III OZ 506/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt I SPP/Wa 132/25 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.C. na działanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nieprzestrzegania i niezastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt. I SPP/Wa 132/25, odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na działanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podniósł, że w sprawie skarżący zaskarżył działanie Prezesa ZUS w przedmiocie nieprzestrzegania i niezastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu, sprawa ta nie należy do kognicji sądów administracyjnych i tym samym podlega odrzuceniu. Skoro zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi, która podlega odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności, oczywista bezzasadność skargi obliguje w związku tym Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej strony). Na powyższe postanowienie zażalenie złożył wnioskodawca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przepis art. 247 P.p.s.a. wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 998/14; publik. CBOSA). Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest działanie Prezesa ZUS polegające na niezastosowaniu w sprawie dotyczącej przyznania prawa do renty inwalidy wojskowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., który orzekł, że art. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z art. 2 i art. 67 Konstytucji RP. Decyzje w tego rodzaju sprawach wydaje organ rentowy. Decyzje te, w myśl art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegają kontroli sądów powszechnych w terminie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Oznacza to, że sprawy dotyczące przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy nie należą do właściwości sądów administracyjnych. W świetle powyższego, wobec braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania wniesionej przez wnioskodawcę skargi, w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, która obligowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 247 P.p.s.a. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.