III OSK 758/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków K.J., M.J., K.Z., I.Z., L.G., L.C. i T.C. o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK w sprawie ze skarg kasacyjnych K.J., M.J., K.Z., I.Z., L.G., L.C. i T.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 702/24 w sprawie ze skargi K.J., M.J., K.Z., I.Z., L.G., L.C. i T.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 września 2024 r. nr 408.84/G-3/8/24 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 702/24.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 września 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 702/24 oddalił skargę K.J., M.J., K.Z., I.Z., L.G., L.C. i T.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 września 2024 r. nr 408.84/G-3/8/24 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK, na mocy której nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Skargę kasacyjną od w/w wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedli K.J., M.J., K.Z., I.Z., L.G., L.C. i T.C. (dalej w skrócie: "skarżący"), wnosząc jednocześnie "o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 07.12.2023 r. dotyczącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu prawomocnego rozpoznania skargi Wnioskodawców". Przedmiotowy wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie natomiast z art. 86f ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1112, dalej w skrócie: "ustawa"), do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym, że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK, na mocy której nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – postanowieniem z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 702/24 odmówił skarżącym wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. akt III OZ 309/25 oddalił zażalenie skarżących na w/w postanowienie Sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji aktualny wniosek skarżących, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 13 lutego 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK – nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli uległyby zmianie okoliczności. Jak już natomiast wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 702/24, przedmiotem skargi w tej sprawie skarżący uczynili postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 września 2024 r. nr 408.84/G-3/8/24, utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 10 czerwca 2024 r. nr POR.6220.18.2023.AK o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr POR.6220.18.2023.AK, na mocy której nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Niniejsza sprawa nie dotyczy zatem bezpośrednio ostatecznej decyzji środowiskowej Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r., o której wstrzymanie skarżący wnioskują. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia prawidłowości postępowania nadzwyczajnego, tj. odmowy jego wznowienia. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, bowiem wpływa zasadniczo na dwie kwestie. Po pierwsze, w tej sprawie nie ma zastosowania art. 86f ust. 1 ustawy, który nakazuje stosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a., wraz z zawartą tam definicją "trudnych do odwrócenia skutków", wyłącznie do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Niniejsze postępowanie zostało natomiast zainicjowane skargą na postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. na postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, będąca przedmiotem wniosku skarżących o udzielenie ochrony tymczasowej, nie stanowi zatem przedmiotu niniejszego postępowania, a zaskarżone w tej sprawie postanowienie ma charakter formalny i sprowadza się do orzeczenia o niedopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego w/w decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r., co skutkuje brakiem możliwości merytorycznego badania sprawy zakończonej tą decyzją. Po drugie, decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest aktem wydanym w postępowaniu prowadzonym "w granicach tej samej sprawy", co oznacza, że w ramach postępowania sądowego zainicjowanego skargą na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania. Należy mieć przy tym na względzie argumentację zaprezentowaną w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, wedle której nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W konsekwencji powyższego brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 13 lutego 2025 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 86f ust. 2 ustawy, orzekł, jak w sentencji postanowienia.