III OSK 1976/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1746/23 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 4 października 2023 r., nr 19/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie z 22 sierpnia 2023 r., nr 923/2023, 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie na rzecz H. W. kwotę 1500 (słownie: tysiąc pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 20 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1746/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę H. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z 4 października 2023 r., nr 19/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący, będący funkcjonariuszem KMP w Krakowie, a od 1 września 2023 r. KMP w T., złożył 13 lipca 2023 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego w związku z uzyskaniem tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego w T. na podstawie aktu notarialnego (Rep. A Nr [...]) z 28 czerwca 2023 r. Decyzją z 22 sierpnia 2023 r., nr 923/2023, Komendant Miejski Policji w Krakowie odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowego świadczenia. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, wskazaną na wstępie decyzją Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu złożenia wniosku (13 lipca 2023 r.) policjant miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, gdyż od 28 czerwca 2023 r. był właścicielem lokalu mieszkalnego. Z aktu notarialnego z 28 czerwca 2023 r. wynika, że: "lokal przeznaczony jest do remontu". Natomiast w operacie szacunkowym z 11 czerwca 2023 r. zawarto stwierdzenie: "Lokal w przeciętnym stanie technicznym". Biorąc pod uwagę przedstawiony opis lokalu, zdaniem organu II instancji lokal w momencie jego zakupu nadawał się do zamieszkania. Organ wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2351, dalej jako "rozporządzenie") wskazują, że pomoc finansowa może być przyznana funkcjonariuszowi tylko na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W niniejszej sprawie skarżący uzyskał lokal mieszkalny w 28 czerwca 2023 r. i tym samym jego potrzeby mieszkaniowe były już zaspokojone w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej tj. dnia 13 lipca 2023 r. Fakt posiadania przez niego lokalu mieszkalnego, który zgodnie z operatem szacunkowym nadawał się do zamieszkania, powoduje zdaniem organu, że skarżący nie posiada uprawnień do wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd I instancji oddalając skargę, uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 94 i art. 95 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.) policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Jednakże lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Zgodnie z wydanym na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy rozporządzeniem, wszelkie dokumenty, załączane do wniosku (zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej, wyciąg z księgi wieczystej, umowa kupna lokalu/domu jednorodzinnego, umowa przedwstępna, pozwolenie na budowę domu) mają jedynie dokumentować fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a nie fakt zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Odwołując się do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 29 marca 1999 r. sygn. akt OPS 1/99, Sąd uznał że policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 tej ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu I instancji organy przyjęły prawidłową wykładnię przepisów mających zastosowanie w sprawie. Skarżącemu nie odmówiono wnioskowanej pomocy z tego powodu, że lokal mieszkalny został nabyty przez niego przed dniem złożenia wniosku, ale badano, czy na dzień złożenia wniosku skarżący miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pobliskiej do miejscowości, w której pełnił służbę, tj. czy nabyty lokal nadawał się do zamieszkania. Ponieważ w dacie złożenia wniosku skarżący był właścicielem lokalu nadającego się do zamieszkania, to zdaniem Sądu nie przysługiwało mu świadczenie na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., "polegające na nieuwzględnieniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, mimo że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji naruszyły normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych skutkujących naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, przez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wszechstronny, a w konsekwencji uznania w sposób dowolny, że w chwili nabycia przez skarżącego nieruchomość lokalowa położona w T. przy ul. [...] (dalej również jako; "lokal") nadawała się do użytku, gdy tymczasem lokal wymagał gruntownych prac remontowych, które były niezbędne, aby w nim w ogóle zamieszkać, na co również wskazuje fragment s. 12 in fine operatu szacunkowego z 11 czerwca 2023 r., który został załączony przez skarżącego do odwołania od decyzji organu I instancji, zgodnie z którym "[o]cena standardu lokalu w stanie aktualnym. Lokal wymaga remontu, standard określono jako zły", a który to fragment został pominięty przez organ II instancji, a następnie niedostatecznie uwzględniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czym doszło do wybiórczej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie doprowadzając w konsekwencji do błędnych wniosków co do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego już w chwili nabycia lokalu i w ten sposób wadliwego stwierdzenia niespełnienia przesłanek zawartych w przepisach prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 171) oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2022 roku poz. 2351 ze zm.), i w rezultacie uznania, że w sprawie nie istnieją przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego", 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, przez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że zakup lokalu mieszkalnego, nawet zdatnego w stopniu minimalnym do zamieszkania, w okolicznościach, w których funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, przekreśla możliwość uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez policjanta tylko dlatego, że przed nabyciem lokalu nie został złożony wniosek, w sytuacji, gdy treść prawa materialnego odczytana prawidłowo prowadzi do wniosku, że wskazane przepisy nie limitują czasu, w jakim pomoc finansowa ma być przyznana oraz w sposób szeroki i celowościowy nakazują ujmować zakres wydatków, które ma pokryć rzeczona pomoc. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że nigdzie z przepisów nie wynika, że złożenie wniosku musi nastąpić przed zaspokojeniem potrzeb. Można jedynie wymagać, że złożenie tego wniosku wykazuje związek z zaspokojeniem potrzeb. Inna wykładnia prowadzi do wypaczenia regulacji dotyczącej pomocy w nabyciu lokalu i do rezultatów sprzecznych z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Nie ulega wątpliwości, że skarżący, który pełni służbę w Policji nabył lokal celem zamieszkania w miejscowości obecnie pełnionej służby i następnie w związku z tymi złożył wniosek o przyznanie stosownej pomocy. Gdyby ten wiosek został złożony w momencie nabycia, to zdaniem organów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pomoc ta byłaby należna. Skoro jednak wniosek był spóźniony, to takiej pomocy należy odmówić. Zdaniem strony trudno znaleźć odpowiednie argumenty przemawiające za tak rygorystycznym i nieproporcjonalnym podejściem do konsekwencji złożenia wniosku w późniejszym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Ze stanowiska Sądu I instancji wynika, że w sprawie występują zasadniczo dwa problemy natury faktycznej i prawnej, które sprowadzić można: po pierwsze, do oceny stanu technicznego lokalu i możliwości zamieszkania w nim przez skarżącego w chwili jego nabycia 28 czerwca 2023 r.; po drugie, momentu, do którego możliwe jest złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Do tych dwóch podstawowych problemów nawiązują również zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Z jednej strony bowiem Sąd I instancji powielił ustalenia organu II instancji w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, (opierając się na treści umowy kupna lokalu (akt notarialny z 28 czerwca 2023 r. i operatu szacunkowego z 11 czerwca 2023 r.), z których wynika, że zakupiony przez skarżącego lokal mieszkalny już w chwili jego zakupu nadawał się do zamieszkania. Z drugiej strony, treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na uznanie, że w obecnym stanie prawnym złożenie wniosku o pomoc finansową po nabyciu lokalu nadającego się do zamieszkania jest bezprzedmiotowe, nawet jeżeli złożenie tego wniosku wskazuje na bezpośredni jego związek z samym nabyciem lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych policjanta w miejscu pełnienia służby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji w obu tych kwestiach nie jest słuszne. W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi kasacyjnej pomimo, że organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Słusznie poniesiono, że organy Policji dokonały wadliwych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkujących naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, przez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wszechstronny a w konsekwencji uznania w sposób dowolny, że w chwili nabycia przez skarżącego lokalu mieszkalnego nadawał się on do zamieszkania, gdy tymczasem lokal wymagał prac remontowych, które były niezbędne, aby w nim zamieszkać na co wskazuje w szczególności fragment operatu szacunkowego