III OSK 7056/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku W. L. o wyłączenie sędziego NSA Olgi Żurawskiej – Matusiak w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 389/21 z 30 listopada 2020 nr 62/DWSZdr/MON/2020 w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.

Pismem z 30 stycznia 2025 r. W. L. wniósł o wyłączenie sędziego NSA Olgi Żurawskiej - Matusiak, w sprawie o sygn. akt III OSK 7056/21 ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 389/21 ze skargi W. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 30 listopada 2020 nr 62/DWSZdr/MON/2020 w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia. Uzasadniając wniosek o wyłączenie strona wskazała, że ww. sędzia była w składzie orzekającym 30 kwietnia 2020 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 485/19 ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 295/18 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 7 grudnia 2017 r. nr 81/DWSZdr/MON/2017 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Strona zwróciła uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy tych samych stron, które występują w ww. sprawie, w której rozpoznaniu sędzia Olga Żurawska - Matusiak brała udział. W związku z powyższym wniosła o "zbadanie czy nie zachodzą przesłanki jej wyłączenia z art. 19 p.p.s.a." Sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy złożyła w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2023 poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W oświadczeniu z 12 lutego 2025 r. sędzia Olga Żurawska - Matusiak stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Z treści wniosku wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanego sędziego od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędzia, której dotyczy wniosek o wyłączenie może mieć już wyrobiony pogląd na temat tego typu spraw, gdyż orzekała w innej sprawie z udziałem tych samych stron, które występują w niniejszej sprawie, co wywołuje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego w sprawie i powoduje konieczność jej wyłączenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez W. L. okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że brała ona udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonała oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność orzekania przez sędziego do wyłączenia go od orzekania w innych sprawach strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku sędzi Olgi Żurawskiej –Matusiak zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych powyżej przepisach. Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w sprawie sędziego wskazanego we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyła również sama sędzia w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek W. L. o wyłączenie sędziego rozpoznającego skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej jest bezzasadny i na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił wniosek.