III OZ 92/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1890/24 w sprawie ze skargi Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. na postanowienie Ministra Edukacji z dnia 30 kwietnia 2024 r., znak DKOTC-WNP.4092.11.2024.TD w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1890/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. na postanowienie Ministra Edukacji z 30 kwietnia 2024 r., znak DKOTC-WNP.4092.11.2024.TD w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że Publiczna Szkoła Policealna "E." we W. (dalej: skarżąca, Szkoła) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Ministra Edukacji w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę podpisała w imieniu Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. jej dyrektor – D.G. Na mocy zarządzenia z 30 lipca 2024 r. wezwano skarżącą Szkołę do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, tj. do wskazania numeru REGON albo numeru identyfikacji podatkowej Szkoły oraz do złożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie D.G. do działania jako Dyrektor Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. W odpowiedzi na ww. zarządzenie, przy piśmie z 9 września 2024 r. przesłano pełnomocnictwo udzielone przez M.W. Ż.-Z. D.G. do reprezentowania M.W. Ż.-Z. w sprawach związanych m.in. z Publiczną Szkołą Policealną "E." we W. Ponadto M. Ż.-Z. załączyła do sprawy zaświadczenie z 9 września 2024 r., że D.G. pełni funkcję Dyrektora Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. Przy czym M. Ż.-Z. określiła siebie w ww. zaświadczeniu jako Organ prowadzący Publiczną Szkołą Policealną "E" we W. W ocenie Sądu I instancji, D.G. nie wykazała umocowania do działania w imieniu skarżącej Szkoły. Zdaniem WSA, by w niniejszej sprawie w sposób właściwy wykazać umocowanie do reprezentowania strony skarżącej należało nadesłać zaświadczenie o wpisie do ewidencji (jego potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię) wskazujące, że M.W. Ż.-Z. jest osobą fizyczną, która założyła Publiczną Szkołę Policealną "E." we W. Dopiero ten dokument wskaże osobę, która jest podmiotem który założył ww. Szkołę i która może upoważnić jego dyrektora do reprezentacji Szkoły. Sąd I instancji uznał, że z przedstawionych do akt sprawy dokumentów powyższe nie wynika, gdyż oświadczenie M. Ż.-Z. o tym że jest organem prowadzącym Publiczną Szkołą Policealną "E" we W., nie zostało poparte stosownym dokumentem. Nie wynika to także ze złożonego do sprawy pełnomocnictwa W konsekwencji powyższego, WSA wskazał, że w niniejszej sprawie, pomimo prawidłowo skierowanego wezwania oraz pouczenia o negatywnych skutkach procesowych jego niewykonania, nie przedłożono w wyznaczonym terminie wymaganego dokumentu wykazującego, czy Dyrektor Szkoły jest umocowany do wykonania podjętych przez siebie czynności procesowych, tj. do podpisania skargi. Jest to istotny brak w sprawie, bowiem nieprzedłożenie tego dokumentu w wyznaczonym terminie do akt sprawy uniemożliwia zweryfikowanie, czy osoba, która skargę podpisała, była do tego umocowana. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu obrazę art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z artykułem 168 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe, a to poprzez odrzucenie skargi na podstawie niejasnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, które można było zrozumieć wieloznacznie i które zostało przez skarżącą wykonane w dobrej wierze i przy założeniu, że przedkładane przez Dyrektor Szkoły dokumenty będą wystarczające dla wykonania wezwania, a tym samym skarga nie zostanie odrzucona oraz przy jednoczesnym przyjęciu, że skarżąca winna była przedłożyć zaświadczenie o wpisie do rejestru placówek niepublicznych, podczas gdy Szkoła której skarżąca jest dyrektorem, jest placówką publiczną. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uwzględnienie niniejszego zażalenia w trybie autokontroli, a na wypadek nieuwzględnienia powyższego, o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ustalenie i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu będącego przeciwnikiem skargi kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w orzeczeniu kończącym sprawę. Jednocześnie podkreślono, że skarżąca nie przedkłada wskazanego w uzasadnieniu postanowienia zaświadczenia, które w ocenie Sądu I instancji było konieczne dla wykazania uprawnienia strony skarżącej do wniesienia skargi, jako że Szkoła nie jest placówką niepubliczną. Przedłożono natomiast decyzję o udzieleniu zezwolenia na założenie Szkoły jako placówki publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W myśl zaś art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r., poz. 737 ze zm.; dalej: P.o.), szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Zgodnie z art. 63 ust. 1 P.o., stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych wyszczególnionych w art. 46 § 1 i § 2 p.p.s.a., przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Jednakże warunkiem zastosowania tego ostatniego przepisu jest prawidłowe sformułowanie i doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być na tyle jasne i jednoznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Innymi słowy, niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwanie sankcji (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1999 r., sygn. akt III RN 6/99, OSNP 2000, Nr 9, poz. 343; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2015 r., sygn. akt I GSK 781/15 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc powyższe pod uwagę, należy zgodzić się ze Szkołą, że przedmiotowe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało sformułowane w sposób uniemożliwiający zastosowanie sankcji odrzucenia skargi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 lipca 2024 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi m.in. poprzez złożenie "dokumentu potwierdzającego umocowanie D.G. do działania jako Dyrektor Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to nie spełnia ww. wymagań co do precyzji wymaganej przy wzywaniu strony do uzupełnienia braków każdego pisma, a w szczególności skargi. Przy wzywaniu strony do uzupełnienia braków pisma należy dokładnie, precyzyjnie i enumeratywnie wymienić dokumenty, które są w ocenie sądu wzywającego konieczne do wykazania umocowania do reprezentowania. Co istotne, w niniejszej sprawie strona udzieliła odpowiedzi na wezwanie i przedstawiła niezbędne w jej ocenie dokumenty, w tym zaświadczenie organu prowadzącego o pełnieniu funkcji Dyrektora Publicznej Szkoły Policealnej "E." we W. przez D.G. oraz sporządzone w formie aktu notarialnego pełnomocnictwo, z którego wynika umocowanie D.G. do reprezentowania M. Ż.-Z. w sprawach związanych z prowadzonymi przez nią szkołami: Publicznym Zaocznym Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych "E." we W. oraz Publiczną Szkołą Policealną "E." we W. Skoro Sąd I instancji uznał je za niewystarczające, to powinien jeszcze raz stronę wezwać, tym razem wymieniając konieczne dokumenty, tak zaś się nie stało. Dlatego też, wobec nieprecyzyjnej treści wezwania, należało ocenić, że brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że odrzucając skargę Sąd I instancji powołał regulacje dotyczące założenia szkoły lub placówki niepublicznej, przyjmując, że do wykazania umocowania do reprezentowania strony skarżącej należało nadesłać zaświadczenie o wpisie do ewidencji, o której mowa w art. 168 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Tymczasem z akt administracyjnych oraz akt sądowych, a także z dołączonej do zażalenia decyzji Starosty W. z 7 marca 2022 r., nr [...] stanowiącej zezwolenie na założenie szkoły publicznej wynika, iż skarżąca jest szkołą publiczną, do której nie stosuje się wskazanych w zaskarżonym postanowieniu regulacji ustawy Prawo oświatowe. Z decyzji tej wynika również jednoznacznie, że M. Ż.-Z. jest organem prowadzącym szkołę lub placówkę w rozumieniu art. 4 pkt 16 P.o. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.