III OSK 242/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Rafał Pawłowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1350/20 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie z dnia 29 września 2020 r. nr KR-PPR-A.5112.2.2020.2 w przedmiocie nakazu z zakresu inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję nr 2 i nr 3 zawarte w nakazie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Krakowie Oddział w N. z dnia 25 sierpnia 2020 r. nr. rej. 070299-53-K029-Nk01/20; 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie na rzecz C. Sp. z o.o. w W. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego pierwszej instancji; 3. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie na rzecz C. Sp. z o.o. w W. kwotę 594 (pięćset dziewięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 lipca 2021r., sygn. akt III SA/Kr 1350/20, oddalił skargę C. sp. z o.o. w W. (dalej jako Spółka, pracodawca, strona skarżąca lub skarżąca kasacyjnie) na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Krakowie (dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji lub OIP) z dnia 29 września 2020 r., nr rej. KR-PPR-A.5112.2.2020.2, w przedmiocie nakazu z zakresu inspekcji pracy. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Inspektorzy Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Krakowie Oddział w N. po przeprowadzeniu w dniach 31 lipca 2020 r. oraz 5, 6 i 13 sierpnia 2020 r. kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy w C. sp. z o.o. C. N. ul. W., zakończonej protokołem kontroli z dnia 13 sierpnia 2020 r., nr rej. 070299-53-K029-Pt/20, wydali nakaz w dniu 25 sierpnia 2020 r., nr rej. 070299-53-K029-Nk01/20, obejmujący 6 decyzji w sferze naruszeń bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z pkt 2 nakazano Spółce uzupełnić zapisy w tabeli norm przydziału o wymagane i odpowiednie środki ochrony indywidualnej, zabezpieczające przed wirusem SARS-CoV-2, a w pkt 3 nakazano Spółce zaktualizować ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik fizyczny oraz proces implementacji. W nakazie wskazano terminy wykonania nakazów oraz ich podstawę prawną. W zakresie nakazu z pkt 2 podstawą prawną był art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1251, dalej jako u.P.I.P.), art. 2378 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1043, dalej jako k.p.) oraz § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716 ze zm., dalej jako rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych lub w skrócie r.s.c.b.), a w podstawie prawnej nakazu z pkt 3 wskazano art. 11 pkt 1 u.p.i.p., art. 221 ¹ § 1 i art. 226 k.p. oraz § 6 r.s.c.b. W odwołaniu od powyższego nakazu Spółka wniosła o uchylenie decyzji zawartych w pkt 2 i 3 nakazu podnosząc, że wskazana w nakazie podstawa prawna, tj. rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych nie dotyczy pracowników zatrudnionych w Spółce, gdyż wykonywane przez nich czynności nie wiążą się z zawodowym narażeniem na szkodliwe dla zdrowia czynniki biologiczne w rozumieniu przepisów zawartych w ww. rozporządzeniu. Ponadto środki ochrony osobistej, o których mowa w art. 9 pkt 3 ppkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 r. poz. 1356 ze zm., dalej jako rozporządzenie COVID-19 lub w skrócie r.o.n.z.) nie są tożsame ze środkami ochrony indywidualnej w rozumieniu przepisów określonych w § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t. jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, dalej jako r.o.p.b.h.p.). W konkluzji Spółka podniosła, że mając na uwadze charakter pracy nie ma związku z zawodowym narażeniem na szkodliwe dla zdrowia czynniki biologiczne w rozumieniu przepisów wskazanych w podstawie prawnej nakazu. Organ odwoławczy wzmiankowaną na wstępie decyzją z dnia 29 września 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżony nakaz inspektora pracy z dnia 25 sierpnia 2020r. w zakresie decyzji zawartych w pkt 2 i 3 nakazu. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu II instancji i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzuciła naruszenie przepisów: 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 u.P.I.P. w zw. z art. 31 ust. 2 pkt 7 u.P.I.P. oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.), poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich niezbędnych czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie przez organ analizy charakteru pracy na poszczególnych stanowiskach, rodzaju wykonywanych zadań, sposobu ich wykonywania oraz zasad świadczenia pracy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 u.P.I.P. w zw. z art. 31 ust. 2 pkt 7 u.P.I.P. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich niezbędnych czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, polegające na braku zebrania i analizy informacji na temat tego, jakie działania podejmuje skarżąca w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w związku z ochroną i zapobieganiem przed zarażeniem COVID-19, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji organu l instancji zawartych w pkt 2 i 3 nakazu, w sytuacji, w której powinny one podlegać uchyleniu; 4) art. 2221 § 1 k.p. i art. 2221 § 3 k.p. w zw. z § 3, § 7 i załącznika 2 r.s.c.b. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że pracownicy skarżącej są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych, podczas gdy w wypadku tych pracowników nie ma potwierdzonego narażenia na działanie czynników biologicznych, a zagrożenie zakażenia wirusem SARS-Cov-2 nie ma charakteru zawodowego, tylko jest związane z ogólną sytuacją epidemiczną na obszarze kraju, co miało wpływ na ustalenia obowiązków skarżącej w zakresie aktualizacji tabeli przydziału i aktualizacji oceny ryzyka zawodowego; 5) art. 226 k.p. poprzez nakazanie skarżącej zaktualizowanie oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracownik fizyczny i proces implementacji o zagrożenia związane z COVID-19, w sytuacji, w której nie można uznać, że ryzyko zakażenia się COVID-19 na tych stanowiskach jest związane z wykonywaną pracą (pracownicy nie wykonują zawodu, który ze swej istoty byłby związany z takim zagrożeniem), a interpretacja odmienna prowadziłaby do daleko idących skutków związanych z uznaniem pracy tych pracowników za szczególnie niebezpieczną lub szczególnie szkodliwą ze względu na możliwy kontakt z czynnikiem biologicznym z trzeciej grupy zagrożenia biologicznymi czynnikami szkodliwymi w miejscu pracy (wirus SARS); 6) art. 2378 § 1 k.p. i 2376 § 1 k.p. poprzez uznanie, że sytuacja epidemiczna związana z pandemią COVID-19 wymaga uzupełnienia przez skarżącą prowadzonej przez nią tabeli przydziału o środki ochrony indywidualnej (dalej jako ŚOI) zabezpieczające przed wirusem SARS-Cov-2, podczas gdy: - żaden z pracowników skarżącej nie jest zatrudniony na stanowisku, na którym w środowisku pracy występuje czynnik biologiczny w postaci wirusa SARS-CoV-2, a ewentualna ekspozycja pracowników na wirusa SARS-CoV-2 wynika z ogólnego stanu rozprzestrzenia się tego wirusa w populacji; - przepisy wykonawcze do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wprowadzane w związku pandemią COVID-19, ustanawiają odrębną podstawę prawną do ochrony pracowników przed zakażeniem SARS-CoV-2 (osłona twarzy, płyny dezynfekujące, rękawiczki) i ustalają zakres tej ochrony, ochrona ta nie przewiduje wyposażenia wszystkich pracowników w dodatkowe ŚOI; - dodatkowe określanie ŚOI w przepisach zakładowych nie jest w tej sytuacji konieczne, skoro zabezpieczenie pracownika przed zakażeniem SARS-CoV-2 zapewniają przepisy powszechnie obowiązujące (przepisy wykonawcze wydane w związku z pandemią COVID-19); 7) art. 2378 § 1 k.p. w zw. z art. 46a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w zw. z § 9 ust. 3 pkt 3, § 24 ust. 1 pkt 2 c) i d), § 24 ust. 3 pkt 4 r.o.n.z., poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że ograniczenia i nakazy wprowadzane w związku pandemią COVID-19 w przepisach wykonawczych, na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładają na skarżąca jako na pracodawcę obowiązek uzupełnienia prowadzonej przez nią tabeli przydziału ŚOI o środki wymagane w tej ustawie (osłona twarzy, rękawiczki), podczas gdy taki obowiązek nie wynika z żadnego przepisu ustawowego ani przepisu wykonawczego; 8) § 7 pkt 5 r.s.c.b. w zw. z art. 2221 § 3 k.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nie było takich podstaw, co doprowadziło do nakazania skarżącej zaktualizowania tabeli przydziału ŚOI; 9) art. 2221 k.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nie było do tego podstaw z uwagi na brak zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych, co doprowadziło do nakazania pracodawcy przeprowadzania aktualizacji oceny ryzyka zawodowego. Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji zawartych w pkt 2 i 3 nakazu oraz o dopuszczenie dowodu z wydruku wybranych publikacji z czasopisma branżowego, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów pełnomocnika według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o częściowe oddalenie skargi poprzez oddalenie jej w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji zawartej w pkt 3 nakazu oraz uwzględnienie skargi w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji zawartej w pkt 2 nakazu. Zdaniem organu odwoławczego zobowiązanie pracodawcy do zaktualizowania oceny ryzyka zawodowego było w pełni zasadne, dlatego wnioskował o oddalenie skargi w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy przyznał rację stronie skarżącej i podzielił jej stanowisko w tym zakresie, że środki ochrony osobistej nie są środkami ochrony indywidualnej, mającymi chronić pracownika przed zakażeniem SARS-CoV-2, lecz środkami mającymi chronić otoczenie przed rozpowszechnianiem się wirusa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wzmiankowanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 lipca 2021 r. oddalił skargę uznając ją za niezasadną, zarówno co do nakazu uzupełnienia tabeli norm przydziału środków ochrony indywidualnej, jak i nakazu aktualizacji oceny ryzyka zawodowego. Sąd I instancji odnośnie obowiązku dostosowania tabeli norm przydziału środków ochrony indywidualnej argumentował, że pracodawca ma obowiązek określenia i dostosowania norm przydziału środków ochrony indywidualnej do rzeczywistych warunków pracy, zaś pandemia COVID-19 wprowadziła nowe zagrożenia (wirus SARS-CoV-2), co oznacza, że pracodawca powinien uwzględnić maseczki ochronne, rękawiczki i środki dezynfekcji w tabeli norm przydziału. W ocenie Sądu Wojewódzkiego nie ma znaczenia, że Spółka faktycznie dostarczała te środki, gdyż muszą one być formalnie uwzględnione w przepisach zakładowych, aby zapewnić przejrzystość i jednolitość procedur BHP. Sąd I instancji za chybioną uznał argumentację skarżącej strony, że środki ochrony sanitarnej (maseczki, rękawiczki, płyny dezynfekujące) to nie to samo co środki ochrony indywidualnej. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego środki ochrony osobistej w kontekście pandemii mogą być jednocześnie środkami ochrony indywidualnej w rozumieniu przepisów prawa pracy, ponieważ ich celem jest ochrona zdrowia pracownika przed zagrożeniem w środowisku pracy. Odnosząc się z kolei do kwestii obowiązku aktualizacji oceny ryzyka zawodowego Sąd I instancji stwierdził, iż ocena ryzyka zawodowego musi uwzględniać wszystkie zagrożenia, w tym zagrożenia epidemiologiczne. Pandemia COVID-19 zmieniła warunki pracy, zwiększając ryzyko zakażenia w miejscu pracy, szczególnie w placówkach handlowych, gdzie występuje kontakt z klientami. W ocenie Sądu Wojewódzkiego nie można uznać, że wirus SARS-CoV-2 jest zagrożeniem "spoza pracy", skoro w rzeczywistości może on występować w środowisku pracy, szczególnie w miejscach o dużym natężeniu ruchu. Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, iż sam pracodawca przyznał, że wprowadził dodatkowe środki ochrony i procedury sanitarne, co oznacza, że rozpoznaje istnienie zagrożenia w miejscu pracy i w związku z tym powinien formalnie zaktualizować ocenę ryzyka zawodowego. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił argumentacji Spółki, że jej pracownicy nie są zatrudnieni na stanowiskach narażonych na czynniki biologiczne, skoro zagrożenie wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy spełnia kryterium "potwierdzonego narażenia", o którym mowa w przepisach BHP. W ocenie Sądu I instancji obowiązek oceny ryzyka zawodowego dotyczy wszystkich zagrożeń w miejscu pracy, nie tylko tych związanych z substancjami chemicznymi czy innymi tradycyjnymi czynnikami biologicznymi. Sąd ten dostrzegł przy tym, że SARS-CoV-2 został zakwalifikowany do trzeciej grupy zagrożeń biologicznych, co oznacza, że należy go traktować jako czynnik szkodliwy w środowisku pracy. Z wydanym wyrokiem nie zgodziła się Spółka, która w wywiedzionej skardze kasacyjnej zakwestionowała go w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) naruszenie przepisów postepowania, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1) ppkt c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 12 u.P.I.P., poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia w zakresie decyzji nr 3, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wydanie przez organ decyzji nr 3 oraz jej podtrzymanie przez organ w decyzji ostatecznej jest sprzeczne ze stanowiskiem prezentowanym przez Głównego Inspektora Pracy, Głównego Inspektora Sanitarnego, Ministerstwo Zdrowia oraz przez Okręgowe Inspekcje Pracy, a także z utrwaloną praktyką Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w sytuacji pracowników pracujących w takim środowisku pracy jak sklep skarżącej w Nowym Sączu (w tym w wypadku innych sklepów skarżącej) uznają, że aktualizacja ryzyka zawodowego o zagrożenia związane z epidemią choroby COVID-19 nie jest wymagana, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; b) art. 145 § 1 pkt 1) ppkt c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 u.p.p.s.a w zw. art. 134 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze stanowiska Głównego Inspektora Pracy i Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zakresie środków ochrony indywidualnej oraz ryzyka zawodowego w kontekście epidemii COVID-19 (załącznik 3 do skargi z 4 listopada 2020 r. złożonej w nin. sprawie), aktualnego stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy dot. wpływu pandemii COVID-19 na obowiązki pracodawców związane z oceną ryzyka zawodowego (załącznik do pisma skarżącej z 31 maja 2021 r.), pisma Ministerstwa Zdrowia z 22 grudnia 2020 r., ZPM.051.1494.2020 (zał. 2 do pisma skarżącej z 9 lutego 2021 r.), decyzji wydanej przez Państwową Inspekcję Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy w Poznaniu, Oddział w K. dot. sklepu skarżącej w K. (załącznik 1 do pisma skarżącej z 9 lutego 2021 r.), mimo że przeprowadzenie ww. dowodów nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie i ich przeprowadzenie było konieczne w celu weryfikacji legalności decyzji podjętej przez organ, a w szczególności ustalenia, czy nie została ona podjęta z naruszeniem art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.; brak przeprowadzenia ww. dowodów sprawił, że wyrok został oparty na błędnych i niepełnych ustaleniach, nieuwzględniających faktu, że organy takie jak PIP i GIS uznają, że aktualizacja ryzyka zawodowego i aktualizacja zapisów dot. środków ochrony indywidualnej nie jest wymagana w przypadku zakładów pracy o takim charakterze jak u pozwanej, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia odmiennej interpretacji obowiązków pozwanej niż przedstawiona w tych stanowiskach i tym samym miało istotny wpływ na wynik sprawy; c) art. 134 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. poprzez nierozważenie i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wydanego wyroku do podnoszonych w trakcie postępowania: - zarzutu niezgodności nakazu aktualizacji oceny ryzyka zawodowego z art. 8 k.p. (okoliczność wskazywana w piśmie skarżącej z 31 maja 2021 r.); - pisma skarżącej z 31 maja 2021 r. i przestawionych tam argumentów, - wniosku organu o uwzględnienie skargi w zakresie decyzji nr 2 (dot. ŚOI), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie podniosła także, na podstawie art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a., zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 222¹ § 1 k.p. i art. 222¹ § 3 k.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i załącznikiem 2 r.s.c.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zatrudnienie pracownika "w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych", które nakazuje uznanie danego czynnika biologicznego za ryzyko zawodowe i aktualizację oceny ryzyka zawodowego o ten czynnik, ma miejsce niezależnie od tego, czy to narażenie wynika z zamierzonego użycia czynnika biologicznego w procesie pracy, czy wynika ono z przypadkowego (tj. niezwiązanego z procesem pracy) kontaktu z czynnikiem biologicznym, podczas gdy ww. rozporządzenie dot. tylko pracowników zawodowo narażonych na czynniki biologiczne, a więc obowiązek aktualizacji ryzyka zawodowego dotyczy tylko takich zakładów pracy, w których występuje z