z 11 czerwca 2023 r. (str. 12 in fine), który został załączony przez skarżącego do odwołania od decyzji organu I instancji, zgodnie z którym "[o]cena standardu lokalu w stanie aktualnym. Lokal wymaga remontu, standard określono jako zły" a który to fragment został pominięty przez organ II instancji, a następnie niedostatecznie uwzględniony przez Sąd I instancji, czym doszło do wybiórczej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, doprowadzając w konsekwencji do błędnych wniosków co do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego już w chwili nabycia lokalu i w sposób co najmniej przedwczesny stwierdzenia niespełnienia przesłanek zawartych w przepisach prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji i w rezultacie uznania, że nie istnieją przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Źródłem informacji o stanie lokalu nabytego przez skarżącego są w szczególności akt notarialny z 28 czerwca 2023 r. oraz operat szacunkowy z 11 czerwca 2023 r. Wbrew stanowisku Sądu I instancji z obu tych dokumentów wynika, że stan techniczny lokalu w chwili nabycia uniemożliwiał zamieszkanie w nim. W akcie notarialnym na str. 2 zawarto zapis, że "lokal przeznaczony jest do remontu", którą to istotną okoliczność dostrzegł organ ale całkowicie pominął Sąd I instancji. Przed nabyciem lokalu, w związku żądaniem banku, w celu udzielenia skarżącemu kredytu hipotecznego, 11 czerwca 2023 r. sporządzony został na zlecenie skarżącego operat szacunkowy. Operat sporządziła rzeczoznawca majątkowy K. J. (uprawnienia zawodowe [...]) w oparciu o swoją wiedzę ekspercką oraz dokonane oględziny lokalu, w tym wykonanie dokumentacji fotograficznej. Zgodnie z treścią tego operatu budynek, w którym znajduje się nabyty lokal, wybudowany został w technologii prefabrykowanej w 1985 r. W dniu sporządzenia operatu, zdaniem rzeczoznawcy lokal "wymaga remontu, standard określono jako zły" (str. 12 operatu). Trudno kwestionować prawdziwość zawartych w tych dokumentach stwierdzeń. Należy wykluczyć, aby ich treść została sporządzona na potrzeby postępowania o uzyskanie pomocy finansowej w niniejszej sprawie. Nie można też pominąć, że skarżący złożył przedmiotowe dokumenty w celu wykazania swoich racji i zasadności przyznania pomocy finansowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy i Sąd I instancji dokonały wybiórczej analizy niektórych fragmentów i przyjęły wątpliwą interpretację treści tych dokumentów. Z powołaniem się na treść operatu szacunkowego w sposób wybiórczy wskazały w swoich orzeczeniach na określone elementy lokalu, bez jakiegokolwiek zbadania w jakim stanie się one znajdowały w chwili nabycia. Nie uwzględniły też faktu nabycia lokalu na rynku wtórnym. Ta ostatnia okoliczność, z zasady wskazuje na konieczność przeprowadzenia remontu przed zamieszkaniem w takim lokalu (co najmniej pomalowania na nowo ścian i sufitów oraz wymiany zużytych elementów lokalu). Tę prawidłowość potwierdzają zapisy w akcie notarialnym i operacie. Na zły stan lokalu i niezbędność dokonania jego remontu przed zamieszkaniem w nim przez skarżącego, wskazuje też wycena dokonana przez rzeczoznawcę w operacie z 11 czerwca 2023 r., gdzie wskazano, że wartość rynkowa lokalu w stanie z tamtego okresu wynosiła 304 000 zł, a wartość rynkowa tego lokalu w stanie docelowym (po remoncie) wyniesie 462 000 zł (str. 2 operatu). Wymienione wartości wskazują na szeroki zakres koniecznych prac remontowych niezbędnych do uzyskania stanu lokalu odpowiedniego do zamieszkania. Zatem wykonanie remontu tego lokalu było niezbędne do zamieszkania przez skarżącego w lokalu, a nie było nakierowane jedynie na ulepszenie stanu lokalu, jak to przyjął Sąd I instancji. Twierdzenie Sądu I instancji o tym, że remont miał służyć jedynie polepszeniu standardu lokalu nie znajduje żadnego potwierdzenia w dokumentach. Jeżeli rzeczywiście tak miałoby być, to trudno uzasadnić dlaczego w akcie notarialnym i operacie szacunkowym znalazły się wyraźne odniesienia do stanu lokalu "lokal przeznaczony do remontu" oraz "wymaga remontu, standard określono jako zły". Podwyższenie standardu lokalu jest kwestią prywatną kupującego i dlatego nie znajduje odzwierciedlenia w treści takich dokumentów. Uwagi te prowadzą do wniosku, że stan kupionego lokalu musiał być istotnie zły i zamieszkanie w nim było możliwe dopiero po przeprowadzeniu remontu. Faktu tego nie zmieniają znajdujące się w lokalu instalacje i urządzenia, i to bez sprecyzowania ich stanu. Dodatkowo należy zauważyć, że jeżeli organy Policji lub Sąd I instancji uznały, że pomimo zapisów aktu notarialnego i operatu, istnieje potrzeba ustalenia stanu lokalu na dzień jego nabycia, to powinny doprowadzić do przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego w tym zakresie np. zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie określonych okoliczności, przesłuchać świadków lub przeprowadzić rozprawę. Powyższe wywody prowadzą do konstatacji, że aby zaspokoić potrzeby mieszkaniowe skarżącego w nabytym lokalu, konieczny był remont tego lokalu. Taka sytuacja powoduje, że nawet przy przyjęciu za prawidłową wykładni przepisów art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, dokonanej przez Sąd instancji, brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. Słuszny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, ponieważ Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. Podkreślenia wymaga, że prawo do lokalu jest podstawowym prawem policjanta, wynikającym z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Dopiero w przypadku niemożności realizacji tego prawa wypłaca się równoważnik pieniężny. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji - policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Skarżący miał zatem prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jako świadczenia zamiennego za prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Z prawa zamiennego zamierzał skorzystać zaspokajając swoją potrzebę mieszkaniową we własnym zakresie, przez nabycie 28 czerwca 2023r. na rynku wtórnym udziału wynoszącego ½ części lokalu mieszkalnego. Po czym 13 lipca 2023 r., to jest po upływie zaledwie dwóch tygodni złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy Policji zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania pomocy finansowej, gdyż wniosek o tą pomoc skarżący złożył po nabyciu lokalu nadającego się do zamieszkania (a zatem miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe). Stanowisko Sądu pierwszej instancji sprowadza się do tego, że policjant utracił prawo do wnioskowanego świadczenia, gdyż złożył wniosek po nabyciu lokalu nadającego się do zamieszkania a zatem miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Gdyby policjant złożył wniosek przed datą nabycia lokalu a nawet po jego nabyciu ale lokal nie nadawałby się do zamieszkania przed złożeniem wniosku, to pomoc finansową na zakup tego lokalu mógłby uzyskać. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd pierwszej instancji, bowiem podziela w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną przez skarżącego kasacyjnie, ponieważ jest ono oparte na dominującej obecnie linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz np. wyroku NSA: z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2164/22, z 23 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 3846/21, z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3597/21, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4276/18). Stanowisko Sądu I instancji przyjęte w zaskarżonym wyroku, oparte głównie na nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1449/22 i wyroku NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 821/ 21, cechuje się nadmiernym formalizmem i nieproporcjonalnością oraz niezrozumieniem celu przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji regulujących przyznawanie pomocy finansowej policjantom na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu. Wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów dokonana przez Sąd I instancji prowadzi do wypaczenia regulacji dotyczącej pomocy policjantom w nabyciu lokalu i do rezultatów sprzecznych z poczuciem sprawiedliwości. Stanowisko Sądu I instancji prowadzi do akceptacji sytuacji, w której utrata możliwości uzyskania pomocy finansowej nie wynika z jakiegokolwiek nagannego zachowania policjanta (a z zachowania, które trudno uznać za niewłaściwe) a wyłącznie z przyjęcia niekorzystnej, rażąco surowej dla obywatela interpretacji przepisów prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma wykładnia systemowa i celowościowa, mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia z 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. Uznać tym samym należy, że stanowisko organów orzekających i Sądu pierwszej instancji nie znajduje oparcia w przepisach prawa i stanowi interpretację niezgodną z celem obowiązywania przepisów dotyczących zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy pełniących służbę stałą w Policji. Stanowisko to nie znajduje również uzasadnienia w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 7/08; pub. ONSAiWSA 2009/4/66), w której stwierdzono, że złożenie wniosku o pomoc po nabyciu lokalu (domu jednorodzinnego) samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza. Wskazania w tym miejscu wymaga, że stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast zgodnie z art. 94 ust. 1 tej ustawy policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania wskazanej pomocy finansowej określa rozporządzenie MSWiA z 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. W myśl § 3 tego rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się na wniosek policjanta, a wzór wniosku określa załącznik do rozporządzenia. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej albo wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, albo w przypadku budowy domu jednorodzinnego - aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo wieczystego użytkowania) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu, albo pozwolenie na budowę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Wobec tego policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego wówczas, gdy spełnia on warunki do otrzymania lokalu w drodze decyzji. Natomiast w art. 95 ust. 1 ustawy o Policji określone zostały przesłanki, które wykluczają możliwość przydzielenia takiego lokalu. Jedną z takich przesłanek jest fakt posiadania przez policjanta w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, w której pełni służbę, lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny podziela co do zasady stanowisko, że oceniając wniosek o przyznanie pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub budowę domu jednorodzinnego - należy brać pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień złożenia wniosku. Na ten dzień dokonuje się oceny, czy policjant spełnia warunek do otrzymania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a co za tym idzie - czy przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Jednak art. 94 ust. 1 w związku z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji nie daje podstaw do przyjęcia wykładni, że fakt nabycia przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) będącego w służbie, ale przed dniem złożenia wniosku o pomoc finansową, uniemożliwia a limine przyznanie mu pomocy finansowej. Interpretacja ta nie znajduje bowiem potwierdzenia na gruncie wykładni systemowej wskazanych przepisów. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 4276/18), z 7 lipca 2021 r. (sygn. akt III OSK 3597/21), z 23 lutego 2024 r. (sygn. akt III OSK 3846/21) z 13 czerwca 2024 r. (sygn. akt III OSK 2164/22), że obowiązujące policjantów przepisy nie określają terminu (czasu), w jakim powinien zostać złożony wniosek o pomoc finansową określoną w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przepisy tej ustawy nie przewidują wygaśnięcia prawa do pomocy finansowej na skutek upływu czasu czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Artykuł 94 ust. 1 ustawy o Policji stanowi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego", lecz wyrazy te określają cel, na jaki pomoc jest przyznawana, w żadnym zaś razie nie limitują czasu, w jakim ma być przyznana i nie uprawniają do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego (domu), a nie po jego uzyskaniu. Powyższe stanowisko wzmacnia konstytucyjna zasada równości (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Trudno bowiem zaakceptować stan, w którym kryterium rzutującym na możliwość przyznania pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ww. ustawy - i to wobec braku wyraźnego przepisu ustawowego - jest sama data złożenia wniosku (zob. w tej materii wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2014 r. sygn. akt U 2/12; pub. OTK-A 2014/2/12, cz. III pkt 4.2; zob. nadto: M. Ziółkowski, Zasada równości w prawie, PiP 2015/5, s. 96 i 99). Zauważyć tu ponownie należy, że we wskazanej wyżej uchwale z 29 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 7/08) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nabycie przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. W uzasadnieniu tej uchwały NSA zajmował się m.in. kwestią, na jaką datę - nabycia lokalu czy złożenia wniosku - należy oceniać uprawnienia funkcjonariusza do uzyskania pomocy finansowej. Sąd ten stwierdził, że skoro pomoc finansowa jest świadczeniem udzielanym na wniosek, a nie z urzędu, to dopiero po złożeniu wniosku wraz z dokumentacją rozważana jest kwestia czy funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymania świadczenia. Spełnienie przesłanek musi być zatem ocenione na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień zakupu lokalu. Tym niemniej, jak wskazał NSA, każda sprawa administracyjna jest sprawą indywidualną i przez pryzmat jej stanu faktycznego należy oceniać przesłanki materialne. Z tezy powyższej uchwały jednoznacznie wynika, że złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu przez funkcjonariusza samo przez się nie wyklucza pomocy finansowej – co w realiach rozpatrywanej sprawy i na tle wyrażonego przez organy Policji oraz Sąd pierwszej instancji stanowiska – ma fundamentalne znaczenie. Dokonując zatem wykładni celowościowej przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji nie sposób podzielić stanowiska, że w przypadku ubiegania się o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego możliwość jej uzyskania przekreśla okoliczność, że wniosek nie został złożony przed kupnem nadającego się do zamieszkania lokalu. Powoływany przez skarżącego kasacyjnie jako naruszony przez organ przepis § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 17 października 2001 r. stanowi potwierdzenie powyżej zaprezentowanego stanowiska. Skoro bowiem jednym z dokumentów dołączanych do wniosku o udzielenie pomocy finansowej może być wyciąg z księgi wieczystej oraz umowa kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzona w formie aktu notarialnego, to znaczy, że należy dopuścić możliwość złożenia wniosku po zakupie lokalu (domu), a nawet po zamieszkaniu w nowo nabytym lokalu (domu). Co prawda art. 94 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego (...)", lecz jest to jedynie określenie celu, na jaki pomoc jest przyznawana. Oczywiście nie można przy tym wykluczyć, że opóźnienie w złożeniu wniosku o udzielenie pomocy może w niektórych przypadkach prowadzić do nadużycia uprawnień przez funkcjonariuszy. W takiej jednak sytuacji obowiązkiem organów orzekających będzie zbadanie czy celem zakupu mieszkania lub domu było zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza w miejscu pełnienia służby, oraz czy zachodząca rozbieżność czasowa między złożeniem wniosku i zakupem lokalu mieszkalnego lub domu nie niweczy tego celu. Złożenie wniosku o pomoc finansową musi mieć związek z nabyciem lokalu mieszkalnego (domu) służącego zaspokojeniu potrzeb policjanta, który go nabył w związku z pełnieniem służby w miejscu jej pełnienia (lub w miejscowości pobliskiej). Odmowa udzielenia pomocy finansowej na zakup lokalu lub domu spowodowana spóźnionym złożeniem wniosku wymagałaby wykazania w toku postępowania i należytego uzasadnienia w wydanej decyzji, że złożenie wniosku po zakupie lokalu (domu) miałoby prowadzić do nadużycia prawa. Zatem uznać należy, że przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji nie limituje czasu, w jakim pomoc finansowa ma być przyznana. Powyższe sformułowanie nie uprawnia do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego (domu), a nie po jego nabyciu, ani tym bardziej tylko przed zamieszkaniem w nowo uzyskanym lokalu lub domu. Taka wykładnia w sposób nieusprawiedliwiony ograniczałaby ustawowe prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu mieszkalnego. Stosując wykładnię celowościową przepisów rozdziału 8 ustawy o Policji, nie sposób podzielić stanowiska, iż zakup lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego i zamieszkanie w nich, w okolicznościach, w których funkcjonariusz spełnia wszelkie warunki do uzyskania pomocy finansowej na jego zakup, przekreśla możliwość uzyskania tej pomocy tylko dlatego, że wcześniej nie został złożony wniosek. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (zob. w tej materii m.in. wyroki NSA: z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 1784/15, z 20 października 2017 r. sygn. akt I OSK 206/16, z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1096/16, z 16 marca 2021, sygn. akt III OSK 249/21, z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3597/21, a także wyroki WSA z 8 października 2013 r., III SA/Kr 1697/12, z 30 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Po 1174/15). Ponadto określenie "pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego" (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji) jest szerokie i odnosi się także do przypadków udzielania pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, zaciągniętych w związku z nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu przez policjanta (patrz wyroki NSA z 23 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 3846/21 i z 18 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 743/98; i W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. III, LEX 2012,art. 94, pkt 6). Przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji umożliwia zatem pomoc np. w spłacie kredytu konsumenckiego lub hipotecznego zaciągniętego przez funkcjonariusza. W konsekwencji powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok jako dotknięty wadami naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, oraz uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę, w wyniku czego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji jako również naruszające przepisy postępowania i prawa materialnego w sposób jak w zaskarżonym wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę prawną. O zwrocie kosztów postępowania sądowego od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.