Sygnatura
III OSK 7437/21
III OSK 7437/21 - Wyrok NSA z 2025-05-13
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A. w B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 613/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Stowarzyszenia A. w B. kwotę 1157 (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia A. w B. (dalej: stowarzyszenie) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 8 marca 2021 r. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że od 28 października do 15 listopada 2019 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę pozaplanową B. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: spółka). Ustalenia kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli, do którego dołączono dziewięć załączników. W dniu 15 listopada 2019 r. B. spółka wniosła o wyłączenie z udostępnienia informacji zawartych w protokole kontroli oraz dokumentacji stanowiącej załączniki do protokołu kontroli, które zawierają informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne objęte tajemnicą przedsiębiorstwa w postaci: załącznika nr 4 do protokołu zawierającego wyjaśnienia dotyczące przestoju w pracy instancji, załącznika nr 6 do protokołu zawierającego wyjaśnienia dotyczące zbiornika oraz załącznika nr 7 do protokołu zawierającego zestawienie tabelaryczne informacji dotyczących rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużycia wraz z rysunkiem technologicznym. Spółka wskazała, że załączniki do protokołu kontroli zawierają informacje o charakterze technicznym, technologicznym i organizacyjnym. Rysunek przedstawia ustawienie, posadowienie zbiorników, jak i plany spółki na przyszłość, co może stanowić o jej konkurencyjności na rynku. W załącznikach zostały także przedstawione dane dotyczące zużycia poszczególnych surowców, które stanowią tajemnice przedsiębiorstwa. Nie są to informacje publicznie znane, a spółka nigdy nie udostępniała ich publicznie. Informacje te są odpowiednio zabezpieczone, a dostęp do nich ma ograniczony krąg pracowników i dostawców. Spółka udostępniając takie dane zawsze uprzednio zobowiązuje podmioty, które je otrzymują na piśmie do zachowania poufności tych danych pod rygorem odpowiedzialności. Spółka podejmowała i podejmuje niezbędne działania w celu zachowania poufności danych. Spółka wskazała, że treść załączników do protokołu oraz rysunek technologii posiadają wartość handlową. Od możliwości dysponowania tymi informacjami zależy w dużej mierze sytuacja gospodarczo-finansowa spółki. Udostępnienie informacji o charakterze technicznym, technologicznym i organizacyjnym mogłoby doprowadzić do znacznego pogorszenia pozycji konkurencyjnej spółki na rynku. Decyzją z 16 grudnia 2019 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Olsztynie odmówił wyłączenia informacji z udostępnienia w postaci pisma stanowiącego załącznik nr 6 do protokołu kontroli z wyjaśnieniami dotyczącymi zbiornika, z wyłączeniem informacji o posadowieniu zbiornika oraz wyłączył z udostępnienia pismo z 14 listopada 2019 r. stanowiące załącznik nr 4 do protokołu z wyjaśnieniami dotyczącymi przestoju w pracy instalacji i pismo z 14 listopada 2019 r. stanowiące załącznik nr 7 do protokołu zawierające zestawienie tabelaryczne informacji dotyczących rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużyciu wraz z rysunkiem technologicznym. Wnioskiem z 13 listopada 2020 r. stowarzyszenie wystąpiło do Warmińsko- Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o udzielenie informacji dotyczących rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużycia surowców zawartych w załączniku nr 7 do protokołu kontroli. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z 4 grudnia 2020 r. zwrócił się do spółki, czy nadal podtrzymuje wniosek z 15 listopada 2019 r. Pismem z 7 grudnia 2020 r. spółka podtrzymała swój wniosek. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 18 grudnia 2020 r. odmówił stowarzyszeniu udostępnienia informacji dotyczących rodzaju i ilości stosowania surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużytych surowców, zawartych w załączniku nr 7 do protokołu kontroli. Stowarzyszenie wniosło odwołanie od decyzji z 18 grudnia 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 8 marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 18 grudnia 2020 r. Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję z 8 marca 2021 r. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zdaniem stowarzyszenia, w odniesieniu do informacji zawartych w załączniku nr 7 do protokołu kontroli brak jest dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego ujawnienie tych informacji miałoby naruszyć pozycję konkurencyjną spółki. W ocenie stowarzyszenia, informacje dotyczące rodzaju i ilości surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużycia surowców w spółce, pozwolą na ocenę prawidłowości wydanego pozwolenia zintegrowanego dla spółki oraz ocenę stosowania się przez spółkę do udzielonego pozwolenia zintegrowanego. Z kolei w ocenie organu, powyższe informacje posiadają wartość handlową i zawierają dane technologiczne i informacje o organizacji przedsiębiorstwa, a tym samym stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu I instancji, informacje dotyczące rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i zużycia surowców wraz z rysunkiem technologicznym stanowią informację o organizacji przedsiębiorstwa oraz informację technologiczną, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 2020, poz. 1913). Rozmiar produkcji wpływa w sposób bezpośredni na konkurencyjność przedsiębiorstwa na rynku. Poziom produkcji towarów przyczynia się do zmniejszenia przeciętnych kosztów całkowitych produkcji w przeliczeniu na ilość produkowanego towaru, przez rozłożenie kosztów stałych na większą ilość sprzedanego towaru. Kluczowym jest zatem ustalenie przez przedsiębiorcę optymalnego poziomu produkcji przy wykorzystaniu danego sprzętu produkcyjnego. Powyższe ma więc wpływ na koszt produkcji, a zatem na cenę sprzedawanego towaru, co wiąże się z pozycją konkurencyjną podmiotu na rynku. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał informacje dotyczące wielkości produkcji spółki za informacje o wartości handlowej. Informacje te nie zostały dotąd upublicznione. Ponadto udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję spółki jako podmiotu, od którego te informacje pochodzą. Technologia, która została wypracowana przez spółkę stanowi jedną z kluczowych przewag konkurencyjnych spółki na rynku międzynarodowym. Wykorzystanie technologii spółki przez inne podmioty mogłoby pozbawić ją części klientów, którzy odeszliby do konkurencji. Gdyby też inni przedsiębiorcy postanowili zastosować metody produkcji analogiczne jak w zakładzie spółki albo przynajmniej ulepszyli za ich pomocą swój system produkcji, mogliby doprowadzić do spadku pobytu na produkty spółki lub spadku wartości rynkowej tych produktów, czego wynikiem byłaby konieczność obniżenia ich ceny. Zdaniem Sądu I instancji, organ zasadnie wyłączył z udostępnienia informacje dotyczące rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełniania zbiorników i zużycia surowców oraz rysunek technologiczny sporządzony przez spółkę. Spółka złożyła wniosek o wyłączenie informacji z udostępnienia, zawierający szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia jej pozycji konkurencyjnej. Jednocześnie zostało wskazane, że informacje te przedstawiają wartość handlową, w tym zawierają dane technologiczne i stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, sprowadzającej się do przekonania, że odmowa udostępnienia informacji jest zasadna, a tym samym uznania pierwszeństwa ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa nad interesem publicznym wyrażającym się w postulacie jawności danych. Efektem tej oceny było prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że wnioskowane przez stowarzyszenie informacje wyłączone z udostępniania stanowią objętą tajemnicą przedsiębiorstwa informację o wartości handlowej. Odnosząc się do wniosku stowarzyszenia o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do odwołania od decyzji z 18 grudnia 2020 r., Sąd I instancji wyjaśnił, że treść dokumentów została w sposób prawidłowy przeanalizowana i oceniona w toku postępowania odwoławczego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że brak jest w sprawie interesu publicznego uzasadniającego udostępnienie przedmiotowej informacji. Interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego. Stowarzyszenie w toku postępowania administracyjnego nie wskazało na istnienie takiego nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji. Również w skardze stowarzyszenie nie wskazało takiego interesu, ogólnie wskazując na swoje cele zawarte w statucie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło stowarzyszenie. Na wstępie stowarzyszenie sformułowało wnioski procesowe wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 8 marca 2021 r, jak również uchylenie utrzymanej w mocy decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z 18 grudnia 2020 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, błędną wykładnię i zastosowanie (a w zasadzie brak wykładni i zastosowania) przesłanki ujętej w słowach "po rozważeniu interesu publicznego" zawartej w art. 16 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 247 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa) w związku z art. 8 i art. 9 tej ustawy (jako statuujących zasadę udzielania informacji o środowisku) oraz w związku z art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.U.UE.L.2003.41.26), jako wymaganej przed odmową udzielenia informacji o środowisku. Po drugie, błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie przesłanki odmowy udzielenia informacji o środowisku zawartej w art. 16 ust. 1 punkt 7 ustawy środowiskowej ujętej w słowach "szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia ich pozycji konkurencyjnej" w związku z art. 8 i 9 tej ustawy (jako statuujących zasadę udzielania informacji o środowisku) oraz w związku z art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE. Ponadto stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) (przez jego zastosowanie) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a (przez ich niezastosowanie) w związku z art. 16 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 punkt 7 oraz art. 8 i 9 ustawy środowiskowej "tudzież" art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE. Po drugie, art. 151 p.p.s.a (przez jego zastosowanie) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. (przez ich niezastosowanie) w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) przez oddalenie skargi pomimo tego, że organu obu instancji nie przedstawiły uzasadnienia, dlaczego odmówiły uwzględnienia interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w tym konkretnym przypadku, jak również w zakresie tego, w jaki sposób udzielenie informacji publicznej miałoby naruszyć pozycję konkurencyjną spółki. Po trzecie, z ostrożności procesowej, art. 151 p.p.s.a (przez jego zastosowanie) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (przez jego niezastosowanie) w związku z art. 79a § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi pomimo braku wezwania wnioskodawcy (stowarzyszenia) przez organy administracji do wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane na dzień wysłania informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (w zakresie istnienia interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem informacji o środowisku), co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Po czwarte, art. 141 § 4 p.p.s.a przez brak wyjaśnienia, jak należy wykładać pojęcie "interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji" w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy środowiskowej, a w szczególności, czy za takim interesem może przemawiać potrzeba ujawnienia informacji organizacji społecznej (stowarzyszeniu) z kontroli inspekcji ochrony środowiska, które to informacje mogą być pomocne do zweryfikowania funkcjonowania zakładu przemysłowego w zgodzie z udzielonym pozwoleniem zintegrowanym, jak i poprawności wydania tego pozwolenia tudzież poprzedzającej go decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia. Ponadto, Sąd I instancji nie wyjaśnił, oprócz abstrakcyjnych rozważań, na czym ma polegać zagrożenie pozycji konkurencyjnej spółki na skutek udzielenia przedmiotowej informacji. Stowarzyszenie wniosło o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym: Czy art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE należy interpretować w ten sposób, że pojęciem "interesu publicznego" jest objęty interes organizacji społecznej (stowarzyszenia) do uzyskania informacji o bieżącym funkcjonowaniu zakładu przemysłowego, wytworzonych przez inspekcję ochrony środowiska w czasie kontroli takiego zakładu, które to informacje mogą być pomocne do zweryfikowania funkcjonowania zakładu przemysłowego w zgodzie z udzielonym pozwoleniem zintegrowanym jak i poprawności wydania tego pozwolenia tudzież poprzedzającej go decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia? Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zostały skonstruowane prawidłowo i mogły odnieść zamierzony skutek. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie miał zarzut podnoszący naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć ochronę informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli osoby te złożyły wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania, zawierający szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia ich pozycji konkurencyjnej. Nie ulega wątpliwości, że w polskim porządku prawnym zasadą jest udostępnienie informacji o środowisku, a odmowa takiego udostępnienia stanowi wyjątek, który nie może być intepretowany rozszerzająco. Dostęp do informacji o środowisko regulowany jest już na poziomie konstytucyjnym – art. 74 ust. 3 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.), co jest elementem prowadzenia przez władze publiczne polityki zapewniajacej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu oraz przyszłym pokoleniom (art. 74 ust. 1 Konstytucji RP). W tym kontekście, odmowa udostępnienia informacji o środowisku może nastąpić nie tylko z powodu wystąpienia przesłanki szczegółowej z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej, ale przede wszystkim po rozważaniu przez organ, czy za udostępnieniem informacji o środowisku nie przemawia w konkretnym przypadku interes publiczny. Interes publiczny, dawniej określany częściej jako interes społeczny to pojęcie prawne, które jest traktowane jako klauzula generalna, pozwalająca organom administracji na pewien zakres swobody w działaniu. Interes publiczny to interes wszystkich ludzi żyjących w ramach politycznie zorganizowanej wspólnoty, gdzie zapewniona jest realizacja legitymowanych interesów ogółu, z poszanowaniem praw jednostki jako niezbywalnej części dobra publicznego. Pojęcie to jest określane wartościami podstawowymi, powszechnie uznawanymi przez społeczeństwo. Nieostry charakter tego pojęcia nie zwalnia jednak organów administracji w tego rodzaju sprawach z obowiązku rozważenia tej przesłanki w kontekście konkretnego przypadku żądania dostępu do informacji o środowisku. Rozważenie interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji o środowisku musi znaleźć wyraz w każdej decyzji odmawiającej udostępnienia takiej informacji, ponieważ obowiązek ten wynika wprost z art. 16 ust. 1 ustawy środowiskowej. Potwierdza to nie tylko literalna wykładnia tego przepisu, ale również jego wykładnia systemowa i funkcjonalna, uwzględniając, że dostęp do informacji o środowisku stanowi konstytucyjnie chronione prawo podmiotowe. W tym kontekście niewystarczająca jest ocena organu w tym zakresie, sprowadzająca się do stwierdzenia, że "Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że w rozpatrywanej sprawie ochrona słusznego interesu strony (ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa, w interesie konkurencyjności) w kontekście publicznego interesu (realizacja dostępu do istotnych informacji o środowisku i jego ochronie, jako instrument wspierający ochronę środowiska) wydaje się być słuszną". Stanowisko Sądu I instancji podzielające tę ocenę jest więc nieprawidłowe, a ponadto opiera się na stwierdzeniu, że obowiązek wykazania interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji o środowisku w tym konkretnym przypadku spoczywał wyłącznie na stowarzyszeniu, co nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Pomijając nawet, że stowarzyszenie tego rodzaju argumenty podnosiło w odwołaniu (niezależnie od oceny ich zasadności), to w kontekście powyższych rozważań uznać należy, że to przede wszystkim na organie ciąży obowiązek rozważenia, czy w konkretnym przypadku nie mamy do czynienia z interesem publicznym przemawiającym za udostępnieniem informacji wyłączonej z udostępnienia na podstawie przesłanek szczegółowych. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również argumentacja Sądu I instancji, powielająca w tym zakresie stanowisko organu, odnośnie do przesłanki szczegółowej z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej, jest niewystarczająca. Sprowadza się ona w istocie do stwierdzenia, że udostępnienie wnioskowanej informacji ujawni dane o technologii wprowadzonej i stosowanej przez spółkę, co obniży jej pozycję konkurencyjną. Ocena ta nie odnosi się do żadnych konkretnych okoliczności i ma charakter ogólny. Ponadto, pomija, że stowarzyszenie wnioskowało jedynie o udostępnienie części informacji odnoszących się do rodzaju i ilości stosowanych surowców, ich maksymalnej ilości, stanu zapełnienia zbiorników i ich zużycia. Nie jest prawidłowe przyjęcie a priori, że wszystkie te informacje mogą prowadzić do pogorszenia pozycji konkurencyjnej spółki, a tym bardziej do odtworzenia stosowanej technologii, a przynajmniej brak jest przekonującego stanowiska organu w tym zakresie, co zaakceptował Sąd I instancji. Braki w powyższym zakresie oznaczają, że organ dopuścił się naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej, czego nieprawidłowo nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę. Powyższe oznacza, że na obecnym etapie istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Pozostałe zarzuty kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 ustawy środowiskowej zostały nieprawidłowo sformułowane, ponieważ dzielą się na liczne jednostki redakcyjne, które nie zostały precyzyjnie wskazane przez autora skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ przepis ten został prawidłowo transponowany do polskiego porządku prawnego, między innymi w art. 16 ust. 1 ustawy środowiskowej, na co wskazuje zresztą autor skargi kasacyjnej. Brak jest przesłanek oraz powodów do bezpośredniego stosowania w tej sprawie przepisów dyrektywy, która jest przecież aktem prawnym kierowanym przede wszystkim do prawodawcy krajowego. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a w związku z art. 16 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 punkt 7 oraz art. 8 i 9 ustawy środowiskowej "tudzież" art. 4 ust. 2 dyrektywy 2003/4/WE, został błędnie sformułowany jako zarzut procesowy. Powiązanie ogólnych norm wynikowych ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z przepisami prawa materialnego, nie oznacza, że zarzut staje się zarzutem procesowym, a jedynie, że jest to inne, szersze ujęcie zarzutu naruszenia prawa materialnego, sformułowanego już w tym przypadku wcześniej w skardze kasacyjnej. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. jest w tej sprawie wyłącznie wynikiem nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie art. 151 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości, natomiast nieprawidłowa i niewystarczająca była ocena organu w kontekście przesłanek z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej, czego nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę. W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 79a § 1 k.p.a. Artykuł 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Natomiast w tej sprawie oceny przesłanki interesu publicznego organ powinien dokonać przede wszystkim we własnym zakresie, odnosząc się też oczywiście do argumentów podnoszonych w odwołaniu. Ponadto, z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, żeby stowarzyszenie dysponowało jeszcze argumentami lub dowodowami, które byłyby istotne z punktu widzenia oceny przesłanek z art. 16 ust. 1 ustawy środowiskowej, w tym także art. 16 ust. 1 pkt 7 tej ustawy. Ewentualne naruszenie art. 79a § 1 k.p.a. nie miało zatem wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej, chociaż jest częściowo nieprawidłowe. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym sformułowanym w skardze kasacyjnej. Instytucja prawna pytania prejudycjalnego ma służyć usunięciu wątpliwości w zakresie interpretacji przepisów prawa krajowego w kontekście ich zgodności z uregulowaniami prawa unijnego. Natomiast pytanie sformułowane przez autora skargi kasacyjnej jest w istocie pytaniem o sposób rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy administracyjnej. Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 grudnia 2021
- Symbol z opisem
- 6133 Informacja o środowisku
- Hasła tematyczne
- Ochrona środowiska
- Skarżony organ
- Inspektor Ochrony Środowiska
- Sędziowie
- Ireneusz Dukiel Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Powołane przepisy
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny