III OSK 7471/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. spółki akcyjnej spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 806/20 w sprawie ze skargi Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 września 2020 r. nr DG-PD-II.0232.7.I.2017/2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały postanawia dopuścić A. spółkę akcyjną spółkę komandytowo-akcyjną z siedzibą w [...] do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

A. spółka akcyjna spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] (dalej w skrócie "Spółka" lub "wnioskodawca") pismem z dnia 13 sierpnia 2024 r., na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie "p.p.s.a."), zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o dopuszczenie jej do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] (dalej w skrócie "spółka wodna") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 806/20 w sprawie ze skargi Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 września 2020 r. nr DG-PD-II.0232.7.I.2017/2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały. Ponadto, w oparciu o art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OW 144/23 (sprawa z wniosku Spółki z dnia 8 listopada 2023 r. o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji) – na okoliczność wykazania, że Spółka miała interes prawny w rozstrzygnięciu powyższego sporu kompetencyjnego, a zatem uznać należy, że ma również interes prawny w dopuszczeniu do udziału w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że jest członkiem spółki wodnej – Oczyszczalni Ścieków "[...]", przez co wynik rozpoznawanej obecnie przed NSA sprawy o sygn. akt III OSK 7471/21 dotyczy jej interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Podkreśliła, że zaskarżona w tej sprawie decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 września 2020 r. nr DG-PD-II.0232.7.1.2017/2020 dotyczy stwierdzenia nieważności uchwały Walnego Zgromadzenia Członków Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] z dnia 25 marca 2017 r. nr 3/2017 w sprawie ustalenia liczby członków Komisji Rewizyjnej Oczyszczalni Ścieków "[...]" i została wydana m.in. na podstawie art. 179 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm., dalej w skrócie "p.w."). W wyniku zastosowania w/w przepisów wobec spółki wodnej utraciła ona swój organ – Komisję Rewizyjną, bez którego funkcjonowanie spółki wodnej jest niemożliwe. W konsekwencji członek spółki wodnej, którym jest wnioskodawca, został pozbawiony możliwości wykonywania uprawnień i obowiązków uregulowanych wprost w przepisach p.w., w tym w art. 170 ust. 1, który stanowił, że członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Uprawienia i obowiązki, których wnioskodawca nie mógł realizować będąc członkiem spółki wodnej zostały również ściśle określone w statucie spółki wodnej, którego podstawę prawną stanowił art. 166 ust. 1 p.w. Zgodnie z art. 166 ust. 1 pkt 4, 5, 6 i 7 p.w., statut spółki wodnej określa w szczególności: prawa i obowiązki członków spółki; ograniczenia praw członków dotyczące ich gruntów i obiektów niezbędnych do wykonywania zadań spółki; warunki przyjmowania nowych członków oraz wykluczania członków ze spółki; warunki następstwa prawnego członków spółki. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji istniały zatem konkretne normy administracyjnego prawa materialnego, regulujące uprawnienia i obowiązki członka spółki wodnej, które uzasadniały interes prawny wnioskodawcy jako uczestnika postępowania w niniejszej sprawie, bo w sytuacji, kiedy spółka wodna pozbawiona organu nie może funkcjonować, to jej członek nie może tym samym wykonywać swoich uprawnień i obowiązków nałożonych przepisami prawa. Z powodu paraliżu organów spółki wodnej istotne jest w szczególności ograniczenie praw członka dotyczące jego gruntów i obiektów niezbędnych do wykonywania zadań przez spółkę wodną. Co więcej, paraliż spółki wodnej jest dosłowny i ma charakter absolutny, ponieważ Prezydent Miasta [...] unieważnił w w/w trybie jeszcze inne uchwały tej spółki – dotyczące powołania zarządu oraz ustalenia liczby jego członków. Podobne przepisy prawa, uzasadniające interes prawny wnioskodawcy, obowiązują aktualnie w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.). Interes prawny wnioskodawcy wyraża się zatem w uprawieniach i obowiązkach członka spółki wodnej przepisanych prawem i powiązanych ściśle z funkcjonowaniem spółki wodnej. W sytuacji, gdy spółka wodna nie może funkcjonować, ponieważ nie ma organów (nie ustanowiono także kuratora), to wymagane prawem uprawnienia i obowiązki nie mogą być tym samym realizowane ani w całości, ani w części, przez członka spółki wodnej. W ocenie Spółki, zasadność przedstawionej wyżej argumentacji znajduje odzwierciedlenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OW 144/23, wydanego na skutek wniosku Spółki z dnia 8 listopada 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Należy wyraźnie podkreślić, że NSA w w/w postanowieniu nie miał żadnych wątpliwości, iż występujący z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego członek spółki wodnej (tj. Spółka A.) ma interes prawny w zakresie złożenia tego rodzaju wniosku i rozstrzygnął wniosek (spór) merytorycznie, nie oddalając wniosku i tym samym nie uznając członka spółki wodnej za podmiot nieuprawniony do jego złożenia. Skoro zatem zostało przesądzone przez NSA, że członek spółki wodnej ma interes prawny w złożeniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji (chodzi o jedną z decyzji Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie unieważnienia uchwały spółki wodnej), to tym bardziej ma on interes prawny do udziału w postępowaniu ze skargi kasacyjnej spółki wodnej w niniejszej sprawie, która – co do meritum – powstała na kanwie jednej z analogicznych decyzji Prezydenta Miasta [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia konkretnej osoby do udziału w postępowaniu uzależnione jest od oceny przesłanek oznaczonych w art. 33 § 2, a mianowicie od tego, czy wynik postępowania dotyczy interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o uzyskanie statusu uczestnika. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest ustalony pogląd, że źródłem interesu prawnego osoby, która zgłasza swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w roli uczestnika, ma być norma prawa materialnego, gdyż interes prawny to taki interes, który jest chroniony przez prawo. Normy materialne określające interes prawny lub obowiązek jednostki, które następnie w wyniku postępowania przekształcają się w prawo lub obowiązek w sensie podmiotowym i materialnym, muszą być normami prawa powszechnie obowiązującego, przy czym mogą to być normy całego systemu prawnego. Kształt danego interesu prawnego pozostaje zawsze w jakiejś relacji do kształtu kompetencji, jaka pozwala danemu organowi na zastosowanie prawa lub kontrolę tego zastosowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy należy zgodzić się z wnioskodawcą, że jego interes prawny wyraża się w uprawieniach i obowiązkach członka Oczyszczalni Ścieków "[...]" spółki wodnej z siedzibą w [...] – przepisanych prawem i powiązanych ściśle z funkcjonowaniem w/w spółki wodnej w kontekście stwierdzenia nieważności uchwały Walnego Zgromadzenia Członków spółki wodnej w sprawie ustalenia liczby członków Komisji Rewizyjnej spółki wodnej. Ponadto z postanowienia NSA z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OW 144/23 – wydanego na skutek wniosku Spółki A. z dnia 8 listopada 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 kwietnia 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją tego organu z dnia 28 września 2020 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Walnego Zgromadzenia Członków spółki wodnej Oczyszczalnia Ścieków "[...]" z dnia 25 marca 2017 r. w sprawie wyboru członków zarządu spółki wodnej – wynika, iż członek w/w spółki wodnej, tj. Spółka A., miała interes prawny w złożeniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jako strona postępowania (art. 22 § 3 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że skoro NSA pośrednio przesądził, iż Spółka A. – jako członek spółki wodnej Oczyszczalni Ścieków "[...]" – ma interes prawny w złożeniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie unieważnienia w/w uchwały spółki wodnej – jako strona tego postępowania administracyjnego, to tym samym Spółka A. ma interes prawny do udziału w postępowaniu ze skargi kasacyjnej spółki wodnej w niniejszej sprawie, która dotyczy w istocie analogicznej decyzji Prezydenta Miasta [...], a więc kwestii stwierdzenia nieważności uchwały Walnego Zgromadzenia Członków spółki wodnej Oczyszczalni Ścieków "[...]" w sprawie ustalenia liczby członków Komisji Rewizyjnej spółki wodnej. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.