III SA/Kr 1674/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 września 2023 r., nr SKO.PS/4110/160/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. uchyla postanowienie z dnia 17 lutego 2023r., nr SKO.PS/4110/854/2022

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 20 września 2023 r. nr SKO.PS/4110/160/2023 działając na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku M. W. (dalej: "skarżąca"), odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Chrzanowa z 21 września 2022 r. nr 16569/07/2022/P.DM.5120.74.2022 ustalającej odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w N. na kwotę 1382,09 zł, począwszy od daty przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: Decyzją z 21 września 2022r. nr 16569/07/2022/P.DM.5120.74.2022 Burmistrz Miasta Chrzanowa orzekł o ustaleniu odpłatności za pobyt skarżacej w Domu Pomocy Społecznej w N. Decyzja powyższa została doręczona skarżącej w dniu 31 października 2022r. Zatem 14-dniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 14 listopada 2022r. W dniu 22 listopada 2022 r. skarżąca złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Równocześnie ze złożonym odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wobec tego postanowieniem z 17 lutego 2023r. nr SKO.PS/4110/854/2022, SKO w Krakowie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji organu I instancji. Postanowienie powyższe zostało doręczone skarżącej 3 marca 2023 r. Pismem z 6 marca 2023 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Chrzanowa z 21 września 2022r., podnosząc, że "wniosek z natychmiastową wykonalnością nie był mi doręczony w czerwcu 2022r. tylko po terminie, który upływa na wniesienie odwołania". Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, wydało opisane na wstępie postanowienie z 20 września 2023 r. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treść art. 58 k.p.a. stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z pisma skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że decyzja której nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności nie została doręczona jej w czerwcu, lecz później, już po upływie terminu do złożenia odwołania. Kolegium podkreśliło, że jedyna znajdująca się w aktach sprawy decyzja, która nosi datę czerwcową 2022r., to decyzja Burmistrza Miasta Chrzanowa z 15 czerwca 2022r. nr OPS.12833/05/2022/P.DM.5120.SK-6.2022 zmieniająca decyzję skierowania skarżącej do DPS w P. w ten sposób, że skierowano skarżącą do DPS w N. dla osób przewlekle psychicznie dot. chorych, poza kolejnością w trybie zabezpieczenia na czas postępowania sądowego. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie Kolegium termin doręczenia tej decyzji nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania i nie może stanowić okoliczności pozwalającej na przywrócenie stronie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia 21 września 2022r. Dalej SKO podkreśliło, że kolejną, także opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności decyzją jest opisana na wstępie decyzja Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia 21 września 2022r., ustalająca skarżącej odpłatność za pobyt w DPS w N., lecz skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do odwołania od tej decyzji w ogóle nie odniosła się do przyczyn uchybienia terminu do złożenia odwołania. W kolejnym piśmie z 25 lipca 2023r. skarżąca wskazała na kolejne daty tj. 4.09. 2023r., 17.02. 2023r. i 21.09. 2023r., podając, że są pomylone. Wobec tego zdaniem Kolegium nie można przyjąć, że skarżąca uprawdopodobniła, że nie dochowanie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, wyraziła niezadowolenie z jej treści. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. ustanowiono skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20 września 2023 r. w którym Kolegium odmówiło przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Chrzanowa z 21 września 2022 r. nr 16569/07/2022/P.DM.5120.74.2022 ustalającej odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w N. na kwotę 1382,09 zł, począwszy od daty przyjęcia do Domu Pomocy Społecznej, oraz na zasadzie art. 134 i 135 p.p.s.a. postanowienia z dnia 17 lutego 2023r. o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zarówno postanowienie o odmówiło przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania, jak i samo postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanką pierwotną jednak niezbędną do uruchomienia postępowania w sprawie przywrócenie terminu jest jego uchybienie, rozumiane jako wystąpienie w dacie składnia prośby okoliczności obiektywnej, której istnienie nie może być ustalane dopiero w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Jednocześnie przywracanie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego polegającego na swobodzie wyboru wiążących konsekwencji normy prawnej, gdyż organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócenia terminu (bezsprzecznie świadczy o tym zwrot normatywny "należy przywrócić"), w przypadku, gdy zachodzi ustawowa przesłanka - jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ administracji o zgodności danych faktów z rzeczywistością. Według nauki prawa, uprawdopodobnienie (semiplena probatio), pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Jest to zatem środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego, bowiem ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. To właśnie od oceny organu administracji publicznej albo sądu podejmowanej w ramach uprawnień dyskrecjonalnych zależy uznanie, czy dokonane na podstawie uprawdopodobnienia ustalenia są na tyle wiarygodne, by można było uznać za uprawdopodobnione fakty, na które strona się powołuje. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu opiera się na argumentach przedstawionych przez stronę, ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na zainteresowanym, ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu obciąża wnioskodawcę. Przedmiotem sprawy administracyjnej o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (Wyrok NSA z 5.04.2024 r., I OSK 700/23, LEX nr 3706253). Oba uchylone w niniejszej sprawie postanowienia zapadły w postępowaniu przed organem odwoławczym, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu, a jeżeli nie dochowano tegoż terminu, to czy należy go przywrócić, czy odmówić przywróćenia. Wskazać trzeba, że zaskarżone postanowienia mają charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzygają sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do merytorycznej oceny zarzutów odwołania jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, a jeżeli nie, to czy termin do wniesienia odwołania został przywrócony oraz czy jest ono dopuszczalne. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy jest zatem obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Podkreślić przy tym trzeba, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i niezależną od uznania organu odwoławczego. W razie bowiem jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidziane w art. 134 k.p.a. Art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika zatem, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest uzależnione od doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie tego postępowania. Podkreślić należy, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie dokonane w sposób unormowany w art. 39-48 k.p.a. W konsekwencji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić wówczas, gdy doręczenie zaskarżonego orzeczenia dokonane zostało zgodnie z przepisami k.p.a. Stosownie do treści art. 39 k.p.a. organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a). Natomiast w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że została ona odebrana przez S. Ś. 31 października 2023r. Z akt nie wynika kim jest w stosunku do skarżącej S. Ś. Dodatkowo na zwrotce został zakreślony lit. a pkt 1 – a więc, że pismo doręczono adresatowi osobiści z ręcznym dopiskiem "osoba uprawniona do odbioru". W aktach brak jest wskazania z czego to uprawnienie do odbioru przez S. Ś. wynika. Skarżąca jest mieszkanką DPS-u w N. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera przepisów dotyczących doręczania przesyłek pensjonariuszom. Brak jest w tym zakresie przepisów szczególnych, które wyprzedzałyby stosowanie norm określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżąca w swoim odwołaniu z dnia 22 listopada 2022r. (data nadania wynikająca z pieczątki znajdującej się na kopercie) podniosła, że "nie dali mi tej decyzji od razu, abym nie mogła odwołać, tylko dziś". Skarżąca wskazuje więc na dzień w którym otrzymała decyzję z dnia 21 września 2022r. Nie zostało natomiast przez Kolegium ustalone kiedy faktycznie decyzja została doręczona skarżącej, jakie upoważnienie do odbioru posiada S. Ś. i kiedy doręczyła pismo skarżącej, skoro je dla niej odebrała. Nie sposób więc stwierdzić, czy doszło do uchybienia terminowi, a przecież przesłanką pierwotną niezbędną do uruchomienia postępowania w sprawie przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do ponownego rozpoznania sprawy przez SKO w zakresie zbadania kiedy skarżąca otrzymała faktycznie decyzję z dnia 21 września 2022r. W tym celu należy wysłuchać S. Ś. oraz skarżącą, ewentualnie sprawdzić, czy DPS w N. nie dysponuje pokwitowaniem odbioru decyzji przez skarżącą z dnia 21 września 2022r. W sytuacji braku możliwości precyzyjnego ustalenia daty otrzymania przez skarżącą wyżej wymienionej decyzji, należy przyjąć, że otrzymała ją w dniu wskazanym w odwołaniu, a jednocześnie w dniu nadania samego odwołania, a więc 22 listopada 2022r. Istotne jest przy tym, że własnoręcznie podana na odwołaniu data przez skarżącą 21.09.2022r. jest nieprawidłowa i należy uwzględnić datę nadania odwołania wynikającą ze stempla pocztowego znajdującego się na kopercie. Dopiero prawidłowe ustalenie, że skarżąca nie złożyła odwołania w terminie pozwoli na podjęcie dalszych kroków związanych z możliwością jego przywrócenia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.