Sygnatura
III OSK 2914/22
III OSK 2914/22 - Postanowienie NSA z 2025-11-21
Wynik
Oddalono żądanie o wyłączenie od orzekania Oddalono żądanie o wyłączenie od orzekania
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 listopada 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i D.Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. o wyłączenie sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz i sędziego NSA Marcina Kamińskiego od orzekania w sprawie wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego i sędziego NSA Mirosława Wincenciaka wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3231/21 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 2 lipca 2021 r. nr ZSPR.440.759.2018.PR.AKU/129433,129432,129431 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz i sędziego NSA Marcina Kamińskiego od orzekania w sprawie. POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej żądania sędziego NSA Małgorzaty Wolf-Kalamali i sędziego NSA Marka Kołaczka o wyłączenie od orzekania w sprawie z wniosku D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i D. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego i sędziego NSA Mirosława Wincenciaka wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3231/21 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 2 lipca 2021 r. nr ZSPR.440.759.2018.PR.AKU/129433,129432,129431 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić żądania sędziego NSA Małgorzaty Wolf-Kalamali i sędziego NSA Marka Kołaczka o wyłączenie od orzekania w sprawie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 2 lipca 2021 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Pismem z 3 października 2025 r. pełnomocnik uczestniczek – spółek D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz D. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. złożył wniosek o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Sławomira Wojciechowskiego i Mirosława Wincenciaka. Zgodnie z przeprowadzonym losowaniem do składu orzekającego w przedmiocie rozpoznania wniosku wyznaczeni zostali sędziowie NSA: Roman Wiatrowski, Małgorzata Wolf-Kalamala, Maciej Jaśniewicz, Piotr Przybysz, Marek Kołaczek oraz sędziowie zapasowi: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz i Marcin Kamiński. Pismem z 28 października 2025 r. sędzia NSA Piotr Przybysz wystąpił z żądaniem wyłączenia go od jego rozpoznawania na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a."). Postanowieniem z 4 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił żądanie sędziego NSA Piotra Przybysza wyłączenia od orzekania. Pismem z 28 października 2025 r. pełnomocnik uczestniczek złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Piotra Przybysza, sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz oraz sędziego NSA Marcina Kamińskiego od rozpoznania sprawy w zakresie złożonego wniosku w trybie art. 5a § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm., dalej także: "p.u.s.a."), wskazując, że osoby te zostały powołane na stanowisko sędziów NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej w oparciu o przepisy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), zaś w złożonym wniosku podniesione zostały twierdzenia dotyczące systemowej wadliwości procedury powołania sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego i sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, co oznacza, że rozpoznanie przez nich sprawy będzie prowadziło do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Oprócz tego wniesiono o nieprzekazywanie do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wyłączenie innym osobom powołanym na stanowisko sędziego NSA za pośrednictwem "neo-KRS", właśnie z uwagi na okoliczność ich powołania w procedurze konkursowej przed nową Krajową Radą Sądownictwa i przekazanie sprawy do rozpoznania przez właściwy sąd, tj. skład NSA, w którym nie orzekają osoby, co do których istnieje pewność, że nie mają statusu sędziów NSA. Ponadto zażądano niezwłocznego poinformowania pełnomocnika uczestniczek o imionach i nazwiskach członków składu wyznaczonego do rozpoznania rzeczonego wniosku celem umożliwienia złożenia ewentualnego wniosku o wyłączenie. Uzasadnienie złożonego wniosku w istocie sprowadza się do rozważań dotyczących statusu sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, której skład wynikał z przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r., co w ocenie wnioskodawczyń ma powodować naruszenia w obrębie art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej. Złożenie wniosku w trybie art. 19 p.p.s.a. motywowane jest brakiem niezawisłości i bezstronności w niniejszej sprawie, a także przez wzgląd na wadliwość powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ skutkuje to sprzecznością składu sądu z przepisami prawa. Na poparcie swojego stanowiska we wniosku przywołane zostały fragmenty orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego. Postanowieniem z 5 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek pełnomocnika uczestniczek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Piotra Przybysza. W oświadczeniu złożonym przez sędziego NSA Henrykę Lewandowską-Kuraszkiewicz z 4 listopada 2025 r., stwierdzono, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego określone w art. 19 p.p.s.a., jak również nie ma podstaw do wyłączenia z mocy ustawy, zgodnie z art. 18 p.p.s.a. Natomiast w oświadczeniu sędziego NSA Marcina Kamińskiego z 14 listopada 2025 r., stwierdza on, iż bazując na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz opinii Rzecznika Generalnego TSUE z sierpnia 2025 r., że podniesione we wniosku uczestniczek okoliczności mogą zostać ocenione przez obiektywnego obserwatora jako związane z koniecznością zachowania standardów wynikających z zasady nemo iudex in causa sua przez sędziego sądu administracyjnego orzekającego w postępowaniu w sprawie badania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności, stąd też nie sprzeciwia się żądaniu wniosku uczestniczek, pozostawiając jednakże ostateczną decyzję w tym zakresie składowi orzekającemu w sprawie tegoż wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek względem sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz i sędziego NSA Marcina Kamińskiego podlega oddaleniu. W niniejszym przypadku w pełni aktualna pozostaje argumentacja zaprezentowana w postanowieniu z 5 listopada 2025 r. odnośnie rozpoznania wniosku pełnomocnika uczestniczek dotyczącego wyłączenia od orzekania sędziego NSA Piotra Przybysza, którą w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie wyznaczonym do rozpoznania także i tego wniosku. Przypomnieć tym samym należy, że stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Doktryna i orzecznictwo podkreśla, że skoro względne przesłanki wyłączenia nie zostały w sposób wyczerpujący zawarte w art. 19 p.p.s.a., należy przyjąć, że przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (zob. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12; wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). Celem tej regulacji, jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob.: wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67; tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019; postanowienie NSA z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18). Powyższe wskazuje, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości czy niesprawiedliwości, zaś sam wniosek znajdujący oparcie w art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Przykładowo nie będzie ku temu wystarczające występujące u strony podejrzenie, co do braku bezstronności sędziego, czy jej subiektywne przekonanie, odnośnie negatywnego nastawienia sędziego do strony (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 538/17, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r., I OZ 203/16 oraz z 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15). Na konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r., I OSK 1917/18, gdzie Sąd ten wskazał, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". W przedmiotowej sprawie pełnomocnik uczestniczek domaga się wyłączenia od rozpoznania sprawy dotyczącej wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a. trzech sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy czym dwóch z nich zostało wyznaczonych do składu jako sędziowie zapasowi (sędziowie zastępcy) na wypadek gdyby, któryś sędzia ze składu podstawowego nie mógł orzekać, niezależnie od przyczyny takiego stanu. Jedyną okolicznością uzasadniającą złożony wniosek jest fakt powołania tychże sędziów na urząd przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r., tj. w takim samym trybie jak sędziowie objęci przeprowadzanym testem bezstronności i niezawisłości. Zdaniem uczestniczek sytuacja ta miałaby prowadzić do naruszenia zasady wskazującej, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie (nemo iudex in causa sua), a tym samym naruszenia standardu niezawisłości, niezależności i bezstronności wynikającej w głównej mierze z wadliwości powołania na urząd, powodującej sprzeczność składu sądu z przepisami prawa. Powyższego poglądu nie sposób jednak podzielić. Sam tryb powołania sędziów nie uzasadnia ich wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. od rozpoznawania wniosku złożonego w oparciu o art. 5a p.u.s.a. Jak wyjaśniono już w postanowieniu oddalającym żądanie zgłoszone przez sędziego NSA Piotra Przybysza wyłączenia od rozpoznawania sprawy z 4 listopada 2025 r. należy zwrócić uwagę, że po pierwsze uregulowana w art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych procedura zwana testem bezstronności i niezawisłości ma zastosowanie do każdego sędziego bez względu na sposób i tryb jego powołania oraz bez względu na organy uczestniczące w tej procedurze, a po drugie sam sposób powołania sędziego, sama wada tkwiąca w systemowej procedurze powołania, nie determinuje i nie przesądza wyniku tego postępowania. Wprawdzie regulacja art. 5a i nast. p.u.s.a. została wprowadzona do ustawy ustrojowej w następstwie uznania za sprzeczne z prawem unijnym rozwiązań przyjętych w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, to jednak w ramach tego postępowania ocenie nie podlega już sama ustawowa procedura w wyniku, której dany sędzia uzyskał nominację. Można nawet przyjąć, że nie stanowi ona "punktu wyjścia" dla badania spełnienia przez danego sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Okoliczność, że dany sędzia został powołany przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. czy w oparciu o wcześniejsze regulacje prawne jest zatem bez znaczenia dla przeprowadzenia wspomnianego testu i jego wyniku. Istotne są bowiem jedynie "okoliczności towarzyszące" temu powołaniu lub występujące po powołaniu. W grę wchodzić mogą różne sytuacje i okoliczności, takie jak przykładowo: uzyskanie rekomendacji do objęcia stanowiska czy awansu w procedurze konkursowej bez względu na wyraźnie wyższe kwalifikacje i oceny innych kandydatów, pewnego rodzaju zależność od władzy wykonawczej bądź oceny publicznego zachowania powołanego sędziego. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2022 r., I FPS 3/22- nawiązującej także do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20 – wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów i to one przesądzają o wyłączeniu sędziego na podstawie art. 5a p.u.s.a. od rozpoznania konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest także dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, choćby w wyroku TSUE z 4 września 2025 r., "R" S.A. przeciwko AW "T" Sp. z o.o., C-225/22, ECLI:EU:C:2025:649, pkt 50 wraz z powołanym w jego treści wyrokiem TSUE z 21 grudnia 2023 r., L. G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015, w którym Trybunał ten orzekł, że wadliwe powołanie nie prowadzi do uznania udziału sędziego w składzie orzekającym za naruszające prawo strony do niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Odmowa uznania przez TSUE statusu niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga uwzględnienia wielu innych przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych (tak: wyrok TSUE z 21.12.2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015, pkt 77). W konsekwencji należy przyjąć, że sam tryb powołania nie może różnicować sędziów, a tym samym też mieć wpływ na kształt składu wylosowanego stosownie do art. 5a § 10 p.u.s.a. do rozpoznania wniosku "spośród całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego". Kształtowanie tego składu na skutek żądań i wyłączeń zgłoszonych w oparciu o art. 19 p.p.s.a. tylko ze względu na sam sposób powołania tożsamy – co do zasady – z powołaniem sędziego, którego dotyczy wniosek, nie znajduje zatem uzasadnienia. Trudno przyjąć, że wniosek z art. 5a p.u.s.a. dotyczący sędziego powołanego po 2018 roku powinni rozpoznawać sędziowie powołani przed tym rokiem i odwrotnie skoro sam tryb powołania nie determinuje wyniku przeprowadzonego testu bezstronności i niezawisłości. Opiera się on bowiem na indywidualnej ocenie ‘okoliczności towarzyszących" powołaniu i postępowaniu po powołaniu z uwzględnieniem dodatkowo wpływu na wynik sprawy na co wskazuje treść art. 5a § 1 p.u.s.a. Z powyższego wynika, że nie można przyjąć, że sędzia wylosowany do składu rozpoznającego wniosek "spośród całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego" znajduje się w takiej samej sytuacji prawnej jak sędziowie objęci tym wnioskiem tylko z uwagi na taki sam sposób powołania. Tezie tej przeczy przedmiot i zakres postępowania w sprawie z wniosku z art. 5a p.u.s.a. jak i dotychczasowa praktyka orzecznicza nie różnicująca w Naczelnym Sądzie Administracyjnym składów wylosowanych do rozpoznania wniosków zgłoszonych na podstawie art. 5a p.u.s.a. w zależności od sposobu powołania. Jak wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, nie do zaakceptowania byłaby interpretacja, w myśl której sędzia powołany na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie dotyczącej statusu sędziego sądu administracyjnego. Nie stanowi wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek tak ukształtowanej KRS, gdyż nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (por. postanowienia NSA: z 27.01.2020 r., I OSK 1917/18; z 23.09.2022 r., III OZ 474/22; z 20.03.2023 r., III FSK 2646/21 i III FSK 3128/21; z 10.05.2023 r., I FSK 846/20, ). Przyjęcie, że sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z art. 9a ustawy nowelizującej ustawę o KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania we wszelkich sprawach, które mogą skutkować zakwestionowaniem statusu prawnego lub bezstronności innych sędziów, byłoby równoznaczne z pominięciem wymogu odniesienia zagrożenia bezstronności i obiektywizmu orzekania do okoliczności konkretnej sprawy podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Dodatkowo, wskazując na rotę ślubowania składaną przy powołaniu sędziego (art. 66 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) w zw. z art. 49 p.u.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę, że sam akt powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek ww. KRS, nie uprawnia do twierdzenia, iż sędzia ten, rozpoznając środki zaskarżenia od orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych w tym samym trybie, może podważyć zaufanie do sądownictwa administracyjnego w Polsce (por. postanowienia NSA z 9.02.2023 r., III OZ 28/23 i III OZ 29/23). Analizując złożony wniosek o wyłączenie należy stwierdzić, że poza argumentacją oscylującą wokół kwestii wadliwego zdaniem uczestniczek powołania na urząd sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz oraz sędziego NSA Marcina Kamińskiego wspartego orzecznictwem TSUE, NSA i SN nie zaprezentowano żadnego stanowiska, które wykazywałoby spełnienie przesłanek z art. 18 lub 19 p.p.s.a. w tym konkretnym przypadku. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz właśnie o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. (tak: NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r., I OZ 938/14). Skoro zatem wnioskodawczynie nie wskazały na jakiekolwiek przesłanki określone przepisami art. 18 lub 19 p.p.s.a., brak jest podstaw do wyłączenia wskazanych sędziów NSA od orzekania w sprawie z mocy ustawy, jak też z uwagi na uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. Ocena wnioskodawczyń, że kwestionowani sędziowie zostali powołani na urząd w sposób niezgodny z prawem nie może zostać uznana za trafną także z tej przyczyny, że taka sytuacja prowadziłaby do wykształcenia nowej przesłanki wyłączenia nieznanej dotąd ustawie. W ślad za stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie należy wyjaśnić, że sędzia sądu administracyjnego, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami (por. wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., sygn. III FSK 3626/21). W świetle judykatów TSUE, "sam fakt, iż sędziowie (...) są powoływani przez prezydenta (...) państwa członkowskiego nie musi powodować zależności owych sędziów od tego organu ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków", jeżeli "materialne warunki oraz zasady proceduralne podejmowania decyzji dotyczących powoływania sędziów są sformułowane w sposób niedopuszczający do powstania w przekonaniu jednostek uzasadnionych wątpliwości co do niepodatności danych sędziów na czynniki zewnętrzne oraz ich neutralności względem ścierających się przed nimi interesów po tym, jak zostaną oni powołani (§ 56 i 57 wyroku TSUE z 20 kwietnia 2021 r., C-896/19, Repubblika przeciwko Il-Prim Ministru, LEX nr 3163088 oraz wyroki TSUE: A.K. i in. C-585/18, C-624/18 i C-625/18, § 133 i 134 oraz A.B. i in., C-824/18, § 122 i 123, pub. https://curia.europa.eu/)". Z tych też względów, złożony wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz oraz sędziego NSA Marcina Kamińskiego nie mógł zostać uwzględniony, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji na podstawie art. art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. UZASADNIENIE Wyrokiem z 18 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 2 lipca 2021 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący. Pismem z 3 października 2025 r. pełnomocnik uczestniczek – spółek D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz D. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. złożył wniosek o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Sławomira Wojciechowskiego i Mirosława Wincenciaka. Zgodnie z przeprowadzonym losowaniem do składu orzekającego w przedmiocie rozpoznania wniosku wyznaczeni zostali sędziowie NSA: Roman Wiatrowski, Małgorzata Wolf-Kalamala, Maciej Jaśniewicz, Piotr Przybysz, Marek Kołaczek oraz sędziowie zapasowi: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz i Marcin Kamiński. Pismem z 28 października 2025 r. sędzia NSA Piotr Przybysz wystąpił z żądaniem wyłączenia go od jego rozpoznawania na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a."). Postanowieniem z 4 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił żądanie sędziego NSA Piotra Przybysza wyłączenia od orzekania. Pismem z 28 października 2025 r. pełnomocnik uczestniczek złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Piotra Przybysza, sędziego NSA Henryki Lewandowskiej-Kuraszkiewicz oraz sędziego NSA Marcina Kamińskiego od rozpoznania sprawy w zakresie złożonego wniosku w trybie art. 5a § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm., dalej także: "p.u.s.a."), wskazując, że osoby te zostały powołane na stanowisko sędziów NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej w oparciu o przepisy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), zaś w złożonym wniosku podniesione zostały twierdzenia dotyczące systemowej wadliwości procedury powołania sędziego NSA Sławomira Wojciechowskiego i sędziego NSA Mirosława Wincenciaka, co oznacza, że rozpoznanie przez nich sprawy będzie prowadziło do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Oprócz tego wniesiono o nieprzekazywanie do rozpoznania przedmiotowego wniosku o wyłączenie innym osobom powołanym na stanowisko sędziego NSA za pośrednictwem "neo-KRS", właśnie z uwagi na okoliczność ich powołania w procedurze konkursowej przed nową Krajową Radą Sądownictwa i przekazanie sprawy do rozpoznania przez właściwy sąd, tj. skład NSA, w którym nie orzekają osoby, co do których istnieje pewność, że nie mają statusu sędziów NSA. Ponadto zażądano niezwłocznego poinformowania pełnomocnika uczestniczek o imionach i nazwiskach członków składu wyznaczonego do rozpoznania rzeczonego wniosku celem umożliwienia złożenia ewentualnego wniosku o wyłączenie. W oświadczeniu złożonym przez sędziego NSA Piotra Przybysza z 3 listopada 2025 r., stwierdza on, że spełnia wymogi niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i postępowaniu po powołaniu. Powołując się na postanowienie NSA z 5 lutego 2020 r. wskazał, że warunkiem koniecznym uznania sędziego za niespełniającego standardów niezawisłości i bezstronności, jest wykazanie okoliczności mających wpływ na orzekanie, takich jak powiązania osobiste, ekonomiczne, służbowe lub inne. Sędzia Przybysz oświadczył przy tym, że nie istnieją między nim, a członkami KRS jakiekolwiek powiązania o których mowa powyżej, jak też nie są mu znane okoliczności wskazujące, że jego przymioty osobiste i zawodowe mogłyby uzasadniać przekonanie o niespełnieniu wymagań do przedstawienia jego kandydatury Prezydentowi RP w celu powołania na urząd sędziego NSA lub też wystąpienia okoliczności po jego powołaniu wskazujących na niespełnienie wymogów niezawisłości i bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 listopada 2025 r. oddalił wniosek uczestniczek o wyłączenie sędziego NSA Piotra Przybysza od orzekania w sprawie. Pismem z 7 listopada 2025 r. sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala złożyła w trybie art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 21 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie jej od rozpoznania przedmiotowej sprawy, motywując to faktem zasiadania w wyznaczonym składzie sędziego NSA Piotra Przybysza powołanego na stanowisko przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o ustawę z 8 grudnia 2017 r. Powołując się na bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawczyni stanęła na stanowisku, że skład sądu, który ma orzekać w niniejszej sprawie i w którym zasiada sędzia powołany na urząd przy udziale upolitycznionego podmiotu jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa wyłoniona w oparciu o przepisy ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie spełnia funkcji niezależnego, niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Tym samym, orzekanie w sprawie z udziałem sędziego NSA Piotra Przybysza, powołanego w wadliwej procedurze może budzić poważne wątpliwości, co do bezstronności i podważać zaufanie do wnioskodawczyni, jako sędziego, który świadomie zasiadałby w składzie sądu niespełniającym funkcji niezależnego, niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w takim składzie. Pismem z 18 listopada 2025 r. sędzia NSA Marek Kołaczek również zgłosił żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy, motywując to faktem zasiadania w wyznaczonym składzie sędziego NSA Piotra Przybysza powołanego na stanowisko przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o ustawę z 8 grudnia 2017 r. W tych okolicznościach skład rozpoznający musiałby orzekać, co do zasadniczych przesłanek mających uzasadniać naruszenie przez wskazanych we wniosku uczestniczek sędziów wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących ich powołaniu i postępowaniu po powołaniu na podstawie przesłanek, które dotyczą również sędziego NSA Piotra Przybysza. Powołując się na bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca stanął na stanowisku, że orzekanie w składzie z udziałem sędziego NSA Piotra Przybysza, powołanego na urząd w analogicznie wadliwej procedurze jak sędziowie NSA Mirosław Wincenciak i Sławomir Wojciechowski, może budzić wątpliwości, co do bezstronności wnioskodawcy, jako sędziego i podważać zaufanie do niego jako sędziego, który świadomie zasiadałby w składzie sądu niespełniającym funkcji niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu ustanowionego ustawą w takim składzie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żądania sędziów NSA Małgorzaty Wolf-Kalamali i Marka Kołaczka nie zasługują na uwzględnienie. Słowem wstępu warto odnotować, że zbliżony do niniejszego przypadek był już raz przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach złożonego w sprawie żądania wyłączenia od orzekania przez sędziego NSA Piotra Przybysza. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający aktualnie wnioski sędziów NSA Małgorzaty Wolf-Kalamali i Marka Kołaczka w pełni podziela i aprobuje argumentację zaprezentowaną w postanowieniu wydanym 4 listopada 2025 r., względem sędziego NSA Piotra Przybysza. Podobnie jak w przypadku poprzednio rozpatrywanego żądania, należy wyjaśnić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym funkcjonują dwie odrębne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Pierwszą z nich jest możliwość wyłączenia sędziego w oparciu o przepisy art. 18 i 19 p.p.s.a. Sędzia może zatem zostać wyłączony od rozpoznania danej konkretnej sprawy z mocy ustawy w sytuacji ziszczenia się przesłanek z zamkniętego katalogu wskazanego w art. 18 p.p.s.a. Natomiast wyłączenie sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. odbywa się na żądanie sędziego lub strony jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Drugą ze wskazanych instytucji jest regulacja zawarta w art. 5a p.u.s.a. znajdująca zastosowanie w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu. Instytucje te różnią się zatem zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania i znajdują zastosowanie w odmiennych okolicznościach. Zakres ich stosowania jest rozłączny, co szczegółowo i obszernie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 i co także szczegółowo wyjaśniono w powołanym już postanowieniu z 4 listopada 2025 r. Dla przypomnienia należy wyjaśnić, że względne przesłanki wyłączenia określone w art. 19 p.p.s.a. nie zostały zawarte w tym przepisie, tym samym powodując, że okoliczności w nim wymienione dotyczą sytuacji, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). Samo natomiast subiektywne przekonanie wnioskującego o braku takiego obiektywizmu skutkujące wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, mogłoby doprowadzić do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej na co uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny choćby w postanowieniu z 14 czerwca 2012 r. w sprawie o sygn. akt: I OZ 420/12 (wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). A zatem celem regulacji zawartej w art. 19 p.p.s.a. jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym o czym była mowa również w postanowieniu z 4 listopada 2025 r. (zob. także wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). O wyłączeniu sędziego nie może tym samym decydować wyłącznie subiektywne przekonanie wnioskodawcy, a koncentrować się winno na obiektywnych przesłankach wskazanych w treści czy to wniosku strony czy też żądania sędziego, które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego i być jednocześnie uznane za realne. W niniejszym przypadku sędziowie NSA Małgorzata Wolf-Kalamala i Marek Kołaczek domagają się wyłączenia od rozpoznania sprawy z uwagi na okoliczność, iż w wyznaczonym składzie zasiada sędzia, powołany na urząd przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa utworzonej w oparciu o przepisy ustawy z 8 grudnia 2017 r., co miałoby powodować, iż obsada sądu jest niezgodna z przepisami, a tym samym nie spełnia funkcji niezależnego, niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, zaś w konsekwencji okoliczność ta może budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów żądających swojego wyłączenia z jednoczesnym podważeniem zaufania do nich, poprzez świadome zasiadanie w składzie sądu niespełniającego funkcji niezależnego, niezawisłego i bezstronnego. Jak zostało to jednak wyjaśnione w postanowieniu z 4 listopada 2025 r. oparcie żądania wyłączenia sędziego sądu administracyjnego od rozpoznania sprawy wyłącznie na argumentacji sprowadzającej się do faktu powołania danego sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie jest zasadne, bowiem nie należy do okoliczności objętych dyspozycją z art. 19 p.p.s.a. niezależnie czy żądanie to zgłosił sędzia, którego sytuacja ta dotyczy, czy też inny sędzia wyznaczony do składu. Stanowisko takie mogłoby stanowić przedmiot rozważań na skutek wniosku strony i wyłącznie w trybie wynikającym z art. 5a p.u.s.a., przy czym, co istotne sama ta okoliczność powołania przy udziale tzw. "nowej" KRS jest zatem bez znaczenia dla przeprowadzenia testu z art. 5a p.u.s.a. i jego wyniku. Z punktu widzenia tego przepisu istotnymi przesłankami są wyłącznie "okoliczności towarzyszące" temu powołaniu lub "występujące po powołaniu". W konsekwencji należy uznać, że sam tryb powołania sędziego w tym przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r., sam w sobie nie może stanowić "okoliczności tego rodzaju mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie" w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., jak też wywoływać wątpliwości odnośnie zgodności z prawem składu powołanego do rozpoznania sprawy, zaś w konsekwencji rzucać cień na bezstronność, niezależność czy niezawisłość wyłonionego składu. Abstrahując także od powyższego zauważyć należy, że uprawnionym do zgłoszenia wniosku z art. 19 p.p.s.a. jest sędzia, którego "uzasadniona wątpliwość co do bezstronności" dotyczy lub strona, a nie inny sędzia wyznaczony do składu orzekającego. W porządku prawnym postępowania sądowoadministracyjnego nie istnieje tryb umożliwiający jednemu członkowi składu orzekającego kwestionowanie statusu drugiego członka składu i na tej podstawie zgłoszenie żądania wyłączenia siebie lub innego członka składu. Taka też podstawa nie została wskazana w rozpatrywanych żądaniach, co już determinowało konieczność ich oddalenia. Odnosząc się natomiast do sygnalizowanych w złożonych żądaniach wyłączenia obaw i stwierdzeń, co do braku legitymowania się przymiotem niezależności, niezawisłości czy bezstronności składu sądu wyznaczonego do rozpoznania sprawy, należy przypomnieć, że sam tryb powołania sędziego nie może różnicować sędziów, a tym samym też mieć wpływu na kształt składu wylosowanego stosownie do art. 5a § 10 p.u.s.a. do rozpoznania wniosku "spośród całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego". Kształtowanie tego składu na skutek żądań i wyłączeń zgłoszonych w oparciu o art. 19 p.p.s.a. tylko ze względu na sam sposób powołania danego sędziego nie znajduje jakichkolwiek podstaw prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał bowiem uwagę, że nie jest możliwa akceptacja interpretacji, w myśl której sędzia powołany na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie dotyczącej statusu sędziego sądu administracyjnego. Nie stanowi wystarczających podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku okoliczność powołania sędziego na wniosek tak ukształtowanej KRS, gdyż nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego lub jego związku ze stronami postępowania (por. postanowienia NSA: z 27.01.2020 r., I OSK 1917/18; z 23.09.2022 r., III OZ 474/22; z 20.03.2023 r., III FSK 2646/21 i III FSK 3128/21; z 10.05.2023 r., I FSK 846/20). Przyjęcie, że sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z art. 9a ustawy nowelizującej ustawę o KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania we wszelkich sprawach, które mogą skutkować zakwestionowaniem statusu prawnego lub bezstronności innych sędziów, byłoby równoznaczne z pominięciem wymogu odniesienia zagrożenia bezstronności i obiektywizmu orzekania do okoliczności konkretnej sprawy podlegającej rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Także analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wskazuje, że sam fakt, iż sędziowie są powoływani przy udziale organów władzy wykonawczej (gdyż w istocie tego problemu dotyczą zastrzeżenia co do obecnie funkcjonującej Krajowej Rady Sądownictwa), nie może powodować ich zależności od tych organów ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków (zob. wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r., C-585/18, C-624/18 i C-625/18, A.K. i in., ECLI:EU:C:2019:982, pkt 133; zob. też wyroki TSUE: z 2 marca 2021 r., C-824/18, A.B. i in., EU:C:2021:153, pkt 122; z 20 kwietnia 2021 r., C-896/19, Repubblika, ECLI:EU:C:2021:311, pkt 56; z 15 lipca 2021 r., C-791/19, Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, ECLI:EU:C:2021:596, pkt 97). Jednocześnie okoliczność, że organ taki jak Krajowa Rada Sądownictwa, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (zob. podobnie wyrok TSUE z 9 lipca 2020 r., C-272/19, Land Hessen, EU:C:2020:535, pkt 55, 56). Wyjaśnić należy, że Naczelny Sad Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe żądania sędziów NSA wyłączenia od rozpoznawania sprawy z uwagi na udział w składzie sędziego powołanego w procedurze ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. w żadnej mierze nie kwestionuje orzeczeń wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Sąd Najwyższy czy też Naczelny Sąd Administracyjny, które powołane zostały w treści złożonych żądań. Zwraca jednak uwagę, że co do zasady orzeczenia te (poza przywołanymi przez żądających orzeczeniami NSA, które w głównej mierze odnoszą się do kwestii funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa) dotykają innego problemu, związanego z funkcjonowaniem dwóch izb Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a których rola diametralnie różni się od funkcji przypisywanej wyznaczonemu i kwestionowanemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego mającemu na celu rozpoznanie wniosku złożonego przez uczestniczki w trybie art. 5a p.u.s.a. Nie ma natomiast jakichkolwiek podstaw aby z treści tych orzeczeń wyprowadzać w drodze pewnej analogii wniosek, że skład sądu administracyjnego z udziałem sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. nie spełnia warunku "niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych UE". Wystarczy przeanalizować poniższe fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 21 grudnia 2023 r. C-718/21 odnoszącego się do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, aby dojść do odmiennego wniosku. I tak Trybunał wskazał m. in.: "64. Prawdą jest, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do statusu sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy i co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie. Jednakże zgodnie z tym orzecznictwem inaczej jest, w przypadku gdy ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Openbaar Ministerie (Sąd ustanowiony ustawą w wydającym nakaz państwie członkowskim), C-562/21 PPU i C-563/21 PPU, EU:C:2022:100, pkt 74, 75 i przytoczone tam orzecznictwo]. 65. W tym względzie Trybunał podkreślał już wielokrotnie, że zmiany ustawodawcze, o których mowa w pkt 63 niniejszego wyroku, zostały wprowadzone jednocześnie z przeprowadzeniem w drodze ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. zasadniczej reformy Sądu Najwyższego, obejmującej w szczególności utworzenie w ramach tego sądu dwóch nowych izb, a mianowicie Izby Dyscyplinarnej i Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a także obniżenie wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego. Jak zauważył również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r., zmiany te miały zatem miejsce w momencie, gdy spodziewano się, że w niedługim czasie wiele zwolnionych lub nowo stworzonych stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym będzie podlegało obsadzeniu [zob. podobnie wyroki: z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska (System odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów), C-791/19, EU:C:2021:596, pkt 106, 107 i przytoczone tam orzecznictwo; W.Ż., pkt 150]. 66. W drugiej kolejności należy również uwzględnić fakt, że utworzonej w tej sposób ex nihilo w Sądzie Najwyższym Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, której wszyscy sędziowie zostali powołani na wniosek KRS w jej nowym składzie, przyznano, jak wynika z art. 26 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, i jak zauważył również Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, właściwość do rozpoznawania spraw szczególnie wrażliwych, w tym protestów wyborczych i protestów związanych z przeprowadzeniem referendów, innych spraw z zakresu prawa publicznego, w szczególności tych wymienionych w tym przepisie, czy też skarg nadzwyczajnych mogących prowadzić do uchylenia prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych lub innych izb Sądu Najwyższego. 67. W trzeciej kolejności należy podkreślić, że równolegle do zmian ustawodawczych, o których mowa w pkt 63 niniejszego wyroku, zawarte w art. 44 ustawy o KRS regulacje w zakresie odwołań od uchwał KRS dotyczących przedstawiania kandydatur na stanowiska sędziego Sądu Najwyższego zostały na początek - jak wynika z pkt 17 i 18 niniejszego wyroku - istotnie zmienione. 68. Trybunał, do którego zwrócono się o wypowiedzenie się na temat takich zmian, podkreślił problematyczny charakter przepisów prowadzących do zniweczenia skuteczności tego rodzaju środków prawnych, które istniały dotychczas, zwłaszcza w sytuacji gdy przyjęcie tych przepisów, rozważane w powiązaniu z innymi istotnymi okolicznościami charakteryzującymi proces powoływania na stanowiska sędziów krajowego sądu najwyższego w określonym krajowym kontekście prawno-faktycznym, może wzbudzić w przekonaniu jednostek wątpliwości natury systemowej co do niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych w wyniku tego procesu (zob. podobnie wyrok A.B. i in., pkt 156). 69. Otóż przede wszystkim Trybunał, podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r., zauważył w tym względzie, że odwołanie takie jak to przewidziane w art. 44 ust. 1a-4 ustawy o KRS, w brzmieniu wynikającym z ustaw z dni 8 grudnia 2017 r. i 20 lipca 2018 r., jest pozbawione wszelkiej rzeczywistej skuteczności i w związku z tym jedynie stwarza pozory dostępności drogi sądowej. Następnie podkreślił on, że ograniczenia wprowadzone tymi ostatnimi ustawami dotyczą jedynie odwołań wnoszonych od uchwał KRS dotyczących przedstawiania kandydatur na stanowiska sędziego Sądu Najwyższego, podczas gdy uchwały KRS dotyczące przedstawiania kandydatur na stanowiska sędziów w innych sądach krajowych nadal podlegają wcześniej obowiązującemu ogólnemu systemowi kontroli sądowej. Wreszcie stwierdził on, że owe zmiany ustawodawcze zostały wprowadzone, jak wskazano już w pkt 65 niniejszego wyroku, na krótko przed tym, jak KRS w nowym składzie miała wypowiedzieć się w przedmiocie kandydatur zgłoszonych z myślą o obsadzeniu licznych stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym, które zostały zwolnione lub nowo utworzone na skutek wejścia w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym (zob. podobnie wyrok A.B. i in., pkt 157, 162, 164). 70. W czwartej kolejności w pkt 138 i 139 wyroku W.Ż. Trybunał także wskazał, że zanim doszło do powołania na podstawie uchwały nr 331/2018 członka Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, o którym była mowa w sprawie leżącej u podstaw tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, przed którym toczyło się właśnie postępowanie mające na celu stwierdzenie nieważności tej uchwały, postanowieniem z dnia 27 września 2018 r. wstrzymał wykonanie tej uchwały. Otóż ta sama okoliczność, na którą zwrócił uwagę także Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, zostaje potwierdzona w odniesieniu do trzech członków składu orzekającego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, który wystąpił z wnioskiem o wydanie orzeczenia prejudycjalnego w niniejszej sprawie. 77. Z całości powyższych rozważań wynika, że rozpatrywane łącznie wszystkie elementy zarówno systemowe, jak i dotyczące konkretnych okoliczności faktycznych, o których mowa w pkt 47-57 niniejszego wyroku z jednej strony i w pkt 62-76 tego wyroku z drugiej strony, które charakteryzowały powołanie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych trzech sędziów tworzących organ odsyłający w niniejszej sprawie, skutkują tym, że ten organ nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi karty praw podstawowych. Całokształt owych elementów może bowiem budzić w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niepodatności zainteresowanych i składu orzekającego, w którym zasiadają, na czynniki zewnętrzne, w szczególności bezpośrednie lub pośrednie wpływy krajowej władzy ustawodawczej i wykonawczej, oraz co do ich neutralności względem ścierających się przed nimi interesów. Tego rodzaju elementy mogą prowadzić do braku widocznych oznak niezawisłości lub bezstronności tych sędziów i tego organu, co mogłoby podważyć zaufanie, jakie sądownictwo powinno budzić w tych jednostkach w społeczeństwie demokratycznym i w państwie prawnym. 78. W tych okolicznościach przypomniane w pkt 41 niniejszego wyroku domniemanie należy uznać za obalone i w konsekwencji należy stwierdzić, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, który zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie, nie stanowi 'sądu' w rozumieniu art. 267 TFUE, w związku z czym wniosek ten należy uznać za niedopuszczalny". Z powyższych wywodów Trybunału Sprawiedliwości wynika jednoznacznie, że pozbawienie sądu statusu niezawisłego i bezstronnego w rozumieniu prawa Unii Europejskiej nie jest wynikiem wyłącznie powołania sędziego w trybie ukształtowanym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, ale nastąpiło w wyniku uwzględnienia szeregu innych elementów zarówno systemowych, jak i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych, które rozpatrywane łącznie doprowadziły Trybunał do przekonania, że oceniana Izba SN nie jest sądem w rozumieniu prawa Unii. Obawy wyrażane w żądaniach wyłączenia od rozpoznawania sprawy nie mogły zatem stanowić podstawy ich uwzględnienia, stąd Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 19 w zw. z art. art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 28 grudnia 2022
- Symbol z opisem
- 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
- Hasła tematyczne
- Wyłączenie sędziego
- Skarżony organ
- Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
- Sędziowie
- Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Pocztarek Olga Żurawska - Matusiak
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 19 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny