III SA/Łd 174/26

Dnia 25 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 lutego 2026 roku Nr 1001-IUOD-2.4811.1213.2026.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej oddala skargę. [pic]

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania P. M. (dalej: skarżący) z dnia 14 listopada 2025 r. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm. – dalej: ustawa o autostradach). Wezwanie wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2 węzeł K. w dniu 5 stycznia 2023 r., pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego wg. Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców skarżący był właścicielem na dzień naruszenia. Wezwanie to zostało uznane za doręczone w dniu 29 listopada 2025 r. Skarżący w dniu 25 stycznia 2026 r. za pośrednictwem usługi eDoręczenia wniósł sprzeciw od tego wezwania. Organ uznał je za wniesione z uchybieniem z uchybieniem 14-dniowego terminu, w związku z czym na podstawie art. 134 k.p.a. wydał zaskarżone postanowienie. W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie opłaty dodatkowej jako bezprzedmiotowego ze względu na treść art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i zobowiązania organu do ponownego rozpatrzenia sprzeciwu z przywróceniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu skarżący zarzucił nieskuteczność doręczenia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej i wynikający z tego brak możliwości złożenia sprzeciwu we właściwym terminie oraz że organ odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jego zdaniem, nieskuteczne doręczenie wezwania naruszyło prawo skarżącego do obrony oraz zasadę rzetelnego procesu, naruszając również art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Skarżący zarzucił naruszenie art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach i - powołując na poparcie swego stanowiska wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 listopada 2025 r. III SA/Łd 295/25 wskazał, że skoro nieopłacony przejazd autostradą miał miejsce 5 stycznia 2023 r., to po upływie 2025 r. organ nie miał podstaw do żądania opłaty dodatkowej za ten przejazd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga była niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, jeżeli są to postanowienia, na które służy zażalenie, kończące postępowanie albo rozstrzygające sprawę co do istoty. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie DIAS z dnia 12 lutego 2026 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania z dnia 14 listopada 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej. Postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest ostateczne, a zatem podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Granice tej sprawy wyznacza treść zaskarżonego postanowienia. Kontrola sądu obejmuje zatem ustalenie, czy wezwanie zostało skutecznie doręczone, kiedy rozpoczął się i upłynął termin do wniesienia sprzeciwu, kiedy sprzeciw został wniesiony oraz czy w następstwie tych ustaleń organ prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. w związku z art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. Sąd nie rozstrzyga natomiast w tej sprawie, czy istniały materialnoprawne podstawy obciążenia skarżącego opłatą dodatkową. Ocena tych kwestii byłaby możliwa w postępowaniu wywołanym skutecznie wniesionym sprzeciwem, a następnie w toku sądowej kontroli rozstrzygnięcia merytorycznego. W rozpoznanej sprawie przejazd, z którym organ powiązał obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej, miał miejsce 5 stycznia 2023 r. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1193), do przejazdu rozpoczętego przed dniem wejścia w życie tej ustawy, czyli przed 1 lipca 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawie prawidłowo zastosowano zatem art. 37ge i art. 37gf ustawy o autostradach w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. Z art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach wynikało uprawnienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej do wystawienia wnoszącemu opłatę wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, zawierającego między innymi dane identyfikujące zobowiązanego i pojazd, miejsce i czas ujawnienia naruszenia, wysokość opłaty oraz pouczenie o prawie do wniesienia sprzeciwu. Na podstawie art. 37gf ust. 1 tej ustawy wnoszący opłatę mógł wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. DIAS wykonywał w tym zakresie zadania Szefa KAS na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań związanych z wnoszeniem opłaty dodatkowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 849). Termin określony w art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach ma charakter procesowy. Wyznacza on granice czasowe dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie sprzeciwu, i nie prowadzi do wygaśnięcia materialnego obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Taki charakter tego terminu potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24. Procesowy charakter terminu oznacza, że do jego obliczania, zachowania i ewentualnego przywrócenia stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. W świetle art. 37ge ust. 15 ustawy o autostradach do doręczania wezwania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 39 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w jego siedzibie. Stosownie do art. 39¹ pkt 1 k.p.a., w przypadku doręczenia elektronicznego pismo doręcza się stronie na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych. Z kolei art. 39⁴ k.p.a. nakazuje ustalać dzień doręczenia takiej korespondencji na podstawie art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm., dalej: ustawa o doręczeniach elektronicznych). Z art. 4 ust. 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych wynika obowiązek doręczania przez podmiot publiczny korespondencji wymagającej uzyskania potwierdzenia jej nadania lub odbioru z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego na adres wpisany do bazy adresów elektronicznych. Wpis adresu do tej bazy jest, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, równoznaczny z żądaniem doręczania korespondencji przez podmioty publiczne na ten adres. Operator wyznaczony wystawia dowody wysłania i otrzymania korespondencji (art. 40 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Jeżeli korespondencja przesłana przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego nie zostanie odebrana przed upływem 14 dni od dnia jej wpłynięcia, dowód otrzymania jest wystawiany po upływie tego terminu (art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy). W takim przypadku, na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia jej wpłynięcia na adres do doręczeń elektronicznych adresata. Adres do doręczeń elektronicznych skarżącego został wpisany do bazy adresów elektronicznych 24 stycznia 2025 r. Wezwanie z dnia 14 listopada 2025 r. zostało tego dnia o godz. 9:33 nadane na ten adres i wpłynęło na niego o godz. 9:36. Okoliczności te potwierdza wygenerowany w systemie dowód otrzymania (k. 3 akt adm.). Ponieważ skarżący nie odebrał korespondencji przed upływem 14 dni od dnia jej wpłynięcia, wezwanie należało uznać za doręczone 29 listopada 2025 r., stosownie do art. 42 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych. Skarżący nie wskazał konkretnej nieprawidłowości, która podważałaby treść dowodu otrzymania, ani nie przedstawił materiału świadczącego o wadliwym działaniu systemu lub braku warunków technicznych umożliwiających odebranie dokumentu. Samo twierdzenie, że faktycznie zapoznał się z wezwaniem dopiero 25 stycznia 2026 r., nie niweczy skutku doręczenia wynikającego wprost z art. 42 ust. 2 ustawy. Ustawowa konstrukcja doręczenia po upływie 14 dni nie uzależnia skuteczności doręczenia od chwili rzeczywistego otwarcia korespondencji lub zapoznania się z jej treścią. W konsekwencji organ prawidłowo ustalił 29 listopada 2025 r. jako datę doręczenia wezwania. Zarzut nieskuteczności tego doręczenia nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Termin do wniesienia sprzeciwu podlegał obliczeniu według art. 57 k.p.a. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Stosownie do art. 57 § 4 k.p.a., jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. W przypadku wniesienia pisma na adres do doręczeń elektronicznych organu termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane na ten adres, a nadawca otrzymał dowód otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy o doręczeniach elektronicznych (art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a.). Dnia doręczenia wezwania, czyli 29 listopada 2025 r., nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu. Czternasty dzień przypadał 13 grudnia 2025 r. Ponieważ był to dzień sobotni, termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 15 grudnia 2025 r., w poniedziałek. Skarżący wniósł sprzeciw za pośrednictwem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego 25 stycznia 2026 r.(k. 23 akt adm.), a więc po upływie ustawowego terminu. Daty wpływu wezwania na adres do doręczeń elektronicznych skarżącego, jego ustawowego doręczenia oraz wniesienia sprzeciwu wynikają z urzędowych dowodów wygenerowanych w systemie e-Doręczeń. Okoliczność, że sprzeciw został wniesiony po terminie jest zatem niewątpliwa. Ustawa o autostradach nie określa wprost formy rozstrzygnięcia podejmowanego w razie wniesienia sprzeciwu po terminie. W zakresie nieuregulowanym do postępowania w sprawie sprzeciwu stosuje się jednak odpowiednio przepisy k.p.a. (art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach). Odpowiednie zastosowanie znajduje w tym przypadku art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Kwestia ta została rozstrzygnięta w wyroku NSA z dnia 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24, gdzie przyjęto, że postępowanie w sprawie opłaty dodatkowej jest procedurą uproszczoną o swoistym, hybrydowym charakterze, ponieważ przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w zakresie wskazanym w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach. Wezwanie wydawane na podstawie art. 37ge tej ustawy zawiera rozstrzygnięcie o obowiązku wniesienia opłaty, jego podstawę faktyczną oraz pouczenie o środku zaskarżenia. Uzasadnia to odpowiednie zastosowanie art. 134 k.p.a. do sprzeciwu wniesionego po terminie. Przepis art. 134 k.p.a. ma charakter związany. Po stwierdzeniu, że środek zaskarżenia został wniesiony po terminie, organ nie może przystąpić do badania jego zasadności, lecz jest obowiązany stwierdzić uchybienie terminu w drodze postanowienia. Nawet nieznaczne przekroczenie terminu wywołuje ten skutek, jeżeli termin nie został przywrócony. Pogląd ten jest utrwalony również w orzecznictwie tut. Sądu dotyczącym sprzeciwów od wezwań do wniesienia opłaty dodatkowej (por. wyrok z dnia 19 listopada 2025 r., III SA/Łd 655/25). W postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem organ nie był zatem uprawniony do oceny zarzutów odnoszących się do samego obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej, w tym do osoby zobowiązanej, faktu uiszczenia opłaty, czasu wystawienia wezwania lub możliwości ustalenia, kto kierował pojazdem. Jedyną prawnie dopuszczalną konsekwencją skutecznego doręczenia wezwania i wniesienia sprzeciwu po 15 grudnia 2025 r. było stwierdzenie uchybienia terminu. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu może nastąpić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia i jednocześnie dopełnić czynności, dla której termin był określony (art. 58 § 2 k.p.a.). O przywróceniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia rozstrzyga ostatecznie organ właściwy do jego rozpatrzenia (art. 59 § 2 k.p.a., stosowany odpowiednio na podstawie art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach). Przywrócenie terminu nie może nastąpić z urzędu. Konieczny jest wyraźny wniosek zainteresowanego, a samego dokonania czynności po terminie nie można traktować jako dorozumianej prośby o jego przywrócenie. Z treści sprzeciwu z dnia 25 stycznia 2026 r. ani z żadnego innego pisma skarżącego nie wynika żądanie przywrócenia terminu. Sprzeciw nie zawiera wywodu odpowiadającego przesłankom z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w szczególności nie wskazuje w sposób pozwalający rozpoznać taki wniosek przyczyny uchybienia, daty jej ustania ani okoliczności uprawdopodabniających brak winy. Organ nie miał zatem przedmiotu do rozstrzygnięcia w tym zakresie. Organowi nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu. Zarzuty odnoszące się do retencji danych na podstawie art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach, czasu wystawienia wezwania, osoby zobowiązanej oraz zasadności obciążenia skarżącego opłatą dodatkową nie dotyczą przesłanek wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Ich rozpoznanie wymagałoby merytorycznej kontroli wezwania i obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej, podczas gdy przedmiotem obecnego postępowania jest wyłącznie uchybienie procesowemu terminowi do wniesienia sprzeciwu. Zarzuty te nie mogły zatem prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zastosowanie ustawowych zasad doręczeń elektronicznych i terminu do wniesienia sprzeciwu nie pozbawiło skarżącego prawa do obrony ani prawa do sądu. Wezwanie zostało skierowane na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych na wniosek skarżącego, a jego doręczenie nastąpiło zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych. Skarżącemu przysługiwał środek umożliwiający zakwestionowanie obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej, lecz środek ten nie został wniesiony w terminie. Prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ani gwarancje wynikające z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie oznaczają prawa do pominięcia ustawowych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Terminy procesowe służą pewności prawa i sprawności postępowania. Ich stosowanie nie narusza prawa do sądu, jeżeli strona miała realną możliwość dokonania czynności w terminie oraz mogła skorzystać z instytucji przywrócenia terminu w razie niezawinionego uchybienia. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Reasumując Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił, że wezwanie z dnia 14 listopada 2025 r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu 29 listopada 2025 r., termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 15 grudnia 2025 r., a sprzeciw został wniesiony 25 stycznia 2026 r. Nie został przy tym złożony wniosek o przywrócenie terminu. W tych okolicznościach DIAS był obowiązany, na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). ds