III SA/Gl 621/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 15 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na Sąd Okręgowy w G. w przedmiocie działalności wydziału penitencjarnego sądu okręgowego postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 20 maja 2025 r. R. K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na działalność Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru nad wykonywaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego w G. zarzucając naruszenie prawa do obrony, niezawisłości i bezstronności w postępowaniu wykonawczym, łamanie praw osób pozbawionych wolności, a także brak działań w zakresie nadzoru jednostkami penitencjarnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Złożona skarga, której przedmiotem jest działalność Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru nad wykonywaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego w G. nie należy do żadnej z kategorii aktów prawnych lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego. Tryb postępowania w tego rodzaju skargach został bowiem uregulowany w art. 41b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz.U. z 2004 r. poz. 334 ze zm.), zgodnie z którym organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu powszechnego, jest prezes sądu. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego (art. 41b § 2 zd. 1) Z powyższego wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do sprawowania nadzoru nad sądami powszechnymi i kontroli podejmowanych przez te sądy czynności, czy rozstrzygnięć. Zatem skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy p.p.s.a., albowiem ta nie podlega kognicji sądu administracyjnego.