racji profilu ich działalności bezpośredni i świadomy kontakt z czynnikiem biologicznym (np. laboratorium badające próbki) lub bezpośrednie i świadome narażenie na taki kontakt (np. szpital); b) art. 222¹ § 1 k.p. i art. 222¹ § 3 k.p. w zw. z § 3 ust. 1, § 5 ust. 1, § 7 i załącznika 2 r.s.c.b. poprzez uznanie, że pracownicy skarżącej są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych, podczas gdy w wypadku tych pracowników nie ma potwierdzonego narażenia na działanie czynników biologicznych, a zagrożenie zakażenia wirusem SARS-Cov-2 nie ma charakteru zawodowego, tylko jest związane z ogólną sytuacją epidemiczną na obszarze kraju; c) § 39a ust. 1 i 3 pkt 2) r.o.p.b.h.p. w zw. z art. 226 pkt 1 k.p. w zw. art. 222¹ § 1 k.p. i art. 222¹ § 3 k.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i załącznikiem 2 r.s.c.b. poprzez uznanie, że panujący stan epidemii i wysoka transmisyjność SARS-CoV-2 powodują konieczność zaktualizowania przez skarżącą oceny ryzyka zawodowego o zagrożenia związane z COVID-19 na stanowiskach pracownik fizyczny i proces implementacji, podczas gdy, nie istnieje prawny obowiązek aktualizacji oceny ryzyka zawodowego w sytuacji, w której do zakażenia SARS-CoV-2 może dojść nie w wyniku zamierzonego użycia czynnika biologicznego w procesie pracy, lecz narażenia wynikającego z sytuacji epidemiologicznej występującej w określonym miejscu i czasie; d) § 2 pkt 9 r.o.p.b.h.p. oraz § 9 ust. 3 pkt 3, § 24 ust. 1 pkt 2 c) i d), § 24 ust. 3 pkt 4 r.o.n.z., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że środki ochrony osobistej, o których mowa w § 9 ust. 3 pkt 3, § 24 ust. 1 pkt 2 c) i d), § 24 ust. 3 pkt 4 r.o.n.z. są środkami ochrony indywidualnej w rozumieniu § 2 pkt 9 r.o.p.b.h.p.; e) art. 2378 § 1 k.p. w zw. z art. 46a ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w zw. z § 9 ust. 3 pkt 3, § 24 ust. 1 pkt 2 c) i d), § 24 ust. 3 pkt 4 r.o.n.z. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca ma obowiązek aktualizacji tabeli norm przydziału ze środkami ochrony indywidualnej o środki wprowadzane na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, podczas gdy taki obowiązek nie wynika z żadnego przepisu ustawowego ani przepisu wykonawczego; f) § 7 pkt 5 r.s.c.b. w zw. z art. 222¹ § 3 k.p. oraz art. 2378 § 1 k.p. poprzez ich zastosowanie, w sytuacji, w której nie było takich podstaw, gdyż pracownicy skarżącej nie są zatrudnieni w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych w postaci SARS-CoV-2, stąd nie ma konieczności wyposażania ich w środki ochrony indywidualnej chroniące przed takimi czynnikami. Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez uchylenie w całości decyzji OIP z dnia 29 września 2020 r. oraz decyzji nr 2 i 3 zawartych w nakazie inspektora pracy z dnia 25 sierpnia 2020 r., a w razie nieuwzględnienia ww. wniosku - o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wniesiono także o dopuszczenie i przeprowadzenie, w trybie art. 106 § 3 u.p.p.s.a. w zw. z art. 193 u.p.p.s.a., dowodu z dokumentu - decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 sierpnia 2021 r., nr sprawy NP.906.1.1.2021, o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w całości na wykazanie treści tej decyzji oraz wykazanie, że decyzje podejmowane wobec innych sklepów Spółki stwierdzają brak występowania zawodowego narażenia na działanie SARS-CoV-2 i brak konieczności aktualizacji oceny ryzyka zawodowego. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o przeprowadzenie rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one w większości usprawiedliwione, a skarga kasacyjna zasługuje zatem na uwzględnienie. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 u.p.p.s.a.), 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 u.p.p.s.a.). Skarżąca kasacyjnie powołała się na obie podstawy kasacyjne. Jednakże zauważyć należy, że zarzuty te (zarówno natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego) stanowią swoje dopełnienie i wymagają wspólnego rozpoznania. W przedmiotowej sprawie główną osią sporu jest możliwość orzeczenia przez inspektora pracy władczego środka prawnego w postaci nakazu uzupełnienia w tabeli norm przydziału o wymagane i odpowiednie środki ochrony indywidualnej, zabezpieczającej przed wirusem SARS-CoV-2, oraz nakazu zaktualizowania oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownik fizyczny z datą czerwiec 2013 r. oraz proces implementacji z dnia 31 maja 2020 r. o zagrożenia związane z trwającą epidemią choroby zakaźnej COVID-19 wywołanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. Na wstępie rozważań zasadnym jest przytoczenie treści art. 11 u.P.I.P., zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do: 1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy; 2) nakazania: wstrzymania prac lub działalności, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników lub innych osób wykonujących te prace lub prowadzących działalność; skierowania do innych prac pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy wbrew obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub niebezpiecznych albo pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy przy pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci lub osoby nie posiadają odpowiednich kwalifikacji; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu; 3) nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu; 4) zakazania wykonywania pracy lub prowadzenia działalności w miejscach, w których stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu; 5) nakazania, w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża życiu lub zdrowiu pracowników lub osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, zaprzestania prowadzenia działalności bądź działalności określonego rodzaju; 6) nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku; 6a) nakazania wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych i uciążliwych w środowisku pracy w przypadku naruszenia trybu, metod, rodzaju lub częstotliwości wykonania tych badań i pomiarów lub konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach; 7) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu; 8) skierowania wystąpienia lub wydania polecenia, w razie stwierdzenia innych naruszeń niż wymienione w pkt 1-7, w sprawie ich usunięcia, a także wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do osób winnych. Z art. 10 ust. 1 u.P.I.P. wynika, że do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy "nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy". Do zakresu tego pojęcia bhp należy zaliczyć przepisy działu dziesiątego Kodeksu pracy zatytułowanego: "Bezpieczeństwo i higiena pracy" oraz liczne akty wykonawcze do tego działu. Będą to również przepisy ustaw nienależących do prawa pracy przewidujące także wymagania w dziedzinie bhp, o których stanowi art. 10 ust. 1 u.P.I.P. oraz inne ustawy określające różne rozwiązania dotyczące bhp. Zgodnie z art. 207 § 1 zdanie pierwsze k.p. pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Zgodnie z delegacją ustawową wskazaną w art. 23715 § 1 k.p., w myśl którego Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy, zostało wydane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t. jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej jako r.o.p.b.h.p.). W § 2 pkt 9 r.o.p.b.h.p. wskazano, że przez "środki ochrony indywidualnej rozumie się wszelkie środki noszone lub trzymane przez pracownika w celu jego ochrony przed jednym lub większą liczbą zagrożeń związanych z występowaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników w środowisku pracy, w tym również wszelkie akcesoria i dodatki przeznaczone do tego celu. Do środków ochrony indywidualnej nie zalicza się zwykłej odzieży roboczej i mundurów, które nie są specjalnie przeznaczone do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracownika, środków ochrony indywidualnej używanych przez wojsko, Policję i inne służby utrzymania porządku publicznego, wyposażenia stosowanego przez służby pierwszej pomocy i ratownicze, środków ochrony indywidualnej stosowanych na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym, wyposażenia sportowego, środków służących do samoobrony lub do odstraszania, przenośnych urządzeń do wykrywania oraz sygnalizowania zagrożeń i naruszania porządku publicznego". Przy doborze środków ochrony indywidualnej należy uwzględnić regulację zawartą w "Szczegółowych zasadach stosowania środków ochrony indywidualnej", stanowiących załącznik nr 2 do r.o.p.b.h.p., w ramach której w jej § 1 stanowi się, że "Środki ochrony indywidualnej dobiera się i stosuje: 1) w sytuacjach, kiedy nie można uniknąć zagrożeń lub wystarczająco ograniczyć związanego z nimi ryzyka przez organizację pracy lub zastosowanie środków ochrony zbiorowej; 2) odpowiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń określonych na podstawie oceny ryzyka zawodowego uwzględniającej warunki występujące w danym miejscu pracy, wymagania ergonomii i stan zdrowia pracownika". Z powyższego przepisu wynika m.in. że pracodawca winien stosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej odpowiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń określonych na podstawie oceny ryzyka. Pojęcie ryzyka zawodowego zostało zdefiniowane w § 2 pkt 7 r.o.p.b.h.p., zgodnie z którym "rozumie się przez to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy". Z kolei w § 6 r.s.c.b. wskazano, że ocena ryzyka, o której mowa w § 5, powinna być aktualizowana w szczególności w odniesieniu do zmian mających znaczenie dla zdrowia pracowników w miejscu pracy. W § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności: 1) klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych; 2) rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia na działanie szkodliwego czynnika biologicznego; 3) informację na temat: a) potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego, b) choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy, c) stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą; 4) wskazówki organów właściwej inspekcji sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby medycyny pracy. Z powyższych przepisów organy inspekcji pracy oraz Sąd I instancji wywiodły podstawy do wydania decyzji nr 2 i 3 nakazu inspektora pracy z dnia 25 sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że zarówno Sąd I instancji jak i organy inspekcji pracy pominęły okoliczność, że wirus SARS-CoV-2, jako szkodliwy czynnik biologiczny, został wprowadzony do rozporządzania w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dopiero w dniu 29 grudnia 2020 r. na mocy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2020 r., poz. 2234, dalej jako nowela r.s.c.b.), a zatem po przeprowadzonej przez inspektorów pracy kontroli w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, jak i po wydaniu przez OIP decyzji z dnia 29 września 2020 r. W dacie wydawania przez inspektorów pracy nakazu oraz w dacie wydawania przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie z dnia 25 sierpnia 2020 r. wirus SARS-CoV-2 nie był - zgodnie z postanowieniami rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych - szkodliwym czynnikiem biologicznym. Z powołanego przez organ § 5 pkt 1 w zw. § 6 r.s.c.b. wynika, że przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych. W § 2 noweli r.s.c.b. wprowadzono obowiązek dokonania przez pracodawcę aktualizacji: 1) oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, sporządzonej przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, z uwzględnieniem klasyfikacji i wykazu szkodliwych czynników biologicznych określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem: a) w zakresie dotyczącym koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (SARS-CoV-2) - w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, b) w pozostałym zakresie - do dnia 20 listopada 2021 r.; 2) środków i stopni hermetyczności ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie § 12 i § 13 rozporządzenia zmienianego w § 1, z uwzględnieniem szkodliwych czynników biologicznych określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem: a) w zakresie dotyczącym koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (SARS-CoV-2) - w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, b) w pozostałym zakresie - do dnia 20 listopada 2021 r. Nowela r.s.c.b. weszła w życie w dniu 29 grudnia 2020 r. i od tej daty należy liczyć ewentualny obowiązek dokonania aktualizacji ryzyka zawodowego uwzględniając nową klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych, w których znalazł się wirus SARS-CoV-2, w rozumieniu ww. rozporządzenia. Należy zatem stwierdzić, że od daty upłynięcia obowiązków wskazanych w § 2 noweli r.s.c.b. organy PIP mogły wydawać stosowne rozstrzygnięcia władcze na podstawie art. 11 ust. 1 u.P.I.P. w zw. z § 6 i § 7 pkt 5 r.s.c.b. Brak uwzględnienia przed dniem 29 grudnia 2020 r. nowego wirusa SARS-CoV-2 w rozporządzeniu w sprawie szkodliwych czynników biologicznych nie oznacza przy tym, że organy kontroli PIP nie mogły przed tym terminem wydawać innych środków na mocy u.P.I.P. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że PIP, oprócz nakazów, będącymi władczymi środkami wydawanymi na podstawie art. 11 ust. 1 u.P.I.P., może stosować również, przewidziane w art. 11 ust. 8 u.P.I.P., wystąpienia, co - jak wynika z akt sprawy - miało miejsce w odniesieniu do pozostałych naruszeń stwierdzonych podczas kontroli (wystąpienie z dnia 25 sierpnia 2020 r. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Organy kontroli inspekcji pracy w odniesieniu do obowiązków aktualizacji tabeli norm przydziału oraz oceny ryzyka zawodowego zdecydowały się jednak na wydanie orzeczenia na podstawie art. 11 ust. 1 u.P.I.P., co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych powyżej argumentacji, nie powinno mieć miejsca w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy dotyczącej kontroli dokonanej w lipcu i sierpniu 2020 r. W związku z powyższym trafne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (zarzut wskazany w pkt a) tej podstawy kasacyjnej) i przepisów prawa materialnego (zarzuty wskazane w pkt a)- c) tej podstawy kasacyjnej) odnośnie obowiązku aktualizacji oceny ryzyka zawodowego o zagrożenie związane z COVID -19. Konsekwencją powyższych ustaleń jest również konieczność uwzględnienia zarzutów kasacyjnych strony skarżącej odnoszących się do obowiązków nałożonych przez organy inspekcji pracy w części 2 nakazu, tj. dotyczących obowiązku dostosowania tabeli norm przydziału środków ochrony indywidualnej (zarzuty wskazane w pkt d- f tej podstawy kasacyjnej). Na marginesie tej części rozważań można wskazać, iż organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej częściowe uwzględnienie i uchylenie decyzji OIP z dnia 29 września 2020 r. w części utrzymującej decyzję nr 2 zawartą w nakazie inspektora pracy z dnia 25 sierpnia 2020 r. oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy przyznał rację stronie skarżącej i podzielił jej stanowisko w tym zakresie, że środki ochrony osobistej nie są środkami ochrony indywidualnej, mającymi chronić pracownika przed zakażeniem SARS- CoV- 2, lecz środkami mającymi chronić otoczenie przed rozpowszechnianiem się wirusa. Z tych też względów za zasadne należało uznać także zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w kontekście braku ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do stanowiska organu odwoławczego zawartego w odpowiedzi na skargę, jak też do twierdzeń i argumentacji Spółki zawartych w jej piśmie procesowym z dnia 31 maja 2021 r. W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania co do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 106 § 3 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 u.p.p.s.a. należało uznać, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki rozpoznawał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) i chociaż formalnie nie wydał postanowienia dowodowego, to jednak zapoznał się z załącznikami dołączonymi do pism procesowych skarżącej strony. Mając na uwadze wskazane okoliczności, a w szczególności przyjmując trafność części podniesionych zarzutów kasacyjnych, zaskarżony wyrok należało zatem uchylić na zasadzie art. 188 u.p.p.s.a. i - wobec uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - rozpoznać skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz decyzje nr 2 i nr 3 zawarte w nakazie Inspektora Pracy z dnia 25 sierpnia 2020r. (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego pierwszej instancji, sprowadzających się do zwrotu przez organ odwoławczy na rzecz strony skarżącej kwoty 714 zł, w tym uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł i opłaty skarbowej w kwocie 34 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania kasacyjnego, sprowadzających się do zwrotu przez organ odwoławczy na rzecz strony skarżącej kwoty 594 zł, w tym uiszczonej opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku w kwocie 100 zł, uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 360 zł i opłaty skarbowej w kwocie 34 zł, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).