III OZ 350/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/23 w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 lipca 2023 r., nr DKO-WOK.401.370.2023.ke w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę kasacyjną Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/23 w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 20 lipca 2023 r., nr DKO-WOK.401/370.2023.ke w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oraz zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącej Gminy J. kwotę 880 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalający skargę został wydany 8 grudnia 2023 r. i w związku z tym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem upływał z dniem 15 grudnia 2023 r. Natomiast skarżąca pismem nadanym drogą elektroniczną 18 grudnia 2023 r. wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji podkreślił, że pierwotnie nie zauważył upływu terminu i wniosek ten, mimo że jako złożony po terminie był bezskuteczny, został przyjęty, a uzasadnienie wyroku sporządzono i doręczono skarżącej, która następnie wniosła skargę kasacyjną od omawianego wyroku. Wskazano jednak, że niewystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub złożenie takiego wniosku po terminie przewidzianym w art. 141 § 2 p.p.s.a. powoduje odmowę sporządzenia uzasadnienia, a w takiej sytuacji strona pozbawiona jest możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. W analizowanej sprawie skarga kasacyjna została złożona wskutek błędnego sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, w sytuacji gdy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożony był z uchybieniem terminu, a co za tym idzie był bezskuteczny. Wobec powyższego, Sąd I instancji uznał, że wniesiona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Gmina J. (dalej: skarżąca, Gmina) i w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną z zachowaniem 30-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia skarżącej wyroku wraz z uzasadnieniem, a zatem wniosła ją skutecznie, 2. art. 178 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga kasacyjna wniesiona przez stronę z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu; 3. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i ograniczenie stronie konstytucyjnego prawa do sądu i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy, mimo że skarżąca działa w dobrej wierze i zaufaniu do Sądu I instancji, który sporządził uzasadnienie i doręczył stronie wyrok wraz z uzasadnieniem i tym samym rozpoczął swój bieg ustawowy 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższych zarzutów Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi kasacyjnej do dalszego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie z uwagi na brak staranności Sądu, doszło do naruszenia prawa strony, w tym konstytucyjnej zasady prawa do sądu, nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd z urzędu zobowiązany jest w pierwszej kolejności do badania, czy wniosek o uzasadnienie wyroku został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia i w razie jego wniesienia z uchybieniem terminu Sąd winien odmówić sporządzenia uzasadnienia zgodnie z treścią art. 141 § 3 p.p.s.a, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Skarżąca wskazała, że skoro Sąd I instancji dopuścił wniosek o uzasadnienie, a następnie w wyniku tego wniosku sporządził i doręczył wyrok wraz z uzasadnieniem to należało domniemywać, że wniosek ten został sporządzony w terminie. Skarżąca na tej podstawie działała w zaufaniu i dobrej wierze do działań Sądu, a w chwili obecnej ponosi dotkliwe, ujemne konsekwencji procesowe na skutek błędnego sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku przez Sąd. Zdaniem Gminy, odrzucenie skargi kasacyjnej, a zatem uniemożliwienie jej merytorycznego rozpoznania jest zbyt daleko idącą konsekwencją dla strony, która w całości ponosi ujemne konsekwencji procesowe zaniedbań, w tym błędów Sądu I instancji. Z chwilą doręczenia przez Sąd I instancji wyroku wraz uzasadnieniem miała bowiem pełne prawo przyjąć, że otwarty został dla niej ustawowy termin do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej od niekorzystnego dla niej wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2, który stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, co oznacza, że termin ten nie może być ani przedłużany, ani skracany. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie jest więc czynnością bezskuteczną i skutkuje odmową jego sporządzenia (art. 85 w zw. z art. 141 § 3 p.p.s.a.). Sporządzenie uzasadnienia wyroku, mimo złożenia wniosku z uchybieniem ustawowego terminu nie konwaliduje tej czynności bowiem sporządzenie uzasadnienia w takim przypadku nie wywołuje skutku prawnego określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, ale należy przyjąć, że tylko w sytuacji gdy uzasadnienie zostało sporządzone w przypadku określonym w art. 141 § 2 p.p.s.a. W sytuacji, gdy uzasadnienie zostało sporządzone wbrew regulacji określonej w art. 141 § 2 p.p.s.a. nie otwiera ono skarżącemu prawa do złożenia skargi kasacyjnej. Jako, że termin o sporządzenie uzasadnienia jest terminem ustawowym, powoduje on nieskuteczność podjętej czynności. W niniejszej sprawie nie jest sporny fakt, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony po upływie ustawowego terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. Przy takim stanie faktycznym Sąd I instancji nie powinien był sporządzać uzasadnienia do omawianego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że sporządzenie uzasadnienia do wyroku, w sytuacji gdy strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o jego uzasadnienie, nie uprawnia do wniesienia skargi kasacyjnej. Słusznie więc została ona odrzucona przez WSA, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 178 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że w przedmiotowej sprawie nie została wyłączona kognicja WSA do odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. bowiem znajduje on zastosowanie w każdej z sytuacji w nim wymienionych, tj.m.in. gdy jest ona z innych przyczyn, tak jak w przedmiotowej sprawie, niedopuszczalna. W konsekwencji powyższego bez znaczenia pozostaje fakt wniesienia przez Gminę skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia uzasadnienia wyroku, brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 177 § 1 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.