Sygnatura
III OSK 509/23
III OSK 509/23 - Wyrok NSA z 2024-10-01
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 1 października 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2752/21 w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 marca 2021 r. nr BCK-I-O/RW-228/20 w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A.L. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2752/21 oddalił skargę A.L. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 marca 2021 r. nr BCK-I-O/RW-228/20 utrzymującą w mocy uchwałę Rady Dyscypliny Psychologia Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (dalej jako Rada Dyscypliny) z dnia 7 listopada 2019 r. nr RDpsy-U-2/2019, którą odmówiono nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie psychologia. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Rada Doskonałości Naukowej wyjaśniła w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia dlaczego uznała, iż postępowanie habilitacyjne przeprowadzone zostało w sposób formalnie prawidłowy, zaś skarżąca nie posiada osiągnięć naukowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o stopniach naukowych, a więc stanowiących znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej, a także dlaczego nie wykazuje się istotną aktywnością naukową. W tym zakresie Rada Doskonałości Naukowej kierowała się recenzjami sporządzonymi w toku postępowania habilitacyjnego, gdyż - jeżeli nie budzą one wątpliwości, w szczególności, gdy mają charakter merytoryczny - są przyjmowane za wyznacznik treści dalszych czynności Rady. Tak właśnie stało się w sprawie niniejszej. Członkowie komisji habilitacyjnej negatywnie ocenili przedstawiony przez skarżącą dorobek, a sąd administracyjny nie ma możliwości kwestionowania ich poglądów ani wyrażenia własnej opinii w tym zakresie. Rada Doskonałości Naukowej uzasadniła przekonująco swoje stanowisko, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów, zaś wydane rozstrzygnięcie zawierało niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 K.p.a., z uwzględnieniem specyfiki postępowania habilitacyjnego. Uzasadnienie spornego rozstrzygnięcia Rady Doskonałości Naukowej w sposób prawidłowy odnosi się do przesłanek dających podstawę do zastosowania art. 21 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty skarżącej dotyczące kompetencji recenzentów powołanych do oceny jej dorobku naukowego. Nie ma podstaw do tego, aby uznać, iż skład komisji habilitacyjnej, w tym recenzentów, naruszał treść art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych. Wszyscy członkowie komisji habilitacyjnej powołani w niniejszej sprawie uzyskali stopień doktora habilitowanego w zakresie psychologii, a więc nie ma podstaw do twierdzenia, że skład komisji nie był w stanie dokonać kompletnej i wszechstronnej oceny dorobku naukowego skarżącej, w tym jej monografii zatytułowanej "Psychospołeczne aspekty życia i pracy w kontekście różnic międzypokoleniowych i polityki organizacyjnej". Wyznaczenie członków komisji habilitacyjnej jest autonomicznym uprawnieniem właściwej jednostki organizacyjnej, a ocena, czy wymaganie to zostało spełnione w przypadku wybranych osób, nie należy do habilitanta. Jako niezrozumiały oceniono zarzut sformułowany przez stronę skarżącą, dotyczący braku wezwania przez komisję habilitacyjną do uzupełnienia bądź poprawienia wniosku habilitacyjnego, co rzekomo miało mieć wpływ na uznanie jej dorobku naukowego za niewystarczający do uzyskania wnioskowanego stopnia doktora habilitowanego. Złożony przez skarżącą wniosek wszczynający postępowanie habilitacyjne był bowiem kompletny, a więc nie było podstaw do wzywania do uzupełnienia jego braków formalnych. Zdaniem Sądu na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie nie mogło mieć również wpływu nieprzeprowadzenie przez komisję habilitacyjną dodatkowej rozmowy ze skarżącą, która miałaby dotyczyć jej osiągnięć i planów naukowych. Z art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych wynika, iż decyzja o przeprowadzeniu takiej dodatkowej rozmowy ma charakter uznaniowy i należy wyłącznie do komisji habilitacyjnej, a zatem brak jej przeprowadzenia nie stanowi naruszenia art. 18a ust. 10 ww. ustawy. Podobnie oceniono przywoływane przez skarżącą uchybienie terminów określonych dla powołania członków komisji habilitacyjnej, czy też przygotowania recenzji, jak i brak adnotacji przy podpisach protokołu z posiedzenia komisji habilitacyjnej z dnia 21 października 2019 r. i zapadłej na nim uchwały o udziale dwóch członków komisji habilitacyjnej w posiedzeniu za pośrednictwem środków komunikacji zdalnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez błędną wykładnię ww. przepisu polegającą na mylnym przyjęciu, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do nadania jej tytułu doktora habilitowanego, w sytuacji gdy w świetle ustawy, przesłanki dopuszczenia osoby do postępowania habilitacyjnego stanowią jednocześnie przesłanki nadania tegoż stopnia, co doprowadziło do wadliwego i wewnętrznie sprzecznego przyjęcia, iż w toku postępowaniu przed Radą Wydziału dopuszczono skarżącą do postępowania habilitacyjnego uznając, że dorobek spełnia kryteria określone w art. 16 ustawy o stopniach naukowych, a jednocześnie odmawiając nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego pomimo spełnienia wszystkich wymaganych na dzień złożenia wniosku kryteriów nadania tegoż stopnia określonych w ustawie art. 16 ust. 1-4, jak i szczegółowych kryteriów określonych dodatkowo przez Radę Wydziału prowadzącą postępowanie; 2) art. 16 ust. 1 i 4 ustawy o stopniach naukowych w związku z § 3-5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. z 2011 r. poz. 1165) zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie kryteriów", poprzez nieprawidłową wykładnię przedmiotowych norm i wywiedzenie z nich wymogów niezawartych w przepisach prawa, w tym w szczególności konieczność stosowania nowatorskich zabiegów i technik badawczych, oryginalności stawianych hipotez, "wyrazistych ram teoretycznych", itp.; 3) art. 7 K.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej w związku z art. 77 § 1 K.p.a. tj. zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz art. 80 K.p.a. tj. zasady swobodnej oceny dowodów w związku z art. 29 § 1 ustawy o stopniach naukowych w formułowaniu oceny dorobku naukowego skarżącej oraz prawidłowości podstawy opinii komisji habilitacyjnej, determinującej treść zaskarżonej uchwały, polegające na: a) sformułowaniu oceny osiągnięć naukowych skarżącej w oparciu o arbitralnie wybrane aspekty jego dorobku naukowego, z pominięciem pozostałych elementów o istotnym znaczeniu dla oceny kryteriów nadania stopnia określonych w art. 16 ust. 1-4 ww. ustawy, b) nieuwzględnieniu zawnioskowanych przez skarżącą dowodów, w szczególności publikacji, stanowiących postdoktorski dorobek naukowy oraz recenzji prac skarżącej sporządzonych na etapie zakwalifikowania poszczególnych prac do publikacji, jak również obiektywnego charakteru nagród przyznanych Habilitantce, w tym ich rangi, charakteru i znaczenia w środowisku, a w konsekwencji przyjęcie, iż Habilitantka nie spełnia wymogów ustawowych dla uzyskania wnioskowanego tytułu naukowego; 4) art. 7 in fine K.p.a. tj. zasady uwzględniania słusznego interesu indywidualnego w związku z art. 29 § 1 ustawy o stopniach naukowych, polegające na jego niezastosowaniu, a w konsekwencji na rozstrzygnięciu wszelkich wątpliwości, które pojawiły się w toku posiedzenia komisji habilitacyjnej oraz rozbieżnych stanowisk recenzentów na niekorzyść skarżącej, a nawet na formułowaniu zarzutów w oderwaniu od stanu faktycznego, treści monografii stanowiącej główny dorobek naukowy skarżącej oraz zgromadzonej dokumentacji dotyczącej osiągnięć naukowych Habilitanta; II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 9 K.p.a. oraz art. 18a ust. 4 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 7 K.p.a. polegające na braku wezwania skarżącej przez komisję habilitacyjną do uzupełnienia bądź poprawienia wniosku habilitacyjnego, wobec rzekomego stwierdzenia niewystarczającego dorobku naukowego, pozwalającego skarżącej na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego; 2) art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe procedowanie w zakresie oceny dorobku naukowego i osiągnięć naukowych Habilitantki poprzez powierzenie dokonania merytorycznej oceny jej dorobku naukowego w zakresie psychologii organizacji i pracy, recenzentom, których aktywność naukowa w zakresie tego obszaru dyscypliny jest całkowicie rozbieżna z obszarem badawczym Habilitantki, co ograniczało obiektywizm opinii oraz właściwą interpretację prowadzonych badań, formułowanych hipotez i wniosków; 3) art. 18a ust. 5 i 6 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 6 K.p.a. i art. 9 K.p.a. oraz art. 12 i art. 36 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. pierwsze ustawy o stopniach naukowych poprzez znaczne przekroczenie ustawowego terminu określonego dla powołania członków komisji habilitacyjnej przy jednoczesnym braku zawiadomienia strony i podania przyczyny zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, a ponadto brak doręczenia skarżącej aktu, o którym mowa w art. 18a ww. ustawy (doręczenie nie miało miejsca); 4) art. 18a ust. 7 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 6 K.p.a. i art. 9 K.p.a. oraz art. 12 i art. 36 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. pierwsze ustawy o stopniach naukowych poprzez znaczne przekroczenie ustawowego terminu określonego dla przygotowania przez wyznaczonych członków komisji habilitacyjnej - recenzentów, o których mowa w art. 18a ust 7 i 8 powołanej ustawy, przy jednoczesnym braku zawiadomienia strony i podania przyczyny zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy; 5) art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych poprzez przeprowadzenie posiedzenia komisji habilitacyjnej w sposób niezgodny z przepisami ustawy, w tym z przeprowadzeniem nieprzewidzianej w ustawie, a poprzedzonej głosowaniem "dyskusji ogólnej" w sytuacji, gdy powołane przepisy przewidują jedynie głosowanie które ma miejsce "po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem"; 6) art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych poprzez wadliwe i mylne wskazanie w protokole posiedzenia komisji habilitacyjnej oraz sentencji zapadłej uchwały z dnia 21 października 2019 r., iż stanowi ona materiał opiniodawczy dla Rady Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie w sytuacji, gdy o odmowie nadania tytułu doktora habilitowanego rozstrzygał organ w postaci Rady Dyscypliny Psychologia; 7) art. 18a ust. 12 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady obiektywizmu i niezależności w formułowaniu oceny dorobku naukowego Habilitantki, polegające na upublicznianiu kolejno pełnych treści oddawanych recenzji, na etapie pracy pozostałych recenzentów, w następstwie którego doszło do sytuacji, w której recenzenci sporządzający opinie w zakresie oceny dorobku naukowego Habilitantki mieli nieograniczony dostęp do treści opinii sformułowanych przez pozostałych recenzentów, co mogło mieć sugestywny wpływ na wynik ich pracy; 8) art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia uzasadnionych wątpliwości komisji habilitacyjnej dotyczących dokumentacji osiągnięć naukowych, które to aktualizowały powinność komisji do przeprowadzenia z Habilitantką rozmowy o jej osiągnięciach i planach naukowych; 9) art. 6 K.p.a. w związku z art. 68 § 1 i 2 K.p.a. oraz obowiązujących zasad w zakresie podejmowania decyzji przez organ kolegialny w osobie komisji habilitacyjnej poprzez podpisanie protokołu z posiedzenia komisji w postępowaniu habilitacyjnym z dnia 21 października 2019 r. oraz zapadłej tam uchwały z dnia 21 października 2019 r. przez wszystkich członków komisji, w sytuacji gdy z treści protokołu jednoznacznie wynika, iż dwóch z członków brało udział w posiedzeniu za pośrednictwem środków komunikacji na odległość, przez co nie mogło złożyć fizycznego podpisu pod protokołem, a okoliczność ta winna zostać naniesiona na protokół w formie stosownej adnotacji, które to okoliczności poddają w wątpliwość rzetelność i wiarygodność obrad oraz podejmowanych w ich toku decyzji, będących opiniodawczym materiałem rzutującym na dalszy tok postępowania i końcowy wynik załatwienia sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Z przywołanego art. 176 P.p.s.a. wynika, że nie wystarczy przytoczyć w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który lub które przepisy postępowania zostały naruszone, w jaki sposób zostały naruszone oraz jaki był wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Oczywistym jest, że zarzucając wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie dla skuteczności takiego zarzutu powinna wskazać na te przepisy procedury, które sąd administracyjny stosował lub powinien stosować. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Strona skarżąca kasacyjnie podnosząc liczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji wprost wskazuje na art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 12 K.p.a., art. 36 K.p.a. i art. 68 § 1 i 2 K.p.a. Ustosunkowując się do takiego sposobu sformułowania tych zarzutów należy wskazać, że sądy administracyjne nie stosują przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, a jedynie kontrolują, czy organy należycie przestrzegały przepisów postępowania w procedurze administracyjnej. Tym samym to nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz posługuje się nimi jedynie jako normami odniesienia celem ustalenia, czy postępowanie organu, którego decyzja została zaskarżona, było zgodne z ustalonym porządkiem prawnym (por. wyrok NSA z 10 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2860/22; wyrok NSA z 4 października 2023 r. sygn. akt III FSK 571/23; wyrok NSA z 31 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2740/21; wyrok NSA z 21 września 2022 r. sygn. akt I OSK 1796/19). W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd pierwszej instancji dał w tej sprawie wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Tym samym zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego - czego nie zawiera wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna. W związku z tym, skoro Sąd pierwszej instancji nie mógł stosować ani art. 6 , art. 7 K.p.a., art. 9 i kolejnych wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego, to zarzuty naruszenia tych przepisów przez sąd administracyjny nie podlegają kontroli. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania strony skarżącej we wskazywaniu prawidłowych podstaw kasacyjnych skargi i ich precyzowania. Oparcie skargi kasacyjnej na określonej podstawie kasacyjnej powinno być każdorazowo wyrażone wprost, także poprzez precyzyjne wskazanie przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały zostać naruszone przez Sąd pierwszej instancji w danej sprawie (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4784/21). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przy tym oczywistą zbieżność między zarzutami skargi, a zarzutami skargi kasacyjnej. Jak już zostało to wyjaśnione, o ile zarzuty samej skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego mogą zawierać zarzuty naruszenia przez organ konkretnych przepisów procedury administracyjnej, to pełne powtórzenie takich zarzutów w skardze kasacyjnej nie może doprowadzić do ponownej (powtórnej) kontroli danej sprawy w takim zakresie, jak czyni to sąd pierwszej instancji. Celem skargi kasacyjnej jest bowiem kontrola zaskarżonego wyroku w granicach zarzutów tej skargi, a celem skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest kontrola całej sprawy zakończonej zaskarżonym aktem i to nawet poza zakresem zarzutów skargi. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 16 ust. 1 i 4 oraz art. 18a ust. 4-11 ustawy o stopniach naukowych. Część z tych zarzutów błędnie strona skarżąca kasacyjnie zakwalifikowała jako naruszenie przepisów postępowania, mimo że prawidłowo powinny być one określone jako naruszenie przepisów prawa materialnego. Tym niemniej w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dokonując analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej mógł samodzielnie zidentyfikować zarzuty naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, a tym samym kierując się konstytucyjną zasadą zapewnienia stronie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) rozpoznał zarzuty w zakresie naruszenia ww. przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, ponieważ na podstawie jej treści można jednoznacznie ustalić, jakie naruszenia prawa podnosi autor tej skargi. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych polegający na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że osoba zakwalifikowana do postępowania habilitacyjnego poprzez sam fakt jej dopuszczenia do tego postępowania nie spełnia przesłanek do nadania stopnia doktora habilitowanego, podczas gdy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że dopuszczając Habilitantkę do postępowania habilitacyjnego Rada Wydziału przesądziła, że jej dorobek spełnia kryteria nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Dokonując wykładni ww. przepisu nie można pominąć wykładni innych przepisów tej ustawy regulujących postępowanie habilitacyjne. Tylko bowiem ich łączna interpretacja pozwala na prawidłowe ustalenie przebiegu postępowania habilitacyjnego. Zgodnie z art. 18a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego skierowany wraz z autoreferatem do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (od stycznia 2021 r. kompetencje tej Komisji przejęła Rada Doskonałości Naukowej na mocy art. 179 ust. 10 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2018 r. poz. 1669). W takim wniosku poza przedstawieniem osiągnięć osoby ubiegającej się o kolejny stopień naukowy, jej wkładu w rozwój określonej dyscypliny oraz wykazaniem aktywności naukowej lub artystycznej, należy także wskazać jednostkę organizacyjną posiadającą uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego wybraną do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego (art. 18a ust. 1 i 2 ustawy o stopniach naukowych). Taką jednostką w przypadku szkoły wyższej była rada wydziału lub rada innej jednostki organizacyjnej szkoły wyższej (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych). Następnie zgodnie z art. 18a ust. 4 ustawy o stopniach naukowych Centralna Komisja przeprowadzała ocenę formalną wniosku w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania i po stwierdzeniu formalnej poprawności w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku powoływała komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego (art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych). Powołani w ramach tej komisji recenzenci mieli obowiązek ocenić w terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia jej powołania, czy osiągnięcia naukowe Habilitantki spełniają kryteria określone w art. 16 ww. ustawy i przygotowywali recenzje (art. 18a ust. 7 ustawy o stopniach naukowych). Po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem członkowie komisji habilitacyjnej podejmowali uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych). Następnie w terminie 21 dni od daty otrzymania recenzji komisja habilitacyjna przedkładała radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmowała uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych). Przedstawiony przebieg postępowania habilitacyjnego wprost wskazuje, że samo dopuszczenie danej osoby do postępowania habilitacyjnego nie mogło być traktowane jako potwierdzenie spełnienia przez nią przesłanek niezbędnych do nadania tego stopnia. Trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dopuszczenie danej osoby do tego postępowania oznacza jedynie to, że wniosek wszczynający to postępowanie został tylko pod względem formalnym przygotowany prawidłowo. Oceny merytorycznej spełnienia przesłanek w postaci posiadania przez habilitantkę/habilitanta osiągnięć naukowych lub artystycznych, uzyskanych po otrzymaniu stopnia doktora i stanowiących znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazywanie się takiej osoby istotną aktywnością naukową lub artystyczną dokonuje się na kolejnych etapach, a w szczególności na etapie pracy komisji habilitacyjnej. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 16 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych w związku z § 3-5 rozporządzenia w sprawie kryteriów także nie jest zasadny. Art. 16 ust. 4 ww. ustawy zawiera normę upoważniającą właściwego ministra do wydania rozporządzenia wykonawczego do ustawy o stopniach naukowych. Nie miało miejsca jakiekolwiek naruszenie tego przepisu w tej sprawie. Natomiast § 3-5 ww. rozporządzenia określały kryteria oceny w zakresie osiągnięć naukowo-badawczych habilitanta, kryteria oceny w zakresie osiągnięć naukowo-badawczych habilitanta oraz kryteria oceny w zakresie dorobku dydaktycznego i popularyzatorskiego oraz współpracy międzynarodowej habilitanta. Nie można stwierdzić, aby w tej sprawie kryteria oceny osiągnięć naukowych Habilitantki, oceny znaczenia jej wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej i wykazanie się istotną aktywnością naukową pozostawały poza zakresem oceny zawartej w ww. przepisach rozporządzenia. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tego typu sprawach sądy nie mają kompetencji do kontroli recenzji lub innych ocen dorobku naukowego, aktywności naukowej lub badawczej lub oceny osiągnięć dydaktycznych i popularyzatorskich. W zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji Rady Doskonałości Naukowej wykazano brak osiągnięć naukowych Habilitantki spełniających wymagania stawiane w art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i stanowiących znaczny wkład w rozwój danej dyscypliny naukowej. Wskazano również na brak po stronie Habilitantki istotnej aktywności naukowej. Te podstawowe okoliczności były przedmiotem rozstrzygania przez Radę Doskonałości Naukowej, która dodatkowo powołała jeszcze dwóch recenzentów celem ustalenia, czy Habilitantka spełniała kryteria wynikające z powołanego art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. Tym samym podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności dotyczące naruszenia § 3-5 ww. rozporządzenia poprzez stwierdzenie na brak podstaw do konieczności stosowania nowatorskich zabiegów i technik badawczych, oryginalności stawianych hipotez oraz wyrazistych ram teoretycznych zmierzają do poddania kontroli sądowej samych recenzji sporządzonych w toku postępowania habilitacyjnego, do czego ani Sąd pierwszej instancji ani też Naczelny Sąd Administracyjny nie mają kompetencji. Skoro ponad wszelką wątpliwość wykazano w toku postępowania habilitacyjnego, że Habilitantka nie spełniała wymogu zarówno uzyskania osiągnięć naukowych stanowiących znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej oraz nie wykazała się istotną aktywnością naukową, to tym samym w pełni trafna była kontrola sprawowana w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, który oddalił skargę Habilitantki i nie stwierdził naruszenia zarówno art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, jak i § 3-5 rozporządzenia w sprawie kryteriów. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 18a ust. 4 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie z tym przepisem Centralna Komisja w tej sprawie dokonała oceny formalnej wniosku w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, a w przypadku uznania wniosku za niekompletny lub nieodpowiadający wymogom ustawy Komisja ta miała obowiązek wezwać do jego uzupełnienia lub poprawienia, wskazując sposób i wyznaczając termin uzupełnienia lub poprawienia wniosku. Niewystarczający dorobek naukowy wnioskodawczyni nie stanowił braku formalnego podlegającego uzupełnieniu na podstawie ww. przepisu. Brakami formalnymi wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego były, między innymi: brak dołączenia dowodu potwierdzającego uzyskanie stopnia naukowego doktora, brak autoreferatu, brak wskazania wybranej przez wnioskodawcę jednostki organizacyjnej posiadającej uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego, brak jakiegokolwiek wskazania na osiągnięcia naukowe lub artystyczne habilitanta, które w jego ocenie powinny stanowić znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej. Ocena formalna, o której mowa w art. 18a ust. 4 ww. ustawy nie obejmowała badania, czy przedstawione przez Habilitantkę informacje w jej wniosku spełniały kryteria pozwalające na nadanie stopnia doktora habilitowanego, ale czy w takim wniosku w ogóle zostały zawarte. W tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wniosek Habilitantki spełniał wymagania formalne, co nie oznacza, że zarazem spełniał wymagania merytoryczne pozwalające na nadanie stopnia doktora habilitowanego. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych. Przepis ten dotyczy, w okolicznościach tej sprawy, powołania przez Centralną Komisję w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne komisji habilitacyjnej w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Zaskarżając naruszenie tego przepisu nie może skarżąca kasacyjnie skutecznie w tej sprawie podważać trafności wyboru członków komisji habilitacyjnej oraz recenzentów. Ocena, czy wobec konkretnego kandydata przedmiotowa przesłanka została spełniona należy do Centralnej Komisji i nie może być podważana przez Habilitantkę, ani weryfikowana przez sąd administracyjny w ramach sprawowanej przez niego kontroli (wyrok NSA z 12 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1414/21). Członek komisji habilitacyjnej powinien posiadać tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej (art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych). Zgodnie z punktem 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 179, poz. 1065) jedną z dyscyplin naukowych w obszarze nauk społecznych i dziedzinie nauk społecznych jest dyscyplina naukowa – psychologia. Wszyscy członkowie powołanej w tej sprawie komisji habilitacyjnej spełniali wymóg określony w ww. rozporządzeniu oraz art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych. Także sama skarżąca kasacyjnie nie zanegowała w skardze kasacyjnej, aby członkowie komisji habilitacyjnej nie reprezentowali dyscypliny naukowej jaką jest psychologia. Powoływana przy tym zarzucie przez skarżącą kasacyjnie kwestia oceny recenzji recenzentów pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Także kwestia naruszenia terminu wynikającego z art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych nie ma istotniejszego znaczenia w tej sprawie. Zgodnie z powołanym przepisem Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powoływała komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Naruszenie tego terminu nie zostało powiązane przez ustawodawcę z jakimikolwiek skutkami co do dalszego trybu procedowania bądź uprawnień Centralnej Komisji. Tym samym powołanie w tej sprawie przez Centralną Komisję w dniu 4 czerwca 2019 r. komisji habilitacyjnej celem przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego wobec Habilitantki w związku z jej wnioskiem z daty 18 stycznia 2019 r. stanowiło wprawdzie naruszenie ww. terminu 6-tygodniowego, ale naruszenie to nie miało istotniejszego znaczenia w tej sprawie. Sama skarżąca kasacyjnie nie wykazała, jakie negatywne dla niej skutki wynikały z powołania komisji habilitacyjnej po upływie 4 miesięcy od daty złożenia przez nią wniosku. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także zarzut naruszenia art. 18a ust. 6 ustawy o stopniach naukowych, zgodnie z którym Centralna Komisja w dniu powołania komisji habilitacyjnej przekazywała jej dokumenty, jednakże ani sam zarzut skargi kasacyjnej, ani też jej uzasadnienie nie wskazuje, na czym miałoby polegać jego naruszenie. W szczególności skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje przekazania komisji habilitacyjnej dokumentów w dniu jej powołania. Nie może odnieść zamierzonego skutku także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 18a ust. 7 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie z tym przepisem w terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci oceniają, czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 tej ustawy i przygotowują recenzje. W tej sprawie po powołaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. recenzentów w osobach dr hab. M.G., dr hab. E.K. i prof. dr hab. J.T., recenzenci ci sporządzili recenzje w dniach: 30 września 2019 r. - dr hab. M.G.; 14 październik 2019 r. - dr hab. E.K. i 2 sierpnia 2019 r. - prof. dr hab. J.T. Niewątpliwie terminy sporządzenia recenzji nie zostały dochowane w rozumieniu ww. art. 18a ust. 7 ustawy o stopniach naukowych, ale samo ich niedochowanie nie miało istotniejszego znaczenia w tej sprawie. Także co do terminu sporządzenia recenzji ustawodawca nie wskazał na jakiekolwiek skutki jego niedochowania. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała przy tym, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy miało niedochowanie 6-tygodniowego terminu na sporządzenie recenzji w postępowaniu habilitacyjnym. Tym samym trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, aby uchybienie w tym zakresie procedurze habilitacyjnej miało istotniejsze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Naruszenie to nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 18a ust. 8 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie z tym przepisem komisja habilitacyjna po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem w głosowaniu jawnym podejmuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. W tej sprawie komisja habilitacyjna obradująca w dniu 21 października 2019 r. po przedstawieniu recenzji i zapoznaniu się z autoreferatem przeprowadziła jawne głosowanie nad uchwałą zawierającą opinię w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. Kwestia udziału on-line dwóch członkiń komisji w jej obradach nie stanowiła wady, skoro cała komisja zapoznała się z autoreferatem Habilitantki i przedstawiono wszystkie recenzje. Także głosowanie odbyło się jawnie. Nie można podzielić zarzutu skarżącej co do naruszenia przez komisję habilitacyjną art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, w szczególnych przypadkach uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja ta mogła przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowy o jego osiągnięciach i planach naukowych. Po pierwsze, wynikające z powołanego przepisu uprawnienie komisji habilitacyjnej miało charakter wyjątkowy, po drugie, skorzystanie z tego uprawnienia musiało poprzedzać sformułowanie przez taką komisję wątpliwości co do dokumentacji osiągnięć naukowych Habilitantki. Na gruncie rozpatrywanej sprawy komisja habilitacyjna nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 18a ust. 10 ww. ustawy, ponieważ jednomyślnie uznała, że jakość zgłoszonego do oceny osiągnięcia naukowego oraz towarzyszący mu dorobek naukowy Habilitantki nie pozwalają na uznanie spełnienia kryteriów wynikających z art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. W takiej sytuacji skarżąca kasacyjnie nie może skutecznie wywodzić, że naruszono jej prawo do udziału w postępowaniu habilitacyjnym. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 18a ust. 11 ustawy o stopniach naukowych poprzez skierowanie przez komisję habilitacyjną opinii co do odmowy nadania Habilitantce stopnia naukowego doktora habilitowanego do Rady Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej Instytutu Psychologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, mimo że prawidłowo powinno się wskazać Radę Dyscypliny Naukowej Psychologia ww. Uniwersytetu. Zgodnie z art. 179 ust. 3 pkt 2 lit. b Przepisów wprowadzających ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w postępowaniach habilitacyjnych wszczętych w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. od dnia 1 października 2018 r.) do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że w uczelni stopień nadaje do dnia 30 września 2019 r. - rada jednostki organizacyjnej, a od dnia 1 października 2019 r. - organ, o którym mowa w art. 178 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Tym samym niezależnie od tego, jak został sformułowany przez komisję habilitacyjną organ właściwy do podjęcia uchwały w przedmiocie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, istotnym jest to, że w dniu 7 listopada 2019 r. właściwym organem była Rada Dyscypliny Psychologia Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, która podjęła uchwałę nr RDpsy-U-2/2019. Nie można też uznać za mający znaczenie w tej sprawie zarzut sporządzenia recenzji w różnym czasie i brak obiektywizmu recenzentów sporządzających późniejsze recenzje. Jak sugeruje skarżąca kasacyjnie, później sporządzone recenzje wobec znajomości przez członków komisji habilitacyjnej wcześniejszych recenzji były w istocie zależne od wcześniejszych. Z akt sprawy wynika jednak, że każda z recenzji zawiera samodzielną ocenę przesłanek, od spełnienia których uzależnione było nadanie stopnia doktora habilitowanego. Żadna z recenzji nie opiera się na stanowisku lub poglądzie zawartym we wcześniejszej recenzji. Takiej zależności nie wykazała w skardze kasacyjnej także Habilitantka. Okoliczność, że sporządzane recenzje były dostępne członkom komisji habilitacyjnej także nie stanowiło naruszenia prawa, skoro członkowie ci głosowali nad opinią w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia naukowego. Musieli więc wcześniej zapoznać się nie tylko z recenzjami, ale także autoreferatem Habilitantki i jej dorobkiem naukowym. Zgodnie z art. 18a ust. 12 ustawy o stopniach naukowych rada jednostki organizacyjnej zamieszcza na stronie internetowej wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego wraz z autoreferatem, informację o składzie komisji habilitacyjnej, harmonogram przebiegu postępowania oraz uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego, wraz z uzasadnieniem. Wbrew zarzutom strony skarżącej kasacyjnie także i ten przepis nie został naruszony w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, a wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 9 marca 2023
- Symbol z opisem
- 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
- Hasła tematyczne
- Stopnie i tytuły naukowe
- Skarżony organ
- Rada Doskonałości Naukowej
- Sędziowie
- Jerzy Stelmasiak Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
artr/ 16 ust. 1 i 4 art. 18a ustr. 1 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12 · Dz.U. 2017 poz. 1789
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny