III OZ 639/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 574/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 21 lipca 2025 r., nr 166/25/Pers. W przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 29 września 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 574/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 21 lipca 2025 r., nr 166/25/Pers. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania aktu jest możliwe, jeżeli w danej sprawie wystąpi chociaż jedna z dwóch przedstawionych wyżej przesłanek, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym obowiązek wykazania zaistnienia powołanych przesłanek ciąży na wnioskodawcy, który w tym zakresie winien odnosić się do konkretnych okoliczności. Skarżący zaś w ogóle nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności pozwalających na uznanie, że w wyniku wykonania zaskarżonego aktu zostanie spełniona dyspozycja art. 61 § 3 P.p.s.a. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem skarżący utraci miejsce zatrudnienia, jak również źródło dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że z instytucji ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., można skorzystać o ile strona w swoim wniosku uprawdopodobni, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Niemniej jednak należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania ma zastosowanie wyłącznie do takich aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i podlegają wykonaniu. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusowym, do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (T. Woś Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska pod redakcją T. Wosia, wyd. 4, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2011, s. 424). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania. Nie kwalifikują się te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu organu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki (por. postanowienie NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GZ 360/16). Skarżący przedmiotem skargi uczynił decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej z dniem 14 sierpnia 2025 r. i przeniesieniu do pasywnej rezerwy. Zatem w dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. 22 sierpnia 2025 r., jak również w dniu orzekania przez WSA w Olsztynie, tj. 29 września 2025 r., skutek wynikający z zaskarżonej decyzji już nastąpił, decyzja o zwolnieniu ze służby została już wykonana. Objęcie zaś ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. (vide postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 410/10). Ustawodawca nie przewidział uprawnień Sądu do odwrócenia dokonanych już wobec skarżącego czynności. W tej sytuacji, skutki kwestionowanej przez skarżącego decyzji o zwolnieniu ze służby mogą być zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie sądu administracyjnego uwzględniające skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 896/08, z 4 grudnia 2015 r., I OZ 1591/15; z 13 lipca 2017 r., I OZ 1085/17; z 27 marca 2018 r., I OZ 277/18; z 23 października 2018 r., I OSK 3524/18; z 1 grudnia 2020 r., I OZ 1004/20; z 31 marca 2022 r., III OZ 199/22; z 20 września 2022 r., III OSK 1873/22 oraz z 23 września 2022 r., III OZ 486/22). Odnosząc się do argumentacji skarżącego, trzeba wskazać, że w świetle orzecznictwa NSA, utrata zatrudnienia nie spełnia wymogu przesłanek warunkujących wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 16 kwietnia 2004 r., OZ 17/04 i OZ 20/04). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197. P.p.s.a. oddalił zażalenie.