kwalifikacji prawnej oraz wpływu okoliczności sprawy na rozstrzygnięcie w sprawie żądania skarżącego zapłaty odsetek ustawowych, które to żądanie ostatecznie – zgodnie ze sprecyzowanym wnioskiem zawartym w odwołaniu od decyzji organu I instancji – dotyczyło wypłaty "skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za miesiące od stycznia do października 2023 r. od dnia wymagalności każdego z tych uposażeń do dnia 14 stycznia 2024 r. oraz odsetek ustawowych od skapitalizowanych odsetek począwszy od dnia 15 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty". W związku z powyższym Sąd I instancji wyjaśnił, że nie ulega wątpliwości, że skarżący, będąc sędzią Wojskowego Sądu Garnizonowego we W., jest zarazem żołnierzem zawodowym (w stopniu podpułkownika). Zgodnie zaś z art. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, do sądów wojskowych oraz żołnierzy pełniących służbę w tych sądach mają zastosowanie przepisy dotyczące jednostek wojskowych i żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że cytowany przepis odsyła obecnie przede wszystkim do ustawy o obronie Ojczyzny, zgodnie z którą żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie (art. 430 ust. 1). Uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia (art. 431 ust. 1). Jednym z takich dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego będącego sędzią sądu wojskowego jest dodatek wyrównawczy, o którym mowa w art. 439 ust. 2 ww. ustawy. Sąd I instancji wyjaśnił, że w świetle tego przepisu w przypadku, gdy miesięczne uposażenie żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego jest niższe od miesięcznego wynagrodzenia przysługującego na równorzędnym stanowisku i pełnionej funkcji sędziego sądu powszechnego, żołnierzowi przysługuje dodatek wyrównawczy w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem a uposażeniem należnym na zajmowanym stanowisku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że cytowana regulacja "wdraża" zasadę wysłowioną w art. 70 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, zgodnie z którą uposażenie sędziów sądów wojskowych określają przepisy o uposażeniu żołnierzy, z tym że nie może być ono niższe od wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych na stanowiskach równorzędnych, ustalonych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Z rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 11 października 2010 r. w sprawie ustalenia wykazu stanowisk sędziów sądów wojskowych równorzędnych ze stanowiskami sędziów sądów powszechnych wynika, że równorzędnym stanowisku sędziego sądu garnizonowego jest stanowisko sędziego sądu rejonowego. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że dodatki do uposażenia przyznaje, w drodze decyzji, organ, o którym mowa w art. 470 (art. 439 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny). Natomiast wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 432, dokonuje jednostka wojskowa lub inna instytucja, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 433 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny). W myśl zaś art. 440 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie ulega wątpliwości, że dodatek wyrównawczy, jako ustalany w stawkach miesięcznych, jest dodatkiem o charakterze stałym (por. art. 439 ust. 3 in fine ustawy o obronie Ojczyzny), co potwierdza unormowanie § 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 2 sierpnia 2023 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości dodatku wyrównawczego dla żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów sądów wojskowych oraz prokuratorów do spraw wojskowych, zgodnie z którym dodatek wypłaca się miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca. Sąd I instancji dodał także, że zgodnie z art. 435 ustawy o obronie Ojczyzny prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej (ust. 1). Z kolei zmiana wysokości uposażenia następuje: 1) z dniem powstania okoliczności uzasadniających tę zmianę – w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących podwyższenie uposażenia; 2) z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające tę zmianę – w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących obniżenie uposażenia (ust. 2). Jeżeli prawo do uposażenia powstało lub podwyższenie wysokości tego uposażenia nastąpiło w trakcie miesiąca kalendarzowego, uposażenie za czas do końca tego miesiąca oblicza się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia za każdy dzień (ust. 3). W kontrolowanej sprawie kluczowe znaczenie ma jednak w ocenie Sądu I instancji prawidłowa wykładnia przepisu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że: "W przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 432, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności". Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że na tle tego przepisu jako sporne jawią się następujące dwie zasadnicze kwestie, wymagające rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie: i) z jaką chwilą stała się wymagalna należność uzupełniająca dodatek wyrównawczy wypłacony pierwotnie w niepełnej wysokości, tj. w wysokości ustalonej w oparciu o epizodyczną regulację art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, uznaną następnie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za sprzeczną z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP; ii) czy art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny wiąże prawo do odsetek jedynie z kwalifikowaną postacią opóźnienia – jaką jest zwłoka (opóźnienie "zawinione") – a jeśli tak, to o czyją zwłokę w tym przypadku chodzi. W związku z tym Sąd I instancji wyjaśnił, że użyte w art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny pojęcie "wymagalności" uposażenia lub innej należności pieniężnej (verba legis: "uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne") zostało niewątpliwie zaczerpnięte z prawa cywilnego. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że w pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że na gruncie tej dziedziny prawa z "wymagalnością roszczenia" mamy do czynienia w chwili, kiedy zobowiązanie powinno być już wykonane, a więc gdy termin spełnienia świadczenia już upłynął. W konsekwencji przyjmuje się, że świadczenie powinno być spełnione nie w dniu wymagalności, ale przed dniem wymagalności, czyli najpóźniej w terminie płatności, bowiem zanim nie upłynie termin zapłaty, wierzyciel może liczyć na świadczenie dłużnika, może je przyjąć, ale nie może go od dłużnika żądać. "Gdy jednak termin minie (termin zapłaty) i w dniu następnym (dzień wymagalności) dojdzie do świadczenia, to takie wykonanie zobowiązania jest już wykonaniem niewłaściwym (opóźnionym)". W tym ujęciu dzień wymagalności jest zarazem pierwszym dniem, za który wierzycielowi należą się odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez dłużnika. Sąd I instancji zgodził się przy tym ze stanowiskiem, że dłużnik popada w opóźnienie także wówczas, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia. "Zatem jeżeli zobowiązanie istnieje, a jedynie dłużnik twierdzi inaczej, nie spełniając świadczenia działa na własne ryzyko, gdyż jeżeli sąd przyzna w sporze rację wierzycielowi, dłużnik będzie znajdował się w opóźnieniu już od upływu terminu spełnienia świadczenia, a nie dopiero od prawomocnego rozstrzygnięcia sporu przez sąd". Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący wiąże datę wymagalności "niedopłaconej" części dodatku wyrównawczego z wymagalnością uposażenia za dany miesiąc, którego owa "niedopłata" dotyczyła, a które zgodnie z art. 440 ustawy o obronie Ojczyzny jest wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje. Z takim stanowiskiem nie zgadzają się natomiast organy obu instancji. Z tym że organ I instancji – w kontekście również, jak chyba można rozumieć, wymagalności ww. należności – nakazuje "rozróżnić nabycie przez żołnierza zawodowego uprawnienia do dodatku wyrównawczego w wyższej wysokości, które bezsprzecznie powstało z dniem publikacji przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego – od uprawnienia do jego wypłaty (i ewentualnych odsetek), które kształtuje się w sposób opisany powyżej". Z kolei organ wymagalność omawianej należności uzupełniającej zdaje się "przesuwać" jeszcze dalej w czasie, stwierdzając, w sposób nie do końca jasny i spójny, że: "Dla ustalenia momentu wymagalności dopiero powołane wcześniej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało, że powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia, a contrario dopóki w obrocie prawnym pozostawały decyzje (wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego można było złożyć dopiero w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału – art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego) dopóty nie powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia (wyrównanie dodatku wyrównawczego dla sędziów)". W ocenie Sądu I instancji, choć daty wymagalności – a co za tym idzie: początkowej daty biegu odsetek za opóźnienie – wspomnianego wyżej "roszczenia" (typu administracyjnoprawnego) o wyrównanie uposażenia (wyrównanie dodatku wyrównawczego dla sędziów) nie można utożsamiać z datą wydania lub publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to nie oznacza, że sam ten wyrok jest pozbawiony w tej mierze prawnej relewancji. Przeciwnie, istotne znaczenie ma, sporna w doktrynie i orzecznictwie, kwestia, jakie w praktyce są skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a więc czy stwierdzenie niezgodności z Konstytucją konkretnych unormowań prawnych wywołuje wyłącznie skutki na przyszłość (ex nunc), od chwili opublikowania sentencji wyroku TK w Dzienniku Ustaw, czy też wyrok Trybunału ma skutek wsteczny (ex tunc) i powoduje, że np. konkretne unormowanie traci moc obowiązującą od samego początku jego bytu, tj. od daty zamierzonego przez normodawcę wejścia w życie. Sąd I instancji wyjaśnił, że orzeczenia o niekonstytucyjności normy prawnej mają z zasady, w sferze stosowania prawa, skutek ex tunc. Punkt wyjścia stanowi założenie, zgodnie z którym niekonstytucyjna norma prawna bezsprzecznie była częścią systemu prawa do dnia wejścia w życie orzeczenia trybunalskiego stwierdzającego jego niekonstytucyjność. W tym czasie obowiązywała i wywoływała skutki prawne, których nie sposób traktować jako niebyłych. Ogłoszenie orzeczenia TK w sposób przewidziany w art. 190 ust. 2 Konstytucji RP powoduje zmianę w systemie prawa, polegającą na pozbawieniu niekonstytucyjnej normy prawnej mocy obowiązującej. Konsekwentnie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP dotyczy momentu zmiany stanu prawnego i nie przesądza zakresu czasowego zastosowania nowego stanu prawnego ukształtowanego tym zdarzeniem. Następstwem uznania normy prawnej za niekonstytucyjną jest – w sferze stosowania prawa – obowiązek zapewnienia przez wszystkie organy orzekające na podstawie niekonstytucyjnych norm stanu zgodnego z Konstytucją w zakresie rozstrzygniętym wyrokiem TK. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oznacza to w szczególności obowiązek odstąpienia od stosowania norm uznanych za niekonstytucyjne również do stanów faktycznych mających miejsce przed ogłoszeniem orzeczenia. Sąd I instancji dodał, że podobnie w doktrynie prawa administracyjnego i konstytucyjnego podkreśla się, że w odniesieniu do derogacji przepisu dokonanej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że zasada tempus regit actum nie ma do niej zastosowania, ponieważ przepis ustawy został na skutek orzeczenia TK uznany za niekonstytucyjny i pozbawiony domniemania konstytucyjności. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypomniał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba ze Konstytucja stanowi inaczej. Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie wywołuje samo w sobie skutków prawnych odnoszących się do stanów faktycznych powstałych wcześniej, pod rządami niekonstytucyjnych przepisów. Jednakże Sąd, stosując prawo w indywidualnej sprawie, każdorazowo zobligowany jest do brania pod uwagę przepisów Konstytucji RP, stanowiącej źródło norm prawnych stojących najwyżej w hierarchii przyjętej w polskim porządku prawnym (zob. art. 8 ust. 1 Konstytucji). Normy konstytucyjne znajdują bowiem co do zasady bezpośrednie zastosowanie (zob. art. 8 ust. 1 Konstytucji). Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny orzekł o sprzeczności z Konstytucją normy prawnej, która odnosi się do indywidualnej sprawy badanej przez sąd administracyjny, to sąd ten ma dostateczne podstawy, aby przyjmować, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania do oceny czynności i zdarzeń, które nastąpiły przed orzeczeniem TK. Odstąpienie od jego stosowania wynikało będzie jednak nie z przyjęcia, że doszło do swoistego "wstecznego" wyeliminowania przepisu z porządku prawnego, ale z dokonania przez sąd orzekający indywidualnej oceny skutków danego orzeczenia TK w rozpoznawanej sprawie, w tym z przeprowadzenia wykładni systemowej, zmierzającej do usunięcia sprzeczności między normami prawnymi różnego rzędu, regulującymi ten sam stosunek prawny. Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy, Sąd I instancji uznał, że te same względy, które kierowały Trybunałem Konstytucyjnym przy ocenie konstytucyjności art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 przemawiają za ocenieniem go jako sprzecznego z Konstytucją RP także w realiach rozpoznawanej przez Sąd sprawy. Skutkiem takiej oceny jest przyjęcie, że przy ustalaniu należności skarżącego z tytułu dodatku wyrównawczego nie powinien w ogóle znaleźć zastosowania przepis art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Przechodząc do końcowej oceny, kiedy roszczenie skarżącego o zapłatę pełnej (tj. prawidłowo ustalonej) kwoty dodatku wyrównawczego stało się wymagalne, w rozumieniu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny, Sąd I instancji przypomniał, że wymagalność należności jest ściśle powiązana z ustalonym terminem jej płatności – następując dzień po tym terminie. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypomniał, że zgodnie z art. 440 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry, w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Niewątpliwie przepis ten określa m.in. termin płatności dodatku wyrównawczego, który jest niewątpliwe dodatkiem o charakterze stałym. Sąd I instancji zauważył przy tym, że w analizowanym przepisie ustawodawca nie uzależnił terminu płatności uposażenia żołnierza zawodowego (tu: przysługującego mu dodatku wyrównawczego) od daty wydania decyzji w tej sprawie, a tym bardziej od jej uostatecznienia się. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że należność z tytułu dodatku wyrównawczego staje się wymagalna, w rozumieniu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny dzień po pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który ten dodatek przysługiwał. Użyta zaś w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego formuła, że w sferze stosowania prawa wyrok ten ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych zarówno przed, jak i po jego wejściu w życie, oznacza w szczególności, zdaniem Sądu I instancji, że także przy ustalaniu na potrzeby niniejszej sprawy daty wymagalności dodatku wyrównawczego w części pierwotnie niewypłaconej, a dopiero po wyroku Trybunału Konstytucyjnego "wyrównanej", należy pomijać fakt czasowego obowiązywania niekonstytucyjnej regulacji art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, a także – konsekwentnie – wydanych na jego podstawie decyzji administracyjnych. Oznacza to również w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że nie można przyjąć, iż dopiero z chwilą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny albo jego opublikowania – a tym bardziej z chwilą wydania przez właściwy organ decyzji w sprawie "wyrównania" dodatku wyrównawczego albo jej uostatecznienia się – nastąpiła wymagalność "niedopłaconej" pierwotnie należności z tytułu dodatku wyrównawczego. Jest tak w szczególności dlatego, że - po pierwsze - wyrok ten nie dotyczy indywidualnych praw i obowiązków "pracowniczych". Po drugie zaś, stan niekonstytucyjności, który stwierdzono w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, istniał już od chwili wejścia w życie zakwestionowanego przepisu art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 i okoliczność ta – zgodnie z wolą samego Trybunału, wyrażoną expressis verbis w tym wyroku – musi być brana pod uwagę również przy ocenie okoliczności faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy oznacza to konieczność przyjęcia, że terminem płatności "niedopłaconej" części dodatku wyrównawczego był każdorazowo pierwszy dzień roboczy miesiąca, za który dany dodatek przysługiwał, oraz że należność z tego tytułu stawała się wymagalna w dniu następnym. Następnie Sąd I instancji stwierdził, że z art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny dostatecznie jasno wynika, że przewidziane w tym przepisie odsetki przysługują żołnierzowi zawodowemu jedynie w przypadku "zwłoki" w wypłacie uposażenia (i innych należności, o których mowa w art. 432 ustawy o obronie Ojczyzny), albowiem, wbrew twierdzeniom autora skargi w przepisie tym ustawodawca wcale nie "posługuje się zamiennie terminem zwłoki i – dwukrotnie – opóźnienia", lecz w przypadku stwierdzenia "zwłoki" w wypłacie należności odsyła do ustawowej instytucji "odsetek za opóźnienie" przede wszystkim (o ile nie wyłącznie) w zakresie ustalenia stopy tych odsetek. Innymi słowy, zdaniem Sądu I instancji, przepis art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny powinien być interpretowany w ten sposób, że w przypadku wystąpienia "zwłoki" w wypłacie wymienionych w tym przepisie należności, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki w wysokości równej stopie odsetek ustawowych za opóźnienie (ustalanej, jak wiadomo, w trybie art. 481 § 24 Kodeksu cywilnego). Sąd I instancji dodał, że nie ulega przy tym wątpliwości, że "zwłoka" jest kwalifikowaną postacią opóźnienia, a mianowicie opóźnieniem, które powstało z przyczyn, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, a więc na ogół przez niego zawinione. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, analizowany przepis art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny nie daje już jednak jasnej odpowiedzi, ani konkretnych wskazówek, co do tego, o czyją "zwłokę" w tym przypadku chodzi. W ocenie Sądu I instancji żadne ze stanowisk prezentowane w tym zakresie przez strony postępowania nie jest prawidłowe, choć stanowisko skarżącego jest nie do końca trafne tylko z powodu odwołania się do instytucji "Skarbu Państwa", która jest właściwa wyłącznie na płaszczyźnie stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a już nie stosunków administracyjnoprawnych, do jakich bez wątpienia należą stosunki służbowe żołnierzy zawodowych. I to właśnie w ustaleniach co do stron takiego stosunku służbowego należy – zdaniem Sądu I instancji – poszukiwać odpowiedzi na pytanie o to, czyją "zwłokę" należy brać pod uwagę na gruncie art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że w przepisie tym została wymieniona expressis verbis jedna ze stron ww. stosunku służbowego, a mianowicie żołnierz zawodowy. Zaznaczył przy tym, że jest jednak oczywiste, że nie o jego ewentualną "zwłokę" w tym przypadku chodzi. W ocenie Sądu I instancji należy zatem przyjąć, że pojęcie to należy odnieść do drugiej strony stosunku służbowego żołnierza zawodowego (zwanej niekiedy "służbodawcą" lub "pracodawcą służbowym"). Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę na to, że w doktrynie trafnie zauważa się istotną trudność w kwestii określenia podmiotu będącego drugą – obok "funkcjonariusza służbowego" (tu: żołnierza zawodowego) – stroną stosunku służbowego sensu stricto, tj. m.in. stosunku wiążącego funkcjonariuszy szeroko rozumianych tzw. służb mundurowych (w tym zmilitaryzowanych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że teoretycznie możliwe jest przyjęcie jednej z trzech następujących koncepcji, w świetle których pracodawcą służbowym może być: a) określona jednostka organizacyjna (urząd), w której funkcjonariusz pełni służbę [tu: Wojewódzki Sąd Garnizonowy we W.]; b) określona formacja, obejmująca daną służbę państwową [tu: Siły Zbrojne, które zgodnie z art. 11 ust.2 ustawy o obronie Ojczyzny "są zhierarchizowaną, umundurowana formacją uzbrojoną, stanowiąca wyodrębnioną organizacyjnie część systemu obronnego państwa"]; c) państwo, jako struktura polityczno-organizacyjna (występująca w stosunkach cywilnoprawnych pod postacią "Skarbu Państwa"). Sąd I instancji wskazał, że w doktrynie zasadnie odrzuca się koncepcję pierwszą (wyszczególnioną wyżej pod lit. a), natomiast dwa pozostałe modele pracodawcy służbowego (lit. b i lit. c) określa się jako "mające w płaszczyźnie teoretycznej charakter równorzędny" oraz "będące stosowane w świecie" (por. J. Stelina [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 11. Stosunek służbowy, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego i A. Wróbla, Warszawa 2011, s. 158 i nast.). W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu nawet gdyby przyjąć, że w art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny nie chodzi o "zwłokę" w działaniu Państwa, lecz jego wyodrębnionej formacji, jaką są Siły Zbrojne, to i tak w okolicznościach kontrolowanej sprawy niezasadnym byłoby przyjęcie poglądu organów obu instancji o braku zawinienia w niewypłaceniu skarżącemu w terminie dodatków wyrównawczych w pełnej wysokości. Przede wszystkim, Sąd I instancji wyjaśnił, że w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której wyodrębniona struktura aparatu Państwa, wykonująca istotną część władzy państwowej (tu: Siły Zbrojne) mogłaby skutecznie wywodzić, że w sposób niezawiniony nie wypłacono jej funkcjonariuszowi określonej należności, w sytuacji gdy opóźnienie wynikało z wadliwych działań samego Państwa, polegających na wydaniu aktu normatywnego z naruszeniem zasad konstytucyjnych. Jakkolwiek z punktu widzenia prawa stosunków służbowych pracodawca służbowy (konkretna formacja państwowa) nie jest tożsama podmiotowo z organem władzy publicznej tworzącym wadliwą normę prawną, to z ustrojowego punktu widzenia doszło do połączenia funkcji normodawcy i pracodawcy służbowego (akt normatywny wydał organ władzy państwowej, które to Państwo jednocześnie wykonuje swe czynności za pomocą Sił Zbrojnych "zatrudniających" żołnierzy zawodowych). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie ulega wątpliwości, że na gruncie prawa cywilnego (przyjmującego jedność Skarbu Państwa) i ustrojowego obie czynności – tj. ustanowienie oczywiście wadliwej normy prawnej (tu: art. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 oraz jej zastosowanie wobec konkretnego podmiotu (tu: wobec skarżącego) – należałoby uznać za dokonane przez podmiot jednolitej władzy państwowej. Sad I instancji zaznaczył, że koncepcja, iż w podobnej sytuacji dłużnik (tu: pracodawca służbowy) uchybił terminowi do spełnienia świadczenia z przyczyn od siebie niezależnych – w szczególności dlatego, że łączy go z żołnierzem zawodowym stosunek służbowy niemający charakteru cywilnoprawnego, lecz administracyjnoprawny, w ramach którego sprawy związane m.in. z dodatkami do uposażenia żołnierzy rozstrzygane są w formie decyzji administracyjnych – wydaje się sztuczna i sprzeczna z ustrojową pozycją Sił Zbrojnych, a także z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Jak zauważył Sąd I instancji oznaczałaby to bowiem, że Państwo uchyla się od ponoszenia odpowiedzialności za wydawanie oczywiście wadliwych przepisów, które później stosuje jako pracodawca służbowy w ramach różnych formacji mundurowych. Sąd I instancji dodał, że nie bez znaczenia jest tu także wzgląd na wyrażoną w art. 70 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, a wdrożoną w art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny zasadę równości (co najmniej) miesięcznego uposażenia żołnierza zawodowego pełniącego służbę na stanowisku sędziego sądu wojskowego z miesięcznym wynagrodzeniem przysługującym sędziemu sądu powszechnego na równorzędnym stanowisku. Jak zaznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jest bowiem powszechnie wiadomym w domenie publicznej, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sędziowie sądów powszechnych (administracyjnych zresztą też) licznie występują – z sukcesem – z powództwami dotyczącymi m.in. zapłaty odsetek ustawowych za nieterminowe wypłacenie części wynagrodzeń za 2023 rok (na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego). W ocenie Sądu I instancji istniejące odmienności w regulacji statusu sędziego sądu wojskowego oraz sędziego sądu powszechnego nie uzasadniają w dostatecznym stopniu odmiennego traktowania tych sędziów w zakresie roszczeń odsetkowych będących przedmiotem kontrolowanej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku wskazania i oceny prawne, a w szczególności przedstawioną w nim jako właściwą wykładnię przepisu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ i wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi na decyzję organu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 91a § 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ skarżący kasacyjnie podniósł, że kluczową kwestia, która podlegała ocenie Sądu I instancji przy rozpatrywaniu przedmiotowej skargi była interpretacja przepisu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny, a konkretnie zawinionej "zwłoki" przez dowódcę jednostki – Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego we W. za okres od stycznia do października 2023 roku. W związku z powyższym organ skarżący kasacyjnie wskazał, że jego zdaniem prawidłowa interpretacja ww. przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż użycie przez ustawodawcę terminu "zwłoki" w treści art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje jednoznacznie na to, że roszczenie o odsetki przysługuje wnioskodawcy tylko i wyłącznie w przypadku wystąpienia kwalifikowanego, zawinionego typu opóźnienia w wypłacie należności. Organ skarżący kasacyjnie stwierdził zaś brak zawinionej po stronie organu I instancji zwłoki w wypłacie uposażenia, a dla ustalenia momentu wymagalności dopiero orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt K 1/23 spowodowało, że powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia. A contrario, w ocenie organu skarżącego kasacyjnie dopóki w obrocie prawnym pozostawały decyzje (wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego można było złożyć dopiero w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego) dopóty nie powstało roszczenie o wyrównanie uposażenia (wyrównanie dodatku wyrównawczego dla sędziów). Organ skarżący kasacyjnie dodał, że jego zdaniem utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją RP następuje dopiero z chwilą wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a nie wcześniej – orzeczenie ma więc charakter prawotwórczy, aczkolwiek jest to akt negatywny. W ocenie organu skarżącego kasacyjnie utrata mocy obowiązującej nie oznacza unieważnienia istniejącego wcześniej stanu prawnego, które prowadziłoby do automatycznego unicestwienia z tą chwilą wszystkich wcześniejszych konsekwencji prawnych, a eliminacja tych skutków będzie wymagała podjęcia odpowiednich rozstrzygnięć w sferze stosowania prawa i do momentu zakwestionowania zaistniałych wcześniej skutków prawnych muszą być one uznawane za prawnie doniosłe. Jak podkreślił organ skarżący kasacyjnie, nie upadają więc automatycznie czynności prawne zdziałane pod rządem przepisów niezgodnych z Konstytucją i nie podlegają automatycznemu uchyleniu wydane wcześniej orzeczenia i decyzje. Organ skarżący kasacyjnie raz jeszcze podkreślił, że niniejsza sprawa stanowi sprawę administracyjna, a kwestia ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie uposażenia w przypadku "zwłoki" występuje jedynie w przypadku kwalifikowanym, zawinionym, zgodnie z art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny, a taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie nastąpił. Jak zaznaczył, organy są związane regułami postępowania i środkami przydzielonymi im w ramach dyscypliny budżetowej, zatem każda próba wypłaty wynagrodzenia na rzecz żołnierza zawodowego - sędziego w kwocie wyższej, niż przewidziana ustawami okołobudżetowymi (obowiązującymi w chwili wydawania decyzji administracyjnych dotyczących dodatków wyrównawczych dla sędziów), doprowadziłaby do przekroczenia przyznanego budżetu, a to z kolei rodziłoby odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, albowiem Sąd - jako podmiot publiczny - zobligowany jest do jej stosowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie jeden zarzut naruszenia prawa materialnego, który jak wskazał organ skarżący kasacyjnie miał istotny wpływ na wynik postępowania, tj. zarzut naruszenia art. 91a § 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) – dalej także jako p.u.s.p. Ze względu na sposób skonstruowania ww. zarzutu, a tym samym skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia. Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została sporządzona niestarannie, a zwłaszcza nie sprecyzowano w niej podstaw kasacyjnych, o jakich stanowi art. 174 p.p.s.a. ze wskazaniem, czy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną miało miejsce naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię, czy też przez niewłaściwe zastosowanie wskazanego w zarzucie przepisu. Skarga kasacyjna nie przyporządkowuje zatem zarzutu do konkretnego punktu art. 174 p.p.s.a. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego brak ten nie uzasadnia wprawdzie stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., II FSK 684/05, LEX nr 273665), nie stanowi jednak wypełnienia koniecznego wymogu profesjonalizmu we wnoszeniu skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i w znacznym stopniu determinuje wynik kontroli instancyjnej. Niezależnie od powyższego, przechodząc do analizy i oceny omawianego zarzutu skargi kasacyjnej zauważyć należy, że nie zawiera on żadnego uzasadnienia i nie mógłby odnieść skutku zarówno jako zarzut dokonania błędnej wykładni art. 91a § 4 p.u.s.p., jak i jako zarzut niewłaściwego zastosowania ww. przepisu. Podkreślenia wymaga, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie organ skarżący kasacyjnie w treści zarzutu nie tylko nie wykazał na czym polega w jego ocenie błędne rozumienie art. 91a § 4 p.u.s.p. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ani też jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, lecz w ogóle nie odnosił się do kwestii rozumienia tego przepisu przyjętego przez Sąd I instancji. Przy przyjęciu zaś, że autor skargi kasacyjnej usiłował wytknąć Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu wyjaśnić należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie podważono również prawidłowości wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w takiej sytuacji istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionym zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego organ skarżący kasacyjnie wykazał, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia omawianego zarzutu nie daje jednak podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez organ skarżący kasacyjnie, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym. Niezależnie od powyższego, co najistotniejsze, zarzut naruszenia art. 91a § 4 p.u.s.p. przez Sąd I instancji okazał się bezzasadny przede wszystkim z tego względu, że ww. przepis nie był stosowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w okolicznościach niniejszej sprawy. Istota argumentacji skargi kasacyjnej sprowadza się bowiem do próby podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie przyjętego rozumienia przepisu art. 434 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 825 ze zm.) i zawartego w tej regulacji pojęcia "zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności". Niezrozumiała jest zatem próba podważenia stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji w tym zakresie na podstawie zarzutu naruszenia art. 91a § 4 p.u.s.p. stanowiącego podstawę doliczenia do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego okresu pracy na stanowisku asesora sądowego, przy jednoczesnym braku sformułowania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny. Na marginesie dodać jedynie należy, odnosząc się do uzasadnienia skargi kasacyjnej, a także istoty sporu w niniejszej sprawie, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową wykładnię przepisu art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny przyjętą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którą przepis ten powinien być interpretowany w ten sposób, że w przypadku wystąpienia "zwłoki" w wypłacie wymienionych w tym przepisie należności, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki w wysokości równej stopie odsetek ustawowych za opóźnienie, przy przyjęciu, na co zresztą słusznie wskazuje organ skarżący kasacyjnie, że przywoływana wyżej "zwłoka" jest kwalifikowaną postacią opóźnienia, a mianowicie opóźnieniem, które powstało z przyczyn, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, a więc na ogół przez niego zawinione oraz z uwzględnieniem tego, że przy ustalaniu należności skarżącego z tytułu dodatku wyrównawczego nie powinien w ogóle znaleźć zastosowania przepis art. 8 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (tj. Dz. U. z 2022 r, poz. 2666), którego niekonstytucyjność została stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. o sygn. K 1/23. Jednocześnie prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji o niezasadności argumentacji prezentowanej przez organ skarżący kasacyjnie w zakresie rzekomego braku winy organu I instancji w niewypłaceniu skarżącemu w terminie dodatków wyrównawczych w pełnej wysokości. Abstrahując zresztą od słuszności rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaprezentowanych w tym zakresie, raz jeszcze podkreślenia wymaga, że niemożliwe było zakwestionowanie tego stanowiska Sądu I instancji na podstawie zarzutu naruszenia art. 91a § 4 p.u.s.p. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem w oparciu o art. 184 p.p.s.a.