III OSK 2451/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniej M.B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 198/22 w sprawie ze skargi małoletniej M.B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D.T. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. nr WN-I.9531.2.1155.2021 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 198/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę małoletniej M.B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D.T. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie (dalej: "organ") z dnia 1 grudnia 2021 r. znak WN-I.9531.2.1155.2021 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 17 listopada 2021 r. skarżąca wniosła odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia 3 lutego 2021 r. nr: PCPR.ON.720.271.2020. Wyjaśniła również, że dopiero po wizycie w siedzibie organu w dniu 17 listopada 2021 r. powzięła informację, która jej zdaniem stanowić powinna przyczynę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Organ postanowieniem z 1 grudnia 2021 r. znak: WN-I.9531.2.1155.2021, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę M.B. na postanowienie z 1 grudnia 2021 roku. Sąd pierwszej instancji postanowił odmówić dopuszczenia dowodów z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, w oparciu o treść art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). W sprawie bezsporne jest, że orzeczenie o niepełnosprawności z 3 lutego 2021 r. nr: PCPR.ON.720.271.2020 została doręczone skarżącej w dniu 17 lutego 2021 r. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy (zwrotne potwierdzenie odbioru) i fakt ten nie jest przez skarżącą kwestionowany. W orzeczeniu organu powiatowego zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz o terminie i sposobie jego wniesienia, co w pełni odpowiada dyspozycji art. 107 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej: "k.p.a.")Termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 3 marca 2021 r. Skład orzekający podkreślił, że orzeczenie zawiera czytelne rozstrzygnięcie o przyznanych prawach i obowiązkach strony postępowania prowadzonego przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Otwocku. Skarżąca upatruje natomiast przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia w nieświadomości co do treści zapadłego orzeczenia, a konkretnie jej punktu 7, z którym się nie zgadza. W ocenie WSA nie sposób przyjąć, że tego rodzaju sytuacja może być zakwalifikowana jako nie dająca się usunąć przeszkoda w terminowym skorzystaniu z przysługującego środka zaskarżenia, na zaistnienie której skarżąca nie miała żadnego wpływu. Skarżąca bez wątpienia mogła zapoznać się z treścią rozstrzygnięcia organu I instancji. Nie wykazała, aby było ono nieczytelne lub niezrozumiałe. W żadnym razie nie uprawdopodobniła też, aby podczas posiedzenia Powiatowego Zespołu w dniu 3 lutego 2021 r. ogłoszone zostało orzeczenie o innej treści niż sporządzone i doręczone jej w pisemnej formie, bądź żeby została wówczas wadliwie pouczona o sytuacji prawnej adresata decyzji. Skarżąca została również prawidłowo pouczona o terminie wniesienia odwołania od orzeczenia, który upłynął bezskutecznie w dniu 3 marca 2021 r. Już tylko z tego powodu, zorientowanie się przez skarżącą o rzeczywistej treści decyzji Powiatowego Zespołu po upływie ponad ośmiu miesięcy, tj. w dniu 17 listopada 2021 r., musi zostać uznane za zwyczajne zaniedbanie z jej strony. Podkreślono, że tego rodzaju sytuacja nie może zostać uznana za usprawiedliwiającą brak winy w uchybieniu terminu. WSA podzielił argumentację organu II instancji, że przyczyny wskazywane przez skarżącą nie uprawdopodobniają braku jej winy w niedochowania terminu. Jak już wyjaśniono, powody wskazywane przez skarżącą świadczą raczej o niezachowaniu przez nią wymaganej w danym przypadku minimum staranności w zapoznaniu się z treścią otrzymanego orzeczenia, a nie o wystąpieniu nie dających się przewidzieć okoliczności, którym nie mogła ona zapobiec. Mając więc na względzie, że ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń i że to właśnie zainteresowana, a nie organ znała przyczynę, która w jej ocenie - uniemożliwiła dochowanie terminu, jej zadaniem było uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Tymczasem argumenty wskazywane przez skarżącą w ocenie WSA nie potwierdzają w żadnym razie jej twierdzeń, że o braku winy w uchybieniu terminu przesądzała uzyskana przez nią informacja z przebiegu posiedzenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Otwocku w dniu 3 lutego 2021 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z ww. posiedzenia wynika, że z uwagi na stan epidemii posiedzenie Zespołu odbyło się bez udziału osoby zainteresowanej. Jednocześnie w pkt IV Rozstrzygnięcie Składu Orzekającego – Wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji: podano – nie wymaga (pkt 7). Treść protokołu i decyzji doręczonej skarżącej są zatem w tym zakresie zbieżne i nie potwierdzają, ażeby mogło dojść w tym względzie do jakiś nieprawidłowości. Jak była już o tym mowa, w świetle postanowień art. 58 § 1 k.p.a. to zainteresowana zobowiązana jest wykazać, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy, więc to w jej gestii leży przedłożenie stosownych argumentów lub dowodów, w tym takich, z których wynikałby ewentualny wpływ osób trzecich na sposób podejmowanych przez nią działań. Powyższy wyrok w całości zakwestionowała skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 3 § 1 i § 2 pkt i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu, zamiast uwzględnieniu skargi przez Sąd; bezpodstawnym zaakceptowaniu w procesie oceny legalności postanowienia organu faktu, że skarżąca kasacyjnie nie uprawdopodobniła ostatniej z przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a., tj. że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisu k.p.a. - uwzględniające całokształt okoliczności sprawy - winno skutkować uwzględnieniem przez organ wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zaś Sąd kontrolując postanowienie odmowne w tym zakresie winien je uchylić; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 135 p.p.s.a. skutkujące wydaniem błędnego rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji, tj. bez wszechstronnego rozważenia i poprawnej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bez ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do stawianych w skardze zarzutów odnośnie do uprawdopodobnienia braku winy skarżącej kasacyjnie w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania w postaci błędnego pouczenia pracownika organu oraz kwestii dalszych (względem nowej decyzji jaką otrzymała skarżąca kasacyjnie) wypłat świadczeń na małoletnie dziecko, co w konsekwencji doprowadziło do braku uchylenia zaskarżonego postanowienia, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania podczas gdy w przypadku skarżącej kasacyjnie taka przesłanka wystąpiła na skutek obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej wniesienie przez stronę odwołania. Chodzi tu o wprowadzenie strony w błąd przez pracownika organu oraz bezsporne dalsze (względem nowej decyzji organu) wypłacanie stronie świadczeń mimo, że ww. decyzja nie przewidywała wypłat - co łącznie uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 4. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy i lakoniczne odniesienie się do zarzutów postawionych w skardze do Sądu I instancji, a w konsekwencji brak dokonania rozważań w tym zakresie, a jedynie powielenie stanowiska organu odwoławczego; 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie niektórych argumentów i zarzutów sformułowanych w skardze. Chodzi tu o brak rozważenia konsekwencji dla skarżącej kasacyjnie wynikającej z błędnego pouczenia strony odnośnie jej sytuacji prawnej po wydaniu nowej decyzji oraz dalszego względem ww. decyzji wypłacania stronie świadczeń mimo braku ku temu podstaw prawnych wynikających z ww. decyzji; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. albowiem Sąd I instancji bez uwzględnienia całościowej analizy wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy orzekł jak w zaskarżonym wyroku oddalając skargę zamiast jej uwzględnienia; 7. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione oddalenie przez WSA wniosku dowodowego, w sytuacji gdy przeprowadzenie tego dowodu z potwierdzeń przelewów następczych (względem nowej decyzji dla strony) świadczeń na małoletnie dziecko - było niezbędne dla prawidłowego zrekonstruowania stanu faktycznego w sprawie. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie wyroku w całości oraz uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z 1 grudnia 2021 r., znak WN-I-9531.2.115.2021, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a w każdym z przypadków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie i dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów, w postaci potwierdzenia przelewów świadczeń na małoletnie dziecko po otrzymaniu nowej decyzji organu na skutek której świadczenia nie powinny być wypłacane - na okoliczności podniesione w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesiono w niej wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Niezależnie od ich normatywnej stylizacji, która nie w każdym wypadku jest prawidłowa, istota uchybień wytykanych przez skarżącą kasacyjnie sprowadza się do zakwestionowania stanowiska WSA, iż w okolicznościach sprawy nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia 3 lutego 2021 r. Jak stanowi art. 58 § 1 k.p.a. "[w] razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że o braku winy w uchybieniu terminu na dokonanie czynności procesowej świadczy fakt, że doszło do niego mimo dochowania należytej staranności przez stronę. Należytą staranność ocenia się zawsze w odniesieniu do pewnego wzorca idealizującego, który stanowi strona postępowania administracyjnego podejmująca w jego toku czynności w taki sposób, aby właściwie zabezpieczyć swoje interesy. Wszelkie zaniedbania w realizacji przysługujących stronie praw stanowią okoliczności świadczące o jej zawinieniu. W każdym przypadku, gdy strona w toku postępowania administracyjnego nie może podjąć czynności procesowej w następstwie własnej nieuwagi, zaniedbania, czy też braku staranności należy przypisać jej winę, która uniemożliwia skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na następujące, niekwestionowane okoliczności. Po pierwsze, orzeczenie z 3 lutego 2021 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 17 lutego 2021 r. Po drugie, w treści orzeczenia w sposób jasny i zrozumiały zawarto pouczenie o sposobie i terminie wniesienia od niego odwołania. Po trzecie, kwestionowany przez skarżącą kasacyjnie pkt 7 orzeczenia jest w swej treści jednoznaczny i prosty w odbiorze: "Wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji: podano – nie wymaga". Po czwarte, termin do wniesienia odwołania od orzeczenia z 3 lutego 2021 roku upłynął w dniu 3 marca 2021 roku. Po piąte, skarżąca kasacyjnie wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 17 listopada 2021 roku, a więc po ponad 8 miesiącach od upływu terminu na dokonanie tej czynności procesowej. W tych okolicznościach skarżąca nie może tłumaczyć się brakiem świadomości treści punktu 7 orzeczenia z 3 lutego 2021 roku. Skarżąca jako przedstawiciel ustawowy małoletniego miała niczym niezakłóconą możliwość zapoznania się z treścią wydanego przez organ orzeczenia i rozważenia, czy zgadza się z poszczególnymi elementami zawartego w nim rozstrzygnięcia. Skarżąca nie może skutecznie się tłumaczyć eksponując, że nie przeczytała wydanego orzeczenia, albowiem dalej otrzymywała świadczenia na podstawie wcześniejszego orzeczenia. Przyczyny wypłaty i pobierania świadczeń przez skarżącą nie mają wpływu na treść orzeczenia z 3 lutego 2021 roku i nie zmieniają sposobu, w jaki wpłynęło ono na sytuację prawną małoletniej M.BMONI. W sprawie nie zachodziły żadne okoliczności faktyczne, które uniemożliwiałby skarżącej kasacyjnie zapoznanie się z treścią orzeczenia z 3 lutego 2021 roku i wniesienie odwołania w prawem przewidzianym terminie. Niewłaściwe zinterpretowanie przez skarżącą kasacyjnie okoliczności współwystępujących, które nie miały żadnego wpływu, na przysługujące jej prawo do wniesienia odwołania od orzeczenia z 3 lutego 2021 roku, nie pozwala uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu terminu na dokonanie tej czynności procesowej. Podnoszona przez skarżącą kasacyjnie okoliczność błędnego pouczenia przez członka Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Otwocku podczas posiedzenia w dniu 3 lutego 2021 roku nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Sporządzony z posiedzenia protokół jest treściowo skorelowany z treścią orzeczenia; treść protokołu potwierdza rozstrzygnięcie zawarte w pkt 7 orzeczenia z 3 lutego 2021 roku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie może zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji błędnie ukształtował stan sprawy – zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Negatywnie należało zatem zweryfikować również zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Wszystkie okoliczności istotne w sprawie zostały należycie ustalone i ocenione w kontekście zakresu stosowania i normowania art. 58 § 1 k.p.a. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie prawem wymagane elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi oraz powołanie i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia – art. 141 § 4 p.p.s.a. Polemizowanie z ustaleniami i ocenami prawnymi WSA w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niedopuszczalne. Zarzut oparty na tej podstawie służy do wytykania strukturalnej niekompletności uzasadnienia, a nie prawidłowości zawartych w nim ocen prawnych i przyjętych faktów. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby kwestionowane skargą orzeczenie zawierało błędne pouczenie. Nie potwierdziły się również tezy o wprowadzeniu w błąd przez członka orzekającego zespołu. Obowiązkiem skarżącej kasacyjnie było zapoznać się z treścią orzeczenia z 3 lutego 2021 roku, czego nie uczyniła i wyłącznie z tej przyczyny nie była świadoma rozstrzygnięcia zawartego w jego pkt 7, i w konsekwencji nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. Odmawiając dopuszczenia wnioskowanych dowodów WSA zwrócił uwagę, że dotyczą one okoliczności bezspornej – faktu wypłacania świadczeń, mimo treści orzeczenia z 3 lutego 2021 roku. Jak już wyżej podano, przedmiotowy fakt nie jest kwestionowany. Jego ocena prawna nie jest jednak korzystna dla skarżącej kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem sformułowaną w tym przedmiocie konkluzję WSA, że dalsza wypłata i pobieranie świadczeń nie było przeszkodą do zapoznania się przez skarżącą kasacyjnie z treścią orzeczenia z 3 lutego 2021 roku. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.