Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Kr 492/26

Wyrok WSA w Krakowie z 19 czerwca 2026 r., III SA/Kr 492/26 – nadzór sanitarny

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia
19 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Karcz Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 lutego 2026 r., nr NE.906.1.17.2026 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionego zarzutu w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2026 r. znak: NE.906.1.17.2026 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Myślenicach z dnia 17 grudnia 2025 r. znak: NE.90802.2.27.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z 25 czerwca 2025 r., dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego M. G. (dalej małoletni), urodzonego w dniu 14 czerwca 2023 r. – syna skarżącej J. G., szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym chorobom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Przedstawiciel podmiotu leczniczego Poradni Internistyczno - Pediatrycznej D. w D., złożył do PPIS w Myślenicach raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych za okres od 2024-07-01 do 2024-09-30 r. W pozycji dotyczącej małoletniego, jego rodzice zostali wykazani jako uchylający się od wykonania szczepień ochronnych. W dokumencie tym zamieszczono informację, iż u dziecka nie wykonano szczepień przeciw: inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b (3), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (1, brak zgody rodziców na szczepienie), rotawirusom (3), gruźlicy (1), przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (3), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (3), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu {poliomyelitis) (2), błonicy, tężcowi i krztuścowi. Pismem z dnia 18 grudnia 2024 r. PPIS w Myślenicach wystosował do skarżącej i ojca dziecka wezwanie do poddania małoletniego zaległym szczepieniom ochronnym. Skarżąca wraz z ojcem dziecka, pismem z 1 stycznia 2025 r., złożyli do PPIS w Myślenicach wniosek o zakończenie postępowania w sprawie o uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Do wniosku dołączono kopie: dokumentacji małoletniego, eSkierowania do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka oraz Informację dla lekarza kierującego/POZ z przeprowadzonej specjalistycznej konsultacji lekarskiej w Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. św. Ludwika, Poradni Chorób Zakaźnych, w Krakowie z 1 lutego 2024 r. W dniu 3 marca 2025 r. PPIS w Myślenicach działający jako wierzyciel upomnieniem nr [...], wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego syna. Upomnienie zostało doręczone skarżącej 6 marca 2025 r. Wobec braku wykonania obowiązku, pismem z 25 czerwca 2025 r. PPIS w Myślenicach przestał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej, wnioskując o nałożenie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 25 czerwca 2025 r. Pismem z 6 listopada 2025 r. skarżąca zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z 25 czerwca 2025 r., które Wojewoda Małopolski pismem z 17 listopada 2025 r., przekazał PPIS w Myślenicach, celem zajęcia stanowiska w sprawie. Po zapoznaniu się z ww. zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz po przeprowadzeniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, PPIS w Myślenicach postanowieniem z 17 grudnia 2025 r., oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżąca zaskarżyła w całości ww. postanowienie, zarzucając: 1/ błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że uchyla się od obowiązku szczepień, podczas gdy ojciec stawił się z synem na badania kwalifikacyjne 1 dniach 1 lutego 2024 r. oraz 17 kwietnia 2025 r., a do szczepienia doszło z przyczyn leżących po stronie personelu medycznego; 2/ naruszenie art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez uznanie obowiązku za wykonalny w sytuacji gdy lekarz kwalifikujący wprost przyznał, że nie jest w stanie wykluczyć przeciwskazań; 3/ wymuszenie zgody na nielegalny zabieg, co w obliczu braku rzetelnego wykluczenia nadwrażliwości stanowi narażenia dziecka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty zdrowia (art. 160 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karnej. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odnosząc się do zarzutu skarżącej w przedmiocie błędnego uznania przez wierzyciela wymagalności obowiązku pomimo braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepień, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania tego zarzutu. Organ przywołał treść art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz wskazał, że w sytuacji, kiedy lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne stwierdza przeciwskazania do przeprowadzenia szczepienia ochronnego, wówczas kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej do poradni, dokonując odpowiedniej adnotacji w zaświadczeniu. Dopiero na tym etapie, zgodnie z § 11 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną, w wyniku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje jej wynik w karcie uodpornienia, będącej załącznikiem nr 3 ww. rozporządzenia, z uwzględnieniem okresu przeciwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ochronnych ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Natomiast w niniejszej sprawie przeprowadzona w Poradni Chorób Zakaźnych Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitalu Dziecięcego im. św. Ludwika w Krakowie w dniu 1 lutego 2024 r. przez lek. A. R. specjalistę chorób zakaźnych i pediatrii konsultacja specjalistyczna, zakończyła się stwierdzeniem braku przeciwwskazań czasowych lub trwałych do szczepienia małoletniego. Lekarz specjalista nie wystawił zaświadczenia określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka, zaświadczenia wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo ani nie ustalił indywidualnego kalendarza szczepień. Również w załączonej przez skarżącą przy zażaleniu kopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 kwietnia 2025 r. wystawionego przez lek. med. M. M. specjalistę pediatrii i medycyny rodzinnej wskazano na możliwość rozpoczęcia szczepień ochronnych u małoletniego. Zatem brak było podstaw do odroczenia szczepienia. Organ podniósł, że samo stawienie się ojca z dzieckiem, m.in. w dniu 1 lutego 2024 r. na wizycie u specjalisty nie świadczy o wykonaniu obowiązku. Nadto wizyta zakończyła się zakwalifikowaniem przez lekarza specjalistę dziecka do szczepienia, na które ojciec nie wyraził zgody. W odpowiedzi na zarzut skarżącej, w którym podniosła, iż PPIS w Myślenicach wymusza zgodę na nielegalny zabieg, organ odwoławczy wskazał, że kompetencje PPIS do ustalania zakresu i terminów szczepień ochronnych, sprawowania nadzoru nad wykonaniem obowiązkowych szczepień ochronnych oraz do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa wynikają wprost z art. 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Mając na uwadze powyższe Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu l instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca, zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy obowiązek w stosunku do małoletniego nie może być uznany za wymagalny, z uwagi na odroczenie wykonania obowiązku, brak kwalifikacji małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które potwierdzałoby kwalifikacje dziecka do szczepień; - brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji małoletniego do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wystawienia i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak określenia obowiązku w tytule wykonawczym, odroczenie terminu wykonania obowiązku; - naruszenie art. 6, 7a,77 i 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; - naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132) poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy; - naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., dzięki czemu, zgodnie z art. 133 p.p.s.a., mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną do wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisu ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132), dalej "u.p.e.a". Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Poza sporem jest, że syn skarżącej nie został poddany szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym, a skarżąca była informowana o konieczności wykonania ustawowego obowiązku. Podkreślić na wstępie należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077, dalej jako "rozporządzenie", "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r."). Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie to określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. W wystawionym w dniu 25 czerwca 2025 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącej to szczepienia przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince, różyczce. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania wszystkich wymienionych w tytule wykonawczym szczepień ochronnych u syna skarżącej, urodzonego 14 czerwca 2023 r., w dacie wystawienia upomnienia, tytułu wykonawczego, wniesienia zarzutów oraz wydania zaskarżonego postanowienia znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Ponadto, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jakkolwiek skarżąca uzyskała skierowanie do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, to przeprowadzona w Poradni Chorób Zakaźnych Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitalu Dziecięcego im. św. Ludwika w Krakowie w dniu 1 lutego 2024 r. przez lek. A. R. (specjalistę chorób zakaźnych i pediatrii) konsultacja specjalistyczna, zakończyła się stwierdzeniem braku przeciwwskazań czasowych lub trwałych do szczepienia małoletniego. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną zaświadczył, że dziecko nie wymaga dalszego leczenia w poradni specjalistycznej i nie wystawił zaświadczenia określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka, zaświadczenia wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, ani nie ustalił indywidualnego kalendarza szczepień. Podobnie w zaświadczeniu lekarskim z dnia 17 kwietnia 2025 r. wystawionym przez lek. med. M. M. specjalistę pediatrii, specjalistę medycyny rodzinnej widnieje zapis cyt.: "Po zebraniu wywiadu od Ojca (kwestionariusz wywiadu przesiewowego, uzupełniony dokładnym wywiadem w kierunku występowania dotychczasowych chorób u dziecka oraz informacją o aktualnym stanie zdrowia) oraz wykonaniu badania fizykalnego wykluczającego ostre schorzenia infekcyjne. Zaproponowano rozpoczęcie szczepień ochronnych od podania I dawki szczepionki Euvax B". Wystawiono wtedy skierowanie do Poradni chirurgii dziecięcej, gdzie jako rozpoznanie wskazano cyt.: "Naczyniaki krwionośne i chłonne o dowolnym umiejscowieniu". Zatem lekarze podczas obu ww. badań stwierdzili brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepienia. Natomiast samo wystawienie skierowania do poradni specjalistycznej nie jest tożsame z odroczeniem obowiązku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych. W tym stanie faktycznym i prawnym obowiązek skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny, tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Treść obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym przez skarżącą jest determinowana treścią powołanych wyżej przepisów tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, w których ustawodawca posłużył się sformułowaniami odpowiednio: "poddawania się szczepieniom ochronnym" oraz "poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym". Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku wymagalności obowiązku z powodu stwierdzonych przez ww. lekarzy braku możliwości wykluczenia przeciwskazania do szczepienia w postaci nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu Sąd wskazuje, że prawidłowe było stanowisko organu, że element ten nie świadczył o braku wymagalności obowiązku szczepień. Sąd jeszcze raz podkreśla, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jak już wyżej wskazano każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Z treści art. 17 ust. 3 i 4 ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.). Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ administracji kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie. Wskazać w tym miejscu należy, że wykluczenie jakichkolwiek reakcji organizmu dziecka na szczepienie, paraliżowałoby możliwość realizacji zadań państwa w zakresie realizacji programu szczepień powszechnych, ponieważ każde podanie dawki szczepiennej wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia nieokreślonej liczby testów alergologicznych na wystąpienie jakiejkolwiek niepożądanej reakcji poszczepiennej, które i tak same w sobie mogłyby nie dawać stuprocentowej pewności braku wystąpienia takiej reakcji (jej "wykluczenia"). Z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, uwzględniającego w wydawanych przez siebie aktach, zwłaszcza w zakresie zdrowia publicznego, ugruntowane stanowisko środowisk naukowych, takie rozumienie kwestionowanego przepisu niweczyłoby cel ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jego realizacja warunkowana byłaby wykonaniem nieuzasadnionych aktualnym stanem wiedzy medycznej i kosztownych testów względem każdego ze szczepionych pacjentów. W takich warunkach program szczepień ochronnych nie mógłby być skutecznie realizowany. To z kolei skutkowałoby niewątpliwym wzrostem ryzyka występowania epidemii chorób, które właśnie dzięki powszechnym szczepieniom współcześnie nie stanowią już niebezpieczeństwa dla zdrowia publicznego (vide wyrok WSA w Szczecinie z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 287/24 - orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym wyroku z 22 sierpnia 2024 r. wykluczenie wszelkich znanych i nieznanych nauce przeciwwskazań do wykonania szczepienia jest z natury rzeczy niemożliwe, bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanego zjawiska zdrowotnego zasadniczo nigdy nie osiąga 0%. Nawet w przypadku powszechnie stosowanych leków, dostępnych bez recepty, nie ma 100% gwarancji braku wystąpienia reakcji niepożądanych, na co zwracają uwagę producenci leków w treści ulotek dołączonych do opakowania leków. Rolą lekarza jest ocena, czy wedle jego wiedzy i przeprowadzonego badania wobec konkretnego pacjenta ryzyko przyjęcia szczepienia jest na tyle małe, by uznać szczepienie za bezpieczne. Zaświadczenie lekarskie, jest w tym zakresie decydujące. Trafnie przyjmuje się również, że ustawa o zwalczaniu zakażeń nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). To więc na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 1274/25 i powołane tam orzecznictwo – CBOSA). Akta administracyjne niniejszej sprawy nie zawierają żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych. Sąd zauważa też, że wadliwe jest utożsamianie wykonania obowiązku szczepienia ochronnego tylko poprzez poddanie syna lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Według ugruntowanego stanowiska w orzecznictwie wykonanie lekarskiego badania kwalifikacyjnego jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie (por. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17; wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 43/18; wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19; wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 343/20; wyrok WSA w Łodzi z 29 lipca 2022 r., III SA/Łd 336/22). Skoro po przeprowadzeniu lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego a Skarżąca nie doprowadziła do jego faktycznej realizacji to tym samym nie wykonała ciążącego na niej obowiązku. Odnośnie zarzutu braku spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w upomnieniu jak i tytule wykonawczym, gdzie zdaniem skarżącego wierzyciel w tytule wykonawczym, jak i w upomnieniu wezwał skarżącą do wykonania odmiennych, nietożsamych obowiązków Sąd wskazuje, że nie dostrzegł niespójności w upomnieniu i tytule wykonawczym co do treści obowiązków, do wykonania których wzywano skarżącą. Zarówno w upomnieniu jak i w tytule wykonawczym wezwano skarżącą do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka przeciw chorobom zakaźnym: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), inwazyjnym chorobom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce (por. k. 7 i 14 a.a.). Zatem wbrew twierdzeniom skargi nie mogło być "wątpliwości co do rzeczywistego zakresu żądanego działania". W odniesieniu do zarzutu dotyczącego art. 15 k.p.a. wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby zasługiwać na uwzględnienie np. w sytuacji, gdyby organ odwoławczy pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne, nie orzekł o całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji/postanowieniu, bądź też nie uwzględnił zmian w stanie prawnym i faktycznym, jakie zaszły w okresie od wydania decyzji/postanowienia przez organ I instancji. Takie okoliczności nie wystąpiły w realiach kontrolowanej sprawy dlatego zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. nie mógł zostać uznany za skuteczny. W ocenie Sądu, w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym stanie rzeczy organ nadzoru, wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Informacje o sprawie

Data wpływu
17 kwietnia 2026
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Grzegorz Karcz Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/ Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny