III OW 88/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie.

Wójt Gminy [...] wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika – J. W., złożonego przez pracodawcę [...]. W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że 27 listopada 2024 r. otrzymał pismo od Burmistrza [...] przekazujące wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Młodociany pracownik zmienił miejsce zamieszkania, dlatego przed wyznaczonym terminem zakończono umowę w celu przygotowania zawodowego. Burmistrz [...] ustalił, że pracownik jest obecnie zameldowany na terenie gminy M. 30 października 2024 r. wniosek wpłynął zgodnie z właściwością miejscową do Gminnego Zespołu Obsługi Szkół w M., jednak adresat odesłał dokumenty informując, że młodociana pod wskazanym adresem jest zameldowana, ale tam nie zamieszkuje. Posiłkując się informacją uzyskaną z Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości [...]. ustalono, że pracodawca zgłaszając młodocianą do egzaminu czeladniczego wskazał adres zamieszkania w miejscowości L. Obecnie młodociana zamieszkuje w miejscowości M., na terenie gminy L. mieszkała jedynie w okresie od 15 lutego 2023 r. do 14 września 2024 r. W ocenie wnioskodawcy właściwy do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz [...]. W umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego wskazano miejsce zamieszkania pracownika w W., a kwestia miejsca zamieszkania młodocianej w trakcie przygotowania zawodowego nie jest przedmiotem sporu. Zdaniem wnioskodawcy art. 122 ust. 6 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.) – dalej: "p.o.", odwołując się do pojęcia "miejsca zamieszkania młodocianego pracownika" wskazuje na miejsce zamieszkania osoby o określonym statusie prawnym. Z tego punktu widzenia nie ma znaczenia, gdzie obecnie czy nawet przed zawarciem umowy o pracę zamieszkiwała młodociana. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...] wniósł o wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, że art. 122 ust. 6 (obecnie jest to art. 122 ust. 10, treść przepisu nie uległa zmianie) p.o. nie precyzuje, jaka data jest miarodajna dla ustalenia miejsca zamieszkania, celem ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku. Odwołując się do pojęcia miejsca zamieszkania należy mieć na względzie art. 25 k.c. W sytuacji zmiany miejsca zamieszkania młodocianego pracownika w trakcie nauki zawodu właściwy do rozpoznania wniosku będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania młodocianego pracownika w dacie ukończenia przez niego nauki zawodu i zdania egzaminu. W stanie faktycznym sprawy młodociana pracownica zdała egzamin 14 września 2024 r. i w tej dacie zamieszkiwała na terenie gminy L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Na gruncie niniejszej sprawy wypada wskazać, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia. Właściwym do rozpatrzenia wniosku o powyższe dofinansowanie jest organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika (art. 122 ust. 1 i 6 Prawa oświatowego). Z okoliczności sprawy wynika, że A. J. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] zawarła z J. W., umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Pracownica uzyskała tym samym status młodocianej pracownicy. W trakcie wykonywania umowy młodociana zamieszkiwała w gminie W. Jeżeli zatem art. 122 ust. 10 Prawa oświatowego odwołuje się do pojęcia "miejsce zamieszkania młodocianego pracownika", to wskazuje na miejsce zamieszkania (nie zameldowania) osoby o określonym statusie prawnym, w tym wypadku – młodocianego pracownika. Nie ulega wątpliwości, że J. W. status taki posiadała w trakcie wykonywania zawartej z A. J. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i w trakcie wykonywania pracy zamieszkiwała pod wskazanym w umowie adresem. Podnoszone w odpowiedzi na wniosek okoliczności związane ze zmianą miejsca zamieszkania młodocianej pracownicy już po zakończeniu wykonywania przez nią ww. umowy o pracę nie mają znaczenia z punktu widzenia treści art. 122 ust. 6 Prawa oświatowego. W szczególności prawnego znaczenia nie ma miejsce zamieszkania młodocianego pracownika w dacie ukończenia przez niego nauki zawodu i zdania egzaminu. Art. 122 ust. 10 p.o. określa właściwość miejscową organu ze względu na miejsce zamieszkania "młodocianego pracownika". W konsekwencji relewantna jest data zawarcia umowy i świadczenia pracy przez stronę umowy – pracownika. Po ustaniu stosunku zatrudnienia młodociany traci status pracownika, zatem sprzeczny z językową wykładnią art. 122 ust. 10 p.o. byłby wniosek, iż przepis ten odwołuje się do miejsca zamieszkania byłego już pracownika w dacie ukończenia nauki zawodu i zdania egzaminu. Jakkolwiek termin na złożenie przez pracodawcę wniosku o dofinansowanie biegnie od dnia ogłoszenia wyników egzaminów, to art. 122 ust. 11 p.o. określa wyłącznie termin do złożenia wniosku, a nie właściwość organu rozpoznającego wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny tym samym podziela stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III OW 206/21 oraz w postanowieniu z 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OW 61/20. W tym drugim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odwoływanie się przez wnioskujący organ do okoliczności związanych ze zmianą miejsca zamieszkania młodocianego pracownika po zakończeniu wykonywania przez niego ww. umowy o pracę i po uzyskaniu pełnoletności, nie ma doniosłego znaczenia z punktu widzenia treści art. 122 ust. 6 P.o. Podobnie M. Pilich i A. Olszewski wskazują, że "Właściwość miejscową organu wyznacza miejsce zamieszkania młodocianego pracownika w chwili wykonywania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, a nie później – po zakończeniu wykonywania przez niego umowy o pracę i po uzyskaniu pełnoletności" (Pilich Mateusz (red.), Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, art. 122 pkt 7). Odmienne stanowisko zostało zawarte w postanowieniu z 23 października 2019 r. sygn. akt I OW 103/19, niemniej NSA w składzie orzekającym uznaje, że na gruncie art. 122 ust. 10 p.o. relewantny jest status prawny "młodocianego pracownika", który to status związany jest ze stosunkiem pracy danej osoby. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku art. 122 ust. 6 Prawa oświatowego wskazano Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie.