III OZ 209/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Głównego Policji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 136/24 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2020 r. nr 85/2020 w przedmiocie nakazu opróżnienia kwatery tymczasowej postanawia oddalić zażalenie.

A.R. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2020 r. nr 85/2020 w przedmiocie nakazu opróżnienia kwatery tymczasowej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że kluczowy w tej sprawie jest w fakt, iż w przypadku wykonania w/w decyzji i opróżnienia spornego lokalu, który jest jego jedynym miejscem zamieszkania, zostanie on przydzielony przez organ innemu funkcjonariuszowi oczekującemu na przydział kwatery tymczasowej, co spowoduje brak możliwości powrotu skarżącego do tego konkretnego lokalu w sytuacji uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 136/24 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu sąd administracyjny może orzec tylko wtedy, gdy stwierdzi, że jego wykonanie rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Jak wynika z treści wniosku skarżącego, kwatera tymczasowa, co do opróżnienia której orzekające w sprawie organy wydały zaskarżoną decyzję, jest jedynym miejscem jego zamieszkania. Skarżący nie dysponuje prawem do innego lokalu mieszkalnego na terenie Warszawy oraz nie ma środków na wynajęcie lokalu komercyjnego z uwagi na wysokie koszty wynajmu. Oznacza to, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy mogłoby pozbawić skarżącego miejsca zamieszkania, a tym samym wywołać skutek w postaci trudnych do odwrócenia skutków. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotowy lokal – "odzyskany" przez [...] Policji – powinien zostać niezwłocznie przydzielony innemu funkcjonariuszowi, zgodnie z kolejnością oczekiwania na przydział. W takiej sytuacji, nawet gdyby Sąd uwzględnił przedmiotową skargę i organ byłby zobowiązany do ponownego rozpoznania sprawy skarżącego, możliwość przydzielenia mu tej samej lub innej kwatery tymczasowej byłaby znacznie utrudniona. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Komendanta Głównego Policji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na dokonaniu nieprawidłowej oceny wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie na niewłaściwym zastosowaniu art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez wstrzymanie wykonania tej decyzji; 2) art. 163 w z zw. z art. 167 i art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób niepozwalający na jednoznacznie ustalenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone postanowienie. Wskazując na powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów. Podkreślił, że twierdzenia skarżącego nie zostały poparte żadnymi dokumentami źródłowymi, zwłaszcza tymi dotyczącymi jego sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły. Wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, skarżący dostatecznie uprawdopodobnił, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji wystąpią skutki niemożliwe do odwrócenia, co stanowi przesłankę określoną w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie dysponuje prawem do innego lokalu mieszkalnego. Wprawdzie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową i bytową, która uniemożliwia mu znalezienie zastępczego lokalu komercyjnego, to jednak kluczowy w tej sprawie jest fakt, że ewentualne zrealizowanie kwestionowanej decyzji na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje niemożność przywrócenia stanu poprzedniego. W przypadku bowiem wykonania nakazu opróżnienia kwatery tymczasowej, a następnie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, przywrócenie stanu poprzedniego może nie być możliwe w sytuacji, kiedy ten konkretny lokal zostanie w międzyczasie przydzielony innemu funkcjonariuszowi Policji. Tego rodzaju działanie powinno być zatem postrzegane jako spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z dnia: 30 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1784/14 oraz 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2553/22). W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył także art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, jakimi przesłankami kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania decyzji dnia 25 czerwca 2020 r. Ubocznie wskazać należy, iż podnoszone przez organ kwestie dotyczące legalności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2020 r. nr 85/2020 zostaną poddane ocenie dopiero w trakcie rozpoznawania skargi, gdyż wchodzenie w meritum sprawy na etapie badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu mijałoby się z celem tej instytucji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.