III SA/Kr 701/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2026 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2026 r. nr SKO.AI/4112/22/2026 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie: Zaskarżoną przez G. L., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 20 kwietnia 2026 r. nr SKO.AI/4112/22/2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2 pkt. 2, 3 i 10, art. 12, art. 25, art. 27 ust. 1 i 1a, art. 28, art, 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2026 r., poz. 79, zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) i art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz.U. z 2026 r., poz. 236) w zw. z art. 98 § 1, art. 104, art. 105 i 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Skała z dnia 18 lutego 2026 r., znak: SSR.531-3/2026, w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącej należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 18 lutego 2026 r., znak: SSR.531-3/2026, Burmistrz Miasta i Gminy Skała odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 13 stycznia 2026 r. (data wpływu do organu) skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 stycznia 2026 r. organ ustalił, że skarżąca ma 62 lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka u znajomej. Jej miesięczne dochody wynoszą łącznie 1.813,00 zł i obejmują: świadczenie uzupełniające z ZUS (500,00 zł), zasiłek stały z MOPS w Łodzi (1.097,16 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł). Skarżąca posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (na stałe) oraz orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji; przedłożyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające stan zdrowia; nie przedłożyła dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, jednak podała, że wynoszą one ok. 1.350,00 zł miesięcznie. Podała, że z uwagi na stan zdrowia nie jest zdolna do podjęcia pracy. Skarżąca oświadczyła nadto, że dwukrotnie występowała do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, jednak brak jest informacji o rozstrzygnięciach; z faktu dalszego istnienia obowiązku wynika, że wnioski nie zostały uwzględnione. Zobowiązania alimentacyjne regulowała do 2013 r., po czym - z powodu pogorszenia stanu zdrowia - zaprzestała ich spłaty. Jak podała, wnosi wyłącznie o umorzenie należności, bez wniosku o rozłożenie jej na raty ani odroczenie terminu płatności. Na dzień 2 grudnia 2025 r. jej zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosiło 20.800,00 zł oraz 14.030,47 zł odsetek. Rozpatrując wniosek organ uznał, że mimo trudnej sytuacji osiągane dochody pozwalają skarżącej na częściowe regulowanie zobowiązań. Sam fakt posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, a jej sytuacja nie odbiega istotnie od sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zadłużenie powstało w wyniku niewywiązywania się z obowiązku przez ponad 10 lat. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca akcentując w nim w szczególności, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej oceny stanu faktycznego i zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Posiada bowiem ona orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co potwierdza wraz z zaświadczeniem lekarskim, że jej stan niezdolności do samodzielnej egzystencji jest rwały i nieodwracalny. Wymaga to w praktyce, jak podkreśliła pomocy osób trzecich w wielu podstawowych czynnościach życia codziennego, w tym także w sprawach urzędowych, choćby w odbieraniu i rozumieniu kierowanej do niej korespondencji. Zarzuciła błędna oceną swoich możliwości finansowych, w tym realnych perspektyw poprawy jej sytuacji, także w zakresie realnych możliwości spłaty powstałego zadłużenia. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, ze w jej przypadku nie zachodzą "szczególnie uzasadnione okoliczności". Wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie zaległości, względnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, które uznało za własne. Podało również, że w aktach znajduje się oświadczenie M. K. z dnia 10 marca 2026 r., doradczyni obywatelskiej, z którego wynika, że wspiera ona skarżącą w sprawach urzędowych oraz kontaktach z instytucjami publicznymi Kolegium wyjaśniło, że zobowiązania alimentacyjne mają charakter obligatoryjny, a ich umorzenie stanowi wyjątek. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest to najdalej idąca forma ulgi i odstępstwo od obowiązku zwrotu należności wraz z odsetkami. W ocenie Kolegium sytuacja życiowa i zdrowotna skarżącej jest trudna, jednak nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego umorzenie zadłużenia. Okoliczności takie jak zły stan zdrowia czy trudna sytuacja materialna nie powodują automatycznie umorzenia należności. Obowiązek alimentacyjny istnieje niezależnie od sytuacji majątkowej zobowiązanego, a zadłużenie jest konsekwencją jego niewykonywania. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji zebrał i ocenił materiał dowodowy w sposób wyczerpujący oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Prawidłowo ocenił sytuację materialną i życiową wnioskodawcy oraz wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko, odmawiając umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie ma charakteru szczególnego. Organ odwoławczy wskazał, że sytuacja skarżącej jest złożona, jest ona osobą w wieku emerytalnym (ma 62 lata), wdową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma własnego domu i mieszka u znajomej. Wprawdzie jej miesięczne dochody wynoszą łącznie 1.813,00 zł, ale mają zróżnicowane źródło pochodzenia i podstawy prawne, bo obejmują świadczenie uzupełniające z ZUS (500,00 zł), zasiłek stały z MOPS w Łodzi (1.097,16 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł). Ponadto skarżąca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (na stałe) oraz orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, co dodatkowo poświadcza dołączone zaświadczenie lekarskie. Jak podała skarżąca, nie jest zdolna do podjęcia pracy. Skarżąca ponosi comiesięcznie wydatki w kwocie 1.350,00 zł na swoje utrzymanie, ale jednak nie wskazała na co je wydatkuje. W jej ocenie obciążenie jej długiem jest rażąco niesprawiedliwe z uwagi chociażby na to, że była ofiarą przemocy domowej oraz ma trwałą niezdolność do pracy. Starała się już dwukrotnie (występując do sądu) o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, jednak brak jest informacji o rozstrzygnięciach. Zobowiązania alimentacyjne regulowała do 2013 r., po czym - z powodu pogorszenia stanu zdrowia - zaprzestała ich spłaty. Jest zainteresowania wyłącznie umorzeniem należności, bez wniosku o rozłożenie jej na raty ani odroczenie terminu płatności. Na dzień 2 grudnia 2025 r. jej zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosiło 20.800,00 zł oraz 14.030,47 zł odsetek, co daje łącznie kwotę 34.830,47 zł. Według Kolegium sytuacja życiowa - w szczególności materialna i rodzinna – skarżącej nie może zostać uznana za wyjątkową, a zatem nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Zasadnym jest również stanowisko organu pierwszej instancji, iż umorzenie należności w niniejszej sprawie prowadziłoby w istocie do przerzucenia obowiązku utrzymania dziecka dłużnika na ogół podatników, co pozostawałoby w sprzeczności z interesem społecznym. Po rozważeniu interesu dłużnika alimentacyjnego oraz interesu społecznego należy przyznać pierwszeństwo temu drugiemu. W sprawie nie występują bowiem szczególne, wyjątkowe okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej, które uzasadniałyby umorzenie należności wobec Funduszu Alimentacyjnego. Świadczenia alimentacyjne służą realizacji ochrony dobra dziecka, zapewniając środki niezbędne do jego godziwego utrzymania, wychowania oraz edukacji. Dobro dziecka stanowi wartość nadrzędną, podlegającą szczególnej ochronie ze strony państwa. Nie jest zatem uzasadnione, aby w sposób pochopny przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, zwłaszcza że celem systemu zabezpieczenia społecznego jest wspieranie dzieci, których rodzice chwilowo nie są w stanie wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia wypłacane z Funduszu Alimentacyjnego nie mają charakteru pomocy bezzwrotnej - są one udzielane w interesie osoby uprawnionej, a nie dłużnika. Dlatego też zasadne jest, aby organ oczekiwał zwrotu należnych kwot wypłaconych w formie zaliczek alimentacyjnych od osoby zobowiązanej do ich uiszczenia. Nadto istotą świadczeń wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego jest ich zwrotność, zaś umorzenie należności stanowi wyjątek od tej zasady. Przyjęcie, że sama trudna sytuacja materialna lub zdrowotna dłużnika alimentacyjnego uzasadniałaby umorzenie zadłużenia, w praktyce prowadziłoby do pozbawienia mocy obowiązującej przepisu ustawy, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Nawet w przypadku wystąpienia wyjątkowych i obiektywnych okoliczności uzasadniających umorzenie należności alimentacyjnych, organy administracji nie mają obowiązku prawnego uwzględnienia wniosku dłużnika. Dłużnik alimentacyjny ponosi pełną odpowiedzialność za powstałe zaległości z tytułu świadczeń wypłaconych przez państwo zastępczo na rzecz jego dzieci oraz jest zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do uregulowania długu wraz z odsetkami. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało orzecznictwo sądów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie: - art. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że całkowita, trwała niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji nie stanowią "szczególnie uzasadnionych okoliczności", - art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i zbagatelizowanie rangi dokumentów urzędowych potwierdzających jej stan zdrowia, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i pominięcie kluczowych argumentów dotyczących rzeczywistego stopnia niesamodzielności skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy obydwu instancji w rozpatrywanej sprawie sądowoadministracyjnej była odmowa umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 wrzenia 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2026 r., poz. 79, zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14, CBOSA). Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności, Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 3/12, wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 13575/14, CBOSA). W ocenie Sądu, decyzje organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, czy rozłożenia na raty, następuje przy uwzględnieniu sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach rozstrzygnięcia wniosku o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, konieczne jest ustalenie sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym powinno ono zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz zostać szczegółowo uzasadnione, zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być uzasadniane w sposób jasny i przekonujący, a także winny zawierać precyzyjne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3528/18, CBOSA). Przy ocenie przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (tak wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 324/19, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, orzekające organy nie dokonały właściwej i rzetelnej oceny stanu zdrowia skarżącej w kontekście możliwości jej pracy w celu zniwelowania powstałego zadłużenia, a w konsekwencji nie dokonały należytej analizy możliwości spłaty zaległości w przyszłości. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII 665/20, CBOSA). Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 445/19). W ocenie Sądu organy nie dokonały kluczowych dla sprawy ustaleń oraz oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącej z punktu widzenia przesłanek umorzenia, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie przez organy, że w szczególności materialna i rodzinna – skarżącej nie może zostać uznana za wyjątkową, a zatem nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności, nie jest trafne. Istotnie, zgodzić się należy z stwierdzeniem organów orzekających, że co do zasady umorzenie należności w każdym przypadku prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dziecka dłużnika na ogół podatników, co pozostawałoby w sprzeczności z interesem społecznym, nie mniej jednak w tej ocenie nie należy pomijać indywidualnego aspektu danej sprawy. Same organy przyznają, że "...sytuacja życiowa i zdrowotna skarżącej jest trudna.", przy czym z akt wynika, iż skarżąca regulowała zobowiązania alimentacyjne do 2013 r., po czym - z powodu pogorszenia stanu zdrowia - zaprzestała ich spłaty. Organ przecież ocenia stan na dzień podejmowania decyzji w przedmiocie umorzenia tych zaległości, a jego obowiązkiem jest także i ustalenie i stwierdzenie możliwości na przyszłość spłaty powstałego zadłużenia, zaś pogorszenie stanu zdrowia nie musi być tylko i wyłącznie wynikiem powstałego zdarzenia losowego. Owszem organy słusznie podnoszą, że co do zasady umorzenie zadłużenia w każdym przypadku powstałego zadłużenia z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego byłoby sprzeczne z interesem społecznym i promowałoby bowiem uchylanie się od płacenia alimentów lub płacenia w pełnej wysokości, a potem przerzucenie powstałych kosztów utrzymania własnych dzieci na społeczeństwo, jak to już podkreślono. Zgodzić się należy również z tym, że zasadą winno być nieprzerzucanie właśnie ciężaru spełniania świadczeń alimentacyjnych na całe społeczeństwo, którego członkowie jako podatnicy musieliby w ten sposób zastępować inne podmioty w wypełnianiu ich obowiązków alimentacyjnych oraz, że umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy z uwagi na trudną sytuację dochodową, przy uwzględnieniu też sytuacji rodzinnej, spłata zobowiązań może zagrozić egzystencji zobowiązanej. To jest kluczowy aspekt, który nie został w ocenie Sądu należycie i przekonująco wykazany przez orzekające organy, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie występuje. Skarżąca podnosiła, że ponosi comiesięcznie wydatki w kwocie 1.350,00 zł przy ustalonym dochodzie w wysokości 1.813,00 zł, które, jak stwierdziły organy, mają zróżnicowane źródło pochodzenia i podstawy prawne, bo obejmują: świadczenie uzupełniające z ZUS (500,00 zł), zasiłek stały z MOPS w Łodzi (1.097,16 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł). Ponadto skarżąca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wydanym na stałe) oraz orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, co dodatkowo poświadcza dołączone zaświadczenie lekarskie. Zwrócić należy uwagę, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zapada po analizie dokumentacji medycznej. Zatem ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że sytuacja i materialna i zdrowotna skarżącej, nie mają charakteru szczególnego, jest niewłaściwe w kontekście schorzeń skarżącej, które rzutują na możliwość przyszłej spłaty powstałego zadłużenia. Okoliczności te, w ocenie Sądu, nie zostały w sposób należyty i właściwy ocenione przez organy obydwu instancji. Podkreślić należy, że rolą organu jest wszechstronna ocena stanu faktycznego sprawy administracyjnej dotyczącej umorzenia zaległości alimentacyjnych, a następnie wydanie rozstrzygnięcia. Organy nie wskazały przekonujących argumentów, nawet biorąc pod uwagę co dopiero podniesione przez nie argumenty, z jakich to względów, organy są pewne, że skarżąca ma aktualnie możliwość oraz będzie miała możliwość spłacania należności w przyszłości, nie wiadomo. Jak słusznie wskazał w jednym z orzeczeń NSA (por. wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2858/20, CBOSA), treść uzasadnienia decyzji powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno stanowić "uzewnętrznienie motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: «dlaczego?», a nie tylko stwierdzenie «że». Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania" (wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 110/15, CBOSA). Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organ dokonał właściwej, rzetelnej analizy tej szczególnej sytuacji skarżącej pod kątem przesłanek uzasadniających umorzenie należności, biorąc pod uwagę jej stan chorobowy (symbol niepełnosprawności 02-P) przy całym aspekcie wyjątkowości i uznaniowości decyzji o umorzeniu przedmiotowych należności. Podkreślić z całą stanowczością należy, że Sąd ma świadomość i konstytucyjnej zasady pomocniczości, nakładającej na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji oraz tego, że wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, niemniej jednak na skutek skargi jest zobowiązany dokonać kontroli zgodności z prawem podjętych w tej sprawie rozstrzygnięć. Skoro z ustaleń organów wynika, że jedynym aktualnym dochodem skarżącej są świadczenie uzupełniające z ZUS (500,00 zł), zasiłek stały z MOPS w Łodzi (1.097,16 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł), nadto skarżąca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ( wydanym na stałe) oraz orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, co dodatkowo poświadcza dołączone zaświadczenie lekarskie, to stwierdzenie w związku z tym, iż w przyszłości skarżąca ma perspektywę spłaty zadłużenia, jest całkowicie błędne. Nie znajduje ono swoich racjonalnych podstaw, nie tylko wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, ale i z doświadczenia życiowego. Otóż organy muszą to w przekonujący sposób wykazać, że skarżąca przy swoim stanie zdrowia może mieć realne szanse na zniwelowanie powstałego zadłużenia. Nie dokonały też organy choćby matematycznego bilansu dochodów i wydatków z perspektywą realnych szans przy takiej sytuacji spłaty zadłużenia, nie tylko teraz ale i w przyszłej perspektywie czasowej, biorąc pod uwagę także narastające odsetki. Wobec tego podniesienie argumentu, że skarżąca nie przedstawiła na co wydatkuje 1.350,00 zł nie mogło mieć, w takim stanie rzeczy, doniosłego znaczenia. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - artykułów. 7, 8, 11, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Wobec tego zachodziła konieczność ich wyeliminowania, jako decyzji nieodpowiadających prawu i podjętych przedwcześnie, bez dogłębnej analizy zaistnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 in fine ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, warunkującej taką możliwość. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ dokona ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji majątkowej, zdrowotnej, rodzinnej skarżącej, zgodnie z wskazaniami zawartymi w wyroku, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., a na podstawie wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza okoliczności stanu zdrowotnego skarżącej, rozważy, czy istnieją w sprawie przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaś podjęte rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Skarga musiała więc wywrzeć w tych okolicznościach zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w sentencji wyroku.