III OZ 612/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Uczelni V. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 29/25 w sprawie z wniosku O. B. o wymierzenie grzywny Uczelni V. w W. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi do sądu administracyjnego wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w punkcie I postanowienia z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 29/25 wymierzył Uczelni V. w W. (dalej także jako: Uczelnia) grzywnę w wysokości 1000 złotych za nieprzekazanie skargi O. B. (dalej także jako: skarżąca) z dnia 4 listopada 2024 r. na bezczynność Uczelni i przewlekłe prowadzenie przez nią postępowania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie, a w punkcie II postanowienia zasądził od Uczelni na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na wstępie, że wniosek skarżącej był już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który postanowieniem z dnia 17 marca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 1/25 oddalił wniosek o wymierzenie Uczelni grzywny. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny, wskutek rozpoznania zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III OZ 250/25 uchylił powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sądowi sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, m.in. że Sąd I instancji błędnie i jedynie częściowo rozpoznał okoliczności sprawy w świetle hipotezy normy wynikającej z art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz nieprawidłowo oddalił wniosek o wymierzenie grzywny. Uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III OZ 250/25, Sąd I instancji stwierdził, że skarga skarżącej z dnia 4 listopada 2024 r. nie została przekazana przez Uczelnię w ustawowym terminie, który zgodnie z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mijał w dniu 4 grudnia 2024 r. Sąd I instancji wskazał, że wykonanie powyższego obowiązku nastąpiło ostatecznie dopiero w dniu 9 kwietnia 2025 r., na skutek ponownego wystosowania przez tutejszy Sąd do Uczelni wezwania do wykonania obowiązku przekazania skargi, a nie w dniu 7 lutego 2025 r., jak podaje Uczelnia. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że doszło do przeszło czteromiesięcznego przekroczenia ustawowego terminu z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem w ocenie Sądu I instancji wymiar grzywny w kwocie 1000 zł w pełni zrealizuje jej cel prewencyjny. Sąd I instancji zaznaczył jednocześnie, że wziął pod uwagę zarówno to, że przekroczenie terminu przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy było oczywiste i znacznie przekraczało termin ustawowy, jak i okoliczności wskazywane przez Uczelnię, znane zresztą Sądowi także z urzędu (w związku z rozpatrywaniem wielu innych spraw zawisłych przed tutejszym Sądem), które zostały spowodowane działaniem poprzednich władz Uczelni, a które bez wątpienia mogły mieć wpływ na obecną trudną sytuację organizacyjną tego podmiotu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Uczelni, w którym wniosła ona o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a także o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uczelnia zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i wymierzeniu jej grzywny w kwocie 1000 zł, podczas gdy istniejące po jej stronie bezprecedensowe okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiały sprostanie obowiązkowi przekazania skargi wraz z aktami postępowania w 30-dniowym terminie, które to opóźnienie było nieznaczne, albowiem odpowiedź na skargę wraz z aktami postępowania została przekazana w dniu 7 lutego 2025 r., a więc z opóźnieniem 2-miesięcznym, które było usprawiedliwione okolicznościami - w tym omyłką pracownika sekretariatu oraz trudną sytuacją Uczelni - których to okoliczności Sąd I instancji nie rozważył w sposób wnikliwy i wyczerpujący, mając dodatkowo na względzie, iż grzywna orzekana na mocy powołanego przepisu nie jest wymierzana w sposób automatyczny. W uzasadnieniu zażalenia Uczelnia podniosła, że Sąd I instancji zupełnie pominął przedstawioną przez nią w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny argumentację uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia jej grzywny w niniejszej sprawie. Uczelnia powtórzyła więc, że na przestrzeni ostatnich miesięcy studenci skierowali do Uczelni tysiące wniosków, w tym tysiące wniosków o wydanie zaświadczeń o przebiegu studiów, których przeważająca część została rozpoznana i wydana. Ponadto w Uczelni doszło do głębokich zmian organizacyjnych, w tym w kluczowych jednostkach odpowiedzialnych za obsługę studenta oraz obsługę prawną. Ponadto uwzględniając ilość prac naprawczych po stronie Uczelni, a także dostrzegając fakt, iż Uczelnia jest podmiotem wielu kontroli, w tym kontroli ze strony Polskiej Komisji Akredytacyjnej, z czym wiąże się ogrom pracy merytorycznej i organizacyjnej, Uczelnia wskazała, że za krzywdzące należy uznać postanowienie wymierzające jej grzywnę w kwocie 1000 zł za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy. W ocenie Uczelni Sąd I instancji pominął także to, że bezpośrednią przyczyną powstałego opóźnienia był błąd ludzki, który należy uznać za usprawiedliwiony w okolicznościach faktycznych istniejących po stronie Uczelni. Uczelnia powtórzyła bowiem, że pracownik sekretariatu Uczelni nie przekazał skargi skarżącej do procedowania odpowiedzialnym osobom, jednak jak tylko ten fakt został ujawniony w dniu 31 stycznia 2025 r., niezwłocznie przystąpiono do właściwych czynności przygotowując odpowiedź na skargę i akta postępowania oraz odpowiadając na wniosek o wymierzenie grzywny, co uczyniono w terminie 7 dni. Już w dniu 7 lutego 2025 r. ww. dokumentacja została przekazana do Sądu, Uczelnia omyłkowo jednak nie doręczyła jednocześnie skargi wniesionej za pośrednictwem portalu ePUAP na konto ePUAP Sądu. Uczelnia przyznała, że opóźniła się z wykonaniem swojego obowiązku, jednak mając na względzie realia w jakich funkcjonuje, jej zdaniem opóźnienie to nie było ani opóźnieniem nadmiernym, ani tym bardziej nie świadczyło o jej lekceważącym stosunku do obowiązków. Ponadto Uczelnia wskazała, że uprzednio, w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym o sygn. akt VII SO/Wa 21/24 i VII SO/Wa 17/25, Sąd dostrzegał okoliczności istniejące po stronie Uczelni, fakt przekazania akt i odpowiedzi na skargę, a także wydania skarżącym żądanych dokumentów i oddalał wnioski o nałożenie grzywny. Postanowieniem z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 29/25 Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ustawa pozostawia zatem uznaniu Sądu zarówno zasadność, jak i wysokość wymierzenia grzywny (zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że wymierzenie Uczelni grzywny było uzasadnione, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę wziął pod uwagę okres opóźnienia Uczelni w przekazaniu skargi oraz to czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny Uczelnia obowiązek ten wypełniła. Bezpodstawna jest przy tym ponowna próba podważenia przez Uczelnię ustaleń w zakresie daty wypełnienia ww. obowiązku, bowiem kwestia ta została już przesądzona w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III OZ 250/25, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "z przywołanych akt sprawy o sygn. VII SAB/Wa 119/25, wynika, że Uczelnia nie wykonała w całości obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych w dniu 7 lutego 2025 r. Oto bowiem już w zarządzeniu rejestrującym sprawę z dnia 11 lutego 2025 r., jego pkt. VI., WSA w Warszawie zarządził, aby wezwać organ (Uczelnię) do nadesłania za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP skargi O. B. wniesionej elektronicznie, w terminie 7 dni pod rygorem uruchomienia procedury określonej w art. 112 p.p.s.a. (vide k. 1 i k. 44 ww. akt sprawy). Wezwanie to zostało następnie ponowione (vide k. 98 i 99 tychże) i ostatecznie wykonane przez Uczelnię dopiero w dniu 9 kwietnia 2025 r. (k. 136 i n. ww. akt sprawy)". Sąd I instancji przywołał także wskazywane przez Uczelnię powody niedotrzymania terminu i uwzględnił je przy rozpoznawaniu wniosku, co znajduje zresztą odzwierciedlenie w wysokości wymierzonej Uczelni grzywny. W związku z tym uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco wskazał powody podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie przy tym ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., a wymierzenie grzywny w wysokości 1000 złotych nie mogło zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione. Na marginesie jedynie należy dodać, że oddalenie przez Sąd wniosków o wymierzenie Uczelni grzywny w innych sprawach nie może determinować wyniku niniejszego postępowania, w szczególności biorąc pod uwagę to, że w niniejszej sprawie wyrażono już ocenę prawną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III OZ 250/25. Oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, uwzględnić należy bowiem także treść art. 153 p.p.s.a., z którego wynika, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.