III SA/Łd 42/26

Dnia 17 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 listopada 2025 roku nr 2062/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.

Decyzją z 7 listopada 2025 r., nr 2062/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 350, dalej: u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności i z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie), odmówił A. P. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 77 929,98 zł, w tym na: a)ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do lipca 2025 r. w łącznej kwocie 11 784,28 zł i odsetki w wysokości 362 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2024 r. do lipca 2025 r. w łącznej kwocie 65 138,26 zł i odsetki w wysokości 4 899 zł, c) Fundusz Pracy za listopad 2024 r. oraz za okres od stycznia do lipca 2025 r. w łącznej kwocie 1 007,44 zł. Odsetki zostały wyliczone na dzień złożenia wniosku, tj. 4 września 2025 r. Z akt sprawy wynika, że 2 września 2025 r. pełnomocnik A. P. złożył do ZUS wniosek o umorzenie w całości należności z tytułu zaległych na dzień złożenia wniosku składek wraz z należnościami ubocznymi na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wskazał, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku, alternatywnie wnosi o umorzenie zaległych składek w części, do wysokości uznanej przez ZUS za zasadną oraz rozłożenie pozostałej części należności na raty na okres dwóch lat lub w przypadku braku podstaw do zastosowania umorzenia, wniósł o udzielenie ulgi w formie rozłożenia całej zaległości na raty, na okres trzech lat. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że A. P. od 17 lat prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w branży budowlanej i dotychczas regularnie opłacał należne składki wobec ZUS. Zaległości powstały dopiero w 2024 r. i są bezpośrednio związane z nadzwyczajnym zdarzeniem gospodarczym, tj. realizowanym na początku 2024 r. kontraktem na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Wskazał, że z powodu nieprzewidzianych okoliczności, między innymi opóźnień wynikłych z przyczyn technicznych i administracyjnych doszło do przekroczenia terminów ukończenia robót budowlanych. Pomimo znikomej szkody po stronie kontrahenta, skarżącemu została naliczona kara umowna w wysokości 220 572,48 zł za opóźnienie, co stanowiło 30% wartości zamówienia, a niespodziewana utrata przychodu spowodowała utratę jego płynności finansowej. W pierwszej kolejności wnioskodawca starał się zabezpieczyć terminową spłatę zobowiązań związanych w celu kontynowania działalności gospodarczej, tj. przeznaczył środki na zakup materiałów budowalnych, uregulował płatności wobec podwykonawców oraz bieżące daniny publicznoprawne. Pełnomocnik podkreślił, że zasadność i wysokość naliczonej kary umownej jest przedmiotem sporu sądowego, wnioskodawca złożył powództwo o zapłatę potrąconej kwoty. Sytuacja ma zatem charakter wyjątkowy, a do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia powyższego sporu, wnioskodawca jest pozbawiony znacznych środków finansowych. Pełnomocnik nadmienił również, że wnioskodawca nie zamierzał uchylać się od uiszczenia składek, a zaległości wynikły z powodu utraty płynności finansowej, do powstania której przyczyniła się nałożona kara umowna za zrealizowanie kontraktu z opóźnieniem. Jest to sytuacja o charakterze jednorazowym, a do czasu tego zdarzenia wnioskodawca terminowo regulował składki i będzie na bieżąco opłacać nowe należności. Pełnomocnik podkreślił, że przyczyną powstania zaległości nie było świadome zaniedbanie ze strony wnioskodawcy, lecz nagła utrata płynności finansowej, a do czasu odzyskania środków - co może potrwać wiele lat - zaległe składki pozostają wymagalne, naliczane są odsetki, co pogarsza i tak trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Przedstawione powyżej okoliczności, zdaniem pełnomocnika wypełniają przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ w niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z nadzwyczajnym zdarzeniem, a opłacenie zaległych składek w całości spowodowałoby zupełną zapaść finansową przedsiębiorstwa, a w konsekwencji konieczność ogłoszenia upadłości. Pełnomocnik podniósł również, że o nadzwyczajnym charakterze zdarzenia przesądza również to, że jest to pierwszy wniosek, od kiedy skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Obecnie wnioskodawca reguluje bieżące składki w terminie, a jedynie ciężar zaległości blokuje pełną stabilizację. Umorzenie w całości zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami jest pożądane zarówno z perspektywy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, jak i z perspektywy efektywności działań ZUS, ponieważ Zakład odzyska w ten sposób płatnika zdolnego do dalszego regulowania bieżących składek, zamiast prowadzić długotrwałą windykację długu. W przypadku odmowy pełnego umorzenia, pełnomocnik wniósł o rozłożenie spłaty zadłużenia na przynajmniej dwuletni okres, z ewentualnym umorzeniem przynajmniej części zaległości, odsetek lub opłat dodatkowych, co pomogłoby uratować prowadzoną działalność gospodarczą. W piśmie z 29 września 2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy sprecyzował, że w piśmie z 2 września 2025 r. został sformułowany wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w całości ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia przez Zakład wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w całości, wniósł o umorzenie należności w części. Pełnomocnik wskazał, że podstawą wniosku jest wyłącznie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. szczególny przypadek poniesienia strat materialnych w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zdaniem pełnomocnika podane w rozporządzeniu przesłanki nie stanowią katalogu zamkniętego, rozporządzenie wskazuje ogólne przesłanki i posługuje się zwrotem "w szczególności", który ma charakter otwarty, tym samym istnieje możliwość wykazania innych przypadków, które nie zostały w tym katalogu wprost wymienione. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej, nieprowadzącej pełnej księgowości, które wpłynęło do ZUS 2 października 2025 r., jako prognozę poprawy sytuacji materialnej pełnomocnik wskazał, że wnioskodawca realizuje kontrakty u stałych klientów, którzy rozpoczynają nowe inwestycje. Jako prognozowany sposób uregulowania należności podał spłatę ratalną zadłużenia i umorzenie należności. 16 października 2025 r. podczas przeprowadzonej rozmowy telefonicznej Doradca ds. Ulg i Umorzeń ZUS uzyskał informację, że wnioskodawca płaci alimenty na rzecz swojej córki W., która mieszka z matką, natomiast syn K. mieszka we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem. Wskazaną na wstępie decyzją z 7 listopada 2025 r. ZUS odmówił umorzenia A.P. należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 77 929,98 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz materiału zgromadzonego w sprawie ustalono, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą. Stosownie do treści art. 24 u.s.u.s, nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Wobec powyższego należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. W związku z tym, że wnioskodawca jest przedsiębiorcą ZUS dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki: 1. udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych, 2. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów), 3. jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku, 4. zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej. ZUS stwierdził, że zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Z akt sprawy wynika również, że strona wniosła o umorzenie należności z tytułu składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 300 tys. euro. W związku z powyższym, zdaniem ZUS ewentualne umorzenie należności z tytułu składek mogłoby stanowić pomoc de minimis. Organ wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 2 października 2025 r., uzupełnionego 8 października 2025 r. wynika, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2023 r. wnioskodawca osiągnął przychód w kwocie 2 971539,49 zł oraz poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 2 925 327,48 zł, dochód wyniósł 46 212,01 zł, tj. około 3 851,00 zł miesięcznie; w 2024 r. przychód wyniósł 4 318 956,26 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2 983 479,42 zł, dochód wyniósł - 1 335 476,84 zł, tj. około 111 289,74 zł miesięcznie; w 2025 r. przychód wyniósł 223 289,43 zł, a koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 588 768,67 zł, w związku z powyższym strona poniosła stratę w wysokości 365 479,24 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawca podał również, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie korzysta z innych form pomocy i nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje małoletni syn, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 4 600 zł miesięcznie (tj. opłaty eksploatacyjne - 2 000 zł, koszty leczenia – 600 zł, inne wydatki (alimenty) - 2 000 zł). Strona wskazała, że oprócz zadłużenia wobec ZUS posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 240 270,77 zł oraz inne zobowiązania pieniężne w kwocie 598 607,23 zł, które aktualnie nie są spłacane. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 położonego w miejscowości C. dla którego prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] oraz współwłaścicielem w 1/3 części budynku mieszkalnego położonego w W., dla którego prowadzona jest księga wieczysta o nr [...]. Z danych zawartych w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych wynika, że strona jest właścicielem: gruntów rolnych zabudowanych o powierzchni 0,1000 ha położonych w miejscowości R. pod adresem [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; gruntów ornych o powierzchni 0,8664 ha położonych w miejscowości C., dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; ¼ udziału gruntów ornych o powierzchni 0,1462 ha położonych w miejscowości C., dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; 2/4 udziału terenów mieszkaniowych o powierzchni 0,0298 ha położonych w W. pod adresem [...] i [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...]; 2/4 udziału drogi o powierzchni 0,0016 ha położonej w W. pod adresem Z. 1, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek. Wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem samochodów ciężarowych marki Iveco Daily z 2019 r., Iveco Plandex z 2018 r. oraz dwóch samochodów marki Citroen Berlingo z 2020 r. W CEPiK strona figuruje, jako właściciel samochodów ciężarowych: Iveco 29111 z 2013 r., Iveco Plandex 70C18 z 2018 r., Volvo FM9 z 2006 r., Iveco 70C18 z 2019 r., dwóch samochodów marki Citroen Berlingo z 2020 r., Mercedes-Benz Vito 108 CDI z 1999 r. i Iveco Eurocargo 80E15 z 1991 r. Podniósł, że nie posiada innych składników mienia ruchomego, praw majątkowych oraz wierzytelności. ZUS wskazał, że wniosek został rozpatrzony zgodnie ze wskazaniem pełnomocnika w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało uregulowane w art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zdaniem organu, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności. Klęski żywiołowe definiowane są jako katastrofy naturalne, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu o dużych rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, w szczególności są to wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, czy powodzie, które spowodowały, że płatnik znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej, że konieczność ciążących na nim zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. W przypadku wnioskodawcy taka sytuacja nie występuje, pomimo bowiem wykazanych trudności strona kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej. Nie można ponadto uznać, że naliczenie kary umownej z powodu przekroczenia terminu ukończenia robót budowlanych w ramach kontraktu realizowanego na rzecz jednostki samorządu terytorialnego mieści się w katalogu klęsk żywiołowych, czy też innych zdarzeń losowych mogących stanowić podstawę do umorzenia należności z tytułu składek. Kara umowna naliczana jest w przypadku niewywiązania się przez stronę z warunków zawartej umowy. ZUS podkreślił, że strona prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko i w związku z powyższym powinna mieć świadomość konieczności ponoszenia wszelkich kosztów i konsekwencji z tym związanych. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk ten rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, w tym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym, ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia składek od osiąganego wyniku finansowego płatnika. W podsumowaniu ZUS wskazał, że w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzi przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Skarżący nie poniósł bowiem straty materialnej w wyniku klęski żywiołowej (tj. pożaru, powodzi, trzęsienia ziemi itp.), ani innego nadzwyczajnego zdarzenia. Za nadzwyczajną okoliczność nie może być uznany brak dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a o umorzeniu należności z tego tytułu można mówić jedynie wówczas, gdy dalsze prowadzenie działalności jest niemożliwe. Zakład zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W kontekście przedstawionych okoliczności ZUS podkreślił, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, a jako prognozę poprawy sytuacji materialnej wskazała na realizację kontraktów u stałych klientów, którzy rozpoczynają nowe inwestycje. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że równocześnie z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek wpłynął wniosek o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek. Należy zatem wnioskować, że zobowiązany jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na spłatę należności bez zachwiania możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie można zatem stwierdzić, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia została w niniejszej sprawie spełniona. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zaskarżając w całości decyzję ZUS z 7 listopada 2025 r. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organ nie rozważył w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i okoliczności przedstawionych przez skarżącego (w szczególności przyczyny powstania zaległości), czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rzetelna ocena dowodów, co powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu, mogła doprowadzić do uwzględnienia wniosku o umorzenie; - sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom prawa, w szczególności brak logicznego odniesienia się do okoliczności przedstawionych przez skarżącego i pominięcie przyczyn nieuznania ich za nadzwyczajne okoliczności. Uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia, dlaczego organ odmówił umorzenia zaległości mimo wykazania przez skarżącego wyjątkowej sytuacji finansowej, takie naruszenie godzi w art. 11 k.p.a. (zasadę przekonywania) i świadczy o nierzetelnym rozpoznaniu sprawy; 2) art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez: - błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie tych przepisów. Organ mylnie przyjął, że sytuacja skarżącego nie stanowi uzasadnionego przypadku, pozwalającego na umorzenie zaległych składek, podczas gdy okoliczności sprawy spełniają przesłanki nadzwyczajnego zdarzenia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz ważnego interesu zobowiązanego. W rezultacie odmawiając umorzenia należności, błędnie wskazując na brak możności zastosowania przepisu, a więc nie przechodząc nawet do rozważań (w ramach uznania administracyjnego), czy wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie; - pominięcie szczególnego charakteru tego przepisu, pozwalającego na umorzenie należności, nawet mimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadniony przypadek. W konsekwencji odnosząc się wprost do literalnego brzmienia przepisów rozporządzenia z pominięciem normy ustawowej (tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W oparciu o przytoczone powyżej zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zobowiązanie Zakładu na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podkreślił, że przyczyną powstania zaległości z tytułu składek były nadzwyczajne okoliczności niezawinione przez skarżącego. Skarżący znalazł się przejściowo w sytuacji, w której nie miał niemożności wywiązania się z obowiązku opłacania składek, nie z powodu lekkomyślności, czy zaniedbania lecz z uwagi na spadek płynności finansowej, pierwszy od 17 lat. Dzięki ograniczeniu skali kontraktów działalność gospodarcza skarżącego nadal funkcjonuje, jednak obciążenie całą kwotą zaległości grozi upadłością przedsiębiorstwa. Zdaniem pełnomocnika w realiach niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, w postaci nadzwyczajnego zdarzenia oraz związanego z nim zagrożenia dla dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Podał, że niewypłacenie dużej części wynagrodzenia przez gminę z tytułu realizowanego kontraktu, to sytuacja nietypowa i nieprzewidywalna. Przedsiębiorca ma prawo zakładać, że kontrahent - pomiot publiczny, dysponujący środkami publicznymi wywiąże się ze swoich zobowiązań. Brak zapłaty na tak znaczną kwotę był zdarzeniem niezależnym od woli i zachowania skarżącego i nie jest to element zwykłego ryzyka gospodarczego, które mieści się w normalnej działalności, który skarżący mógł przewidzieć. Zdarzenie to ma charakter jednorazowy, a istotny brak płatności ze strony gminy należy kwalifikować, jako zdarzenie nadzwyczajne. Organ jednak nie dokonał takiej kwalifikacji uznał, że jest to okoliczność zwyczajna, co stanowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Skarżący wykazał, że opłacenie zaległych składek w pełnej wysokości grozi upadłością przedsiębiorstwa, zaległość jest na tyle wysoka, że ściągnięcie w drodze postępowanie egzekucyjnego spowodowałoby utratę ruchomości niezbędnych do prowadzenia działalności, a to z kolei najprawdopodobniej oznaczałoby upadłość przedsiębiorstwa. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, ZUS błędnie zatem zinterpretował przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 u.s.u.s. i w rozporządzeniu, bezzasadnie uznając, że sytuacja skarżącego nie mieści się w kategorii "nadzwyczajnego zdarzenia". W konsekwencji wydano decyzję sprzeczną z celem tych przepisów, bez dokładnego wyważenia interesów i wzięcia pod uwagę korzyści, jakie skarżący może przynieść Skarbowi Państwa i Zakładowi w przyszłości. Pełnomocnik podkreślił również, że umorzenie należności z tytułu składek rzeczywiście stanowi pomoc publiczną w rozumieniu przepisów UE i udzielane jest w ramach limitów de minimis. Skarżący dopełnił wszystkich formalności z tym związanych. Przedłożył wymagane oświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis w ostatnich 3 latach wskazując, że nie przekracza dopuszczalnego pułapu. Organ nie stwierdził, by udzielenie umorzenia było prawnie niedopuszczalne z uwagi na przekroczenie limitu, czy inne ograniczenia pomocy publicznej, a pomimo tego wskazał ogólnikowo w uzasadnieniu decyzji, że umorzenie jest nadzwyczajną formą pomocy publicznej, co wymaga ostrożności w jej stosowaniu. Takie stwierdzenie nie stanowi merytorycznej podstawy odmowy, jeżeli skarżący spełnia warunki formalne pomocy de minimis, to sam fakt, że umorzenie jest pomocą publiczną nie może być argumentem przeciw jej udzieleniu. Zdaniem pełnomocnika odwoływanie się przez organ do ryzyka gospodarczego również jest niezasadne w świetle charakteru sprawy. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, jednak prawo przewiduje instytucje ochronne na wypadek materializacji ryzyk nadzwyczajnych. Trudno bowiem oczekiwać od przedsiębiorcy, by zabezpieczył się finansowo na wypadek, gdyby kontrahent publiczny odmówił zapłaty. To sytuacja niecodzienna, której ryzyko wystąpienia jest zasadniczo znikome. Normatywne przesłanki umorzenia (zarówno ustawowe, jