III OZ 391/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 414/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 414/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 6 lutego 2024 r. w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 lutego 2022 r., nr SKO.WT.490/496/2022 w przedmiocie dodatku energetycznego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 414/22, odmówił R.S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z zarządzeniem Dziekana Okręgowej Izby Adwokackiej w Szczecinie skarżącemu wyznaczono pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata T.M. Skoro tak, to pisma doręczane pełnomocnikowi skarżącego wywołują skutki procesowe również w stosunku do skarżącego. Niedopuszczalne jest w takiej sytuacji doręczanie pism skarżącemu z pominięciem pełnomocnika strony. Jeżeli skarżący nie jest zadowolony ze współpracy ze swoim pełnomocnikiem, to może się zwrócić do Okręgowej Rady Adwokackiej o jego zmianę. W aktach sprawy brak jest jednak pisma z Okręgowej Rady Adwokackiej informującego o wyznaczeniu dla skarżącego kolejnego pełnomocnika z urzędu w miejsce dotychczasowego. W konsekwencji oznacza to, że skarżący reprezentowany jest przez adw. T.M. W takiej sytuacji wszelkie działania czy zaniechania pełnomocnika obciążają stronę, a doręczenia do jego rąk są względem niej w pełni skuteczne. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponosi wszelkie skutki jego działań lub zaniedbań. Zatem niedokonanie przez pełnomocnika w ustawowym terminie określonej czynności wywołuje skutki także wobec strony. Okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, a także przyjęty sposób porozumiewania się i zakres przekazywanych informacji nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia braku winy strony w dokonywaniu czynności. Również kwestia rozbieżnych poglądów co do zasadności złożenia środka zaskarżenia od wydanego przez Sąd postanowienia nie świadczy o niezawinionym uchybieniu terminu. Dlatego też Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 3 kwietnia 2024 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 3 kwietnia 2024 r. został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu zażalenia, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Takiej przeszkody nie stanowi prawidłowe – zgodne z art. 67 § 5 P.p.s.a. – doręczenie postanowienia z dnia 29 września 23 kwietnia 2024 r. ustanowionemu w tej sprawie z urzędu na wniosek skarżącego pełnomocnikowi oraz niewniesienie przez niego w terminie zażalenia. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, a więc relacje między mocodawcą a pełnomocnikiem, przyjęty sposób porozumiewania się między stronami czy też kwestia rozbieżnych poglądów co do zasadności złożenia środka zaskarżenia pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych i nie świadczą o niezawinionym uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, iż jeśli skarżący nie jest zadowolony ze współpracy ze swoim pełnomocnikiem, to może się zwrócić do właściwej okręgowej rady adwokackiej o jego zmianę alb wystąpić do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o cofnięcie przyznanego prawa pomocy. W konsekwencji stwierdzić należy, że WSA w Szczecinie trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.