III OZ 416/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1052/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 12 marca 2024 r., nr DKO-WOP.401.113.2022.kj w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1052/24 w ten sposób, że w wierszu 4 od dołu w miejsce daty: "12 marca 2023 r.", wpisać: "12 marca 2024 r."; 2. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1052/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. sp. z o.o. z siedzibą w S. (skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 12 marca 2023 r. nr DKO-WOP.401.113.2022.kj w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie są wystarczające do uznania, że w sprawie istnieje ryzyko zaistnienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Treść uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji koncentruje się w całości na kosztach funkcjonowania spółki, które zgodnie z oświadczeniami oraz załączonymi dokumentami wynoszą przynajmniej około 620000 złotych miesięcznie – kwota wynika z oświadczenia o wynagrodzeniach oraz wskazanych wysokości rat leasingowych oraz kredytowych. Ich wysokość ma uzasadnić tezę, że uiszczenie orzeczonej kary w wysokości 500000 złotych spowoduje utratę jej płynności finansowej, a docelowo konieczność likwidacji. Sąd wskazał, że nie neguje, iż orzeczona kara jest wysoka, jednakże skutki jej uiszczenia należy oceniać w kontekście całości sytuacji finansowej Spółki. Zdaniem Sądu, w całości przedstawionych danych i dokumentów zabrakło kluczowej informacji, którą jest aktualny stan jej finansów, zaś jest to podstawowa informacja pozwalająca ocenić, czy faktycznie wykonanie decyzji grozi zaistnieniem skutków, o jakich mowa w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. i na jakie skarżąca powołuje się we wniosku. Tymczasem pełnomocnik nie wspomniała na ten temat ani słowem, nie przedstawiła też żadnych wyciągów z kont bankowych ani innych dokumentów świadczących o tym, jakimi środkami skarżąca faktycznie dysponuje. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że z przedstawionego bilansu – sprawozdania na dzień 31 grudnia 2023 r. wynika, że spółka powiększyła swój majątek na przestrzeni roku. Jednocześnie w treści uzasadnienia wniosku brak jest jakichkolwiek wskazań dotyczących ewentualnych istniejących problemów spółki z uiszczaniem zobowiązań czy to publicznych, czy wynikających z prowadzonej działalności. Spółka osiąga przychody z tytułu realizacji zawartych umów, nie wskazano na żadne istniejące trudności finansowe czy też problemy z prowadzoną działalnością, przeciwnie, spółka zamierza podjąć lub jest w trakcie realizacji kosztownych, wielomilionowych inwestycji. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiają również argumenty, iż skarżąca poniosła stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wniosła zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. - sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które ona wywołuje. O możliwości przyznania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie decyduje rodzaj zaskarżonego aktu, ale to czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w granicach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania aktu, nastąpi ochrona interesu strony przed skutkami wskazanymi w tym przepisie. Ustawa wymienia w omawianym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym, jak przyjęto w judykaturze, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2022 r., sygn. III OZ 526/22, LEX nr 3410699). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który skarżący złożył w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Złożony przez skarżącego wniosek nie zawierał natomiast merytorycznego uzasadnienia. Niewątpliwie we wniosku skarżący powinien był wykazać okoliczności, które uzasadniają jego twierdzenia oraz ewentualnie poprzeć twierdzenia odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przytoczone dopiero w zażaleniu argumenty i załączone dokumenty przemawiające, w ocenie skarżącego, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia NSA z dnia: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, LEX nr 533096; 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11, LEX nr 1070518). Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia okoliczności i dokumentów na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że stosownie do treści art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma bowiem charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie, zatem nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienia NSA z: 17 czerwca 2008 r., I OZ 381/08; 8 maja 2014 r., II OZ 437/14; 10 czerwca 2014 r., II GZ 275/14). Skarżący jest zatem uprawniony do złożenia ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy i popierając stosownymi dokumentami. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do treści art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Dostrzegając zaistniałą omyłkę w zaskarżonym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.