Sygnatura
III SA/Kr 950/26
Wyrok WSA w Krakowie z 26 sierpnia 2026 r., III SA/Kr 950/26
Wynik
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 26 sierpnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
|Dnia 26 sierpnia 2026 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. znak: SKO.ŚR/4111/455/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej L. Z. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. znak: SKO.ŚR/4111/455/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, ze zm.), art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, ze zm.; u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr MGOPS-ŚR-5211-156/24 orzekającej o odmowie ustalenia na rzecz L. Z. (skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką D. P. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji uznał, że skoro wniosek został złożony w dniu 28 grudnia 2023 r. winien być rozpatrzony według zasad obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i razem z nią zamieszkuje. Ponadto wyjaśniono, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, a wcześniej zrezygnowała z pracy w USA, gdzie przebywała od 1993 r. Jednocześnie ustalono, że skarżąca uzyskała prawo do świadczenia emerytalnego od dnia 7 listopada 2023 r., które zawiesiła na wniosek od dnia 1 maja 2024 r. Zdaniem organu I instancji świadczenie pielęgnacyjne mogłoby przysługiwać skarżącej, ale dopiero od 1 maja 2024 r. z uwagi na zbieg prawa do emerytury oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi jednak na fakt, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b (przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.) odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że w aktualnym stanie prawnym na świadczenie pielęgnacyjne może liczyć tylko i wyłącznie opiekun osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Niepełnosprawność matki skarżącej powstała w okresie po osiągnieciu 18 roku życia, a zatem świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że organ I instancji, wydając zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia, powołał przepis, który został uznany za niekonstytucyjny. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania i opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ wyjaśnił, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały zmienione. Na podstawie art. 43 ustawy o świadczeniu wspierającym, art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego, został znowelizowany i zmianie uległy dotychczasowe zasady na jakich przyznawano świadczenia pielęgnacyjne. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Kolegium wskazało, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie bowiem z obecnym brzmieniem powołanego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. II SA/Go 552/13 i w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. II SA/Rz 1991/23). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca w dniu 28 grudnia 2023 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że do dnia 30 kwietnia 2024 r. skarżąca była uprawniona do świadczenia emerytalnego od dnia 7 listopada 2023 r. Natomiast w dniu 12 kwietnia 2024 r. ZUS wydał decyzję wstrzymującą wypłatę świadczenia emerytalnego dla skarżącej od dnia 1 maja 2024 r. zgodnie ze złożonym wnioskiem. Zgodnie z obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że mimo iż emerytura jest prawem niezbywalnym, uznać należy, że jej zawieszenie eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wynikająca z ww. normy istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym ustaleniem prawa do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zaś zawieszenie emerytury skutkuje wstrzymaniem takiej wypłaty jasnym jest, że w ten sposób dochodzi do wyłączenia negatywnej przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1625/23). Z akt sprawy wynika, że zawieszenie prawa do emerytury nastąpiło od dnia 1 maja 2024 r. Powyższe teoretycznie dawało by organowi możliwość rozważenia przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2024 r., po wyeliminowaniu negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemniej Kolegium zauważyło, że zmiana przepisów z dniem 1 stycznia 2024 r. ograniczyła możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób dorosłych, jednocześnie dając możliwość ubiegania się o przyznanie świadczenia wspierającego przez osoby niepełnosprawne. Zatem, warunkiem zastosowania przepisu przejściowego wynikającego z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) jest złożenie wniosku i spełnienie określonych w ustawie przesłanek jego przyznania przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, a mianowicie od dnia 01.01.2024 r. Kolegium w niniejszej sprawie uznało, że nie ma podstaw do uznania, że przed dniem 31 grudnia 2023 r. skarżąca spełniała przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem od dnia 7 listopada 2023 r. była uprawniona do świadczenia emerytalnego, co zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt, że skarżąca zawiesiła prawo do emerytury z dniem 1 maja 2024r., nie ma znaczenia, bowiem nie wyczerpuje to spełniania przesłanki przyznania świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. Powyższe oznacza, że nie ma w niniejszej sprawie podstawy do zastosowania przepisów przejściowych i rozstrzygnięcia wniosku w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez pominięcie celów tej ustawy i przyjęcie, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką; - art. 63 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 r. poz. 1429 - dalej: u.ś.w) przez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy u.ś.r. w brzmieniu od 1 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 3 grudnia 2023 r.; - art. 8 k.p.a. przez pozbawienie skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała liczne orzecznictwo sądowe i podniosła, że organ powinien poinformować ją o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego. Tym samym, jeśli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób właściwy zastosowałoby art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym i uznało, że przy zastosowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 31.12.2023 r., kryterium wieku nie może być podstawą odmowy świadczenia, to właśnie ten organ powinien przyznać skarżącej świadczenie, albowiem od dnia 01.05.2024 r. miała ona zawieszoną wypłatę emerytury. Skarżąca podniosła, że nie może być "ofiarą" zmiany przepisów i wejścia w życie od dnia 01.01.2024 r. ustawy o świadczeniu wspierającym. Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 15.12.2023 r. stojąc na stanowisku, iż to prawo powstało i świadczenie powinno zostać jej przyznane. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 29 października 2024 r. wydał wyrok sygn. akt III SA/Kr 1338/24, w którym orzekł, że uchyla zaskarżone postanowienie z dnia 27 czerwca 2024 r. znak: SKO.ŚR/4111/455/2024 i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Od ww. wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, po rozpoznaniu której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 611/25 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Sąd kasacyjny wskazał, że Sąd I instancji sporządził uzasadnienie kontrolowanego wyroku z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z sentencji wyroku wynika bowiem, że został on wydany po rozpoznaniu skargi "na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/455/2024, w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego", w wyniku czego Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie pisemne wyroku odnosi się natomiast do uchylenia decyzji (nie zaś postanowienia) organu odwoławczego oraz decyzji organu I instancji, lecz w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką, co było faktycznym przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Prawidłowe i jednoznaczne wskazanie w sentencji wyroku przedmiotu postępowania jest też obowiązkiem sądu administracyjnego wynikającym z art. 138 p.p.s.a. Normę art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Wydane rozstrzygnięcie dotyczy zupełnie innego postępowania, niż to wskazane w jego uzasadnieniu. Jest to istotna wada prawna, która uniemożliwia prześledzenie całego toku rozumowania Sądu I instancji oraz ocenę jego prawidłowości. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie do prawidłowego zidentyfikowania przedmiotu postępowania i wydania rozstrzygnięcia zgodnego z ustalonym przedmiotem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga Na wstępie należy przypomnieć, że sprawa z wniosku L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była już przedmiotem kontroli kasacyjnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt I OSK 611/25. Zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to obejmuje jednak wyłącznie tę wykładnię prawa, która rzeczywiście została przez Naczelny Sąd Administracyjny dokonana i legła u podstaw uchylenia zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie ocena NSA ograniczyła się wyłącznie do stwierdzenia wadliwości sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w rozumieniu art. 141 § 4 w zw. z art. 138 p.p.s.a. to jest do niezgodności między sentencją a uzasadnieniem wyroku i nie objęła jakiejkolwiek oceny materialnoprawnej zasadności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ani wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ani art. 63 ust. 1 u.ś.w. NSA wprost wskazał, że rozpoznanie drugiego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego uznaje za przedwczesne i pozostawia bez rozpoznania. Wobec powyższego Sąd, ponownie rozpoznając sprawę, nie jest związany żadną oceną prawną co do materialnoprawnych podstaw odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i obowiązany jest do samodzielnej, pełnej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Rozpoznając sprawę po raz kolejny, w pierwszej kolejności wskazać należy, że organ I instancji, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołał się między innymi na art. 17 ust. 1b u.ś.r., ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.), a więc na okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W kwestii skutków tego wyroku ukształtowała się jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych, zgodnie z którą po wyroku Trybunału Konstytucyjnego przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych należy rozpatrywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, a oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał, stanowi naruszenie prawa materialnego uzasadniające uchylenie decyzji. Skoro zatem organ I instancji oparł zaskarżoną decyzję również na art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie objętym wyrokiem K 38/13, a SKO utrzymując decyzję w mocy wady tej nie usunęło, to już z tego względu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się jednak do oceny, czy nabycie przez skarżącą prawa do emerytury od dnia 7 listopada 2023 r., a potem zawieszenie wypłaty emerytury od dnia 1 maja 2024 r. wykluczało możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującej do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Prawo do emerytury ma jednak charakter niezbywalny w tym sensie, że nie można się go zrzec, można natomiast zgodnie z powszechnie przyjętą w orzecznictwie wykładnią zrealizować wybór świadczenia korzystniejszego poprzez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie wypłaty emerytury, co skutkuje wyeliminowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury w rozumieniu realizowanym poprzez jej wypłatę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 829/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 51/21). Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika przy tym, że organ, który w toku postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzi, że jedyną przeszkodą do jego przyznania jest pobieranie przez wnioskodawcę świadczenia emerytalno-rentowego, obowiązany jest na podstawie art. 9 k.p.a. poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie wypłaty emerytury oraz o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji organu rentowego potwierdzającej wstrzymanie tej wypłaty. W realiach niniejszej sprawy skarżąca, jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, samodzielnie podjęła kroki zmierzające do wyeliminowania spornej przesłanki negatywnej – w dniu 19 marca 2024 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wstrzymanie wypłaty emerytury, na skutek którego ZUS decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. wstrzymał wypłatę emerytury skarżącej ze skutkiem od dnia 1 maja 2024 r. Decyzja ta znajdowała się w aktach sprawy administracyjnej w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez organ I instancji (30 kwietnia 2024 r.) oraz przez SKO (27 czerwca 2024 r.). Mimo to żaden z organów orzekających w sprawie nie odniósł się do tej okoliczności ani nie rozważył, czy i od jakiej daty ustanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. otwiera skarżącej drogę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz ograniczył się do odmowy przyznania świadczenia w całości, obejmującej także okres przypadający już po wstrzymaniu wypłaty emerytury. W konsekwencji organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całości zgromadzonego materiału dowodowego jak również naruszyły prawo materialne, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez jego zastosowanie do stanu faktycznego, który przynajmniej w części obejmującej okres od dnia 1 maja 2024 r. już nie odpowiadał hipotezie tego przepisu. Zdaniem Sądu nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie okoliczność, że skarżąca zawiesiła wypłatę emerytury dopiero od dnia 1 maja 2024 r., skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła 28 grudnia 2023 r. Ani art. 17 u.ś.r., ani art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie wprowadzają wymogu, by wybór świadczenia korzystniejszego realizowany poprzez zawieszenie wypłaty emerytury nastąpił przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Przeciwnie, skoro dopiero w toku postępowania administracyjnego strona dowiedziała się (lub powinna się dowiedzieć, zgodnie z ciążącym na organie obowiązkiem informacyjnym z art. 9 k.p.a.) o istnieniu przeszkody w postaci pobierania emerytury oraz o sposobie jej usunięcia, to złożenie wniosku o zawieszenie wypłaty emerytury w toku tego postępowania należy uznać za działanie skuteczne i wystarczające dla wyeliminowania tej przeszkody na przyszłość. Odnosząc się natomiast do argumentacji Kolegium opartej na art. 63 ust. 1 u.ś.w., Sąd wskazuje, że przepis ten jako norma intertemporalna rozstrzyga wyłącznie o tym, według jakiego stanu prawnego (przepisów u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r., czy w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2024 r.) należy oceniać wniosek złożony przez skarżącą. Nie stanowi on natomiast samoistnej, dodatkowej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której tak jak w niniejszej sprawie negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przestała istnieć jeszcze przed wydaniem decyzji. Interpretacja przyjęta przez organ odwoławczy, sprowadzająca się do przyjęcia, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma wyłącznie stan, w którym na dzień 31 grudnia 2023 r. muszą być spełnione wszystkie warunki, w tym rezygnacja z pobierania emerytury - z pominięciem zmiany okoliczności faktycznych zaistniałych jeszcze przed wydaniem decyzji, pozostaje w sprzeczności z celem świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne, tj. art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a także przepisy postępowania (art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę prawną oraz wykładnię przepisów u.ś.r. i ponownie rozpozna wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwzględniając okoliczność, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie art. 63 ust. 1 u.ś.w. (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), a w konsekwencji zastosowanie mają w sprawie regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 8 lipca 2026
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Janusz Kasprzycki /przewodniczący/ Magdalena Gawlikowska Maria Zawadzka /sprawozdawca/
Powołane przepisy
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Po 255/26 · 26 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 26 sierpnia 2026 r., II SA/Po 255/26
Sygnatura: II SA/Po 396/26 · 26 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 26 sierpnia 2026 r., II SA/Po 396/26
Sygnatura: II SA/Po 397/26 · 26 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 26 sierpnia 2026 r., II SA/Po 397/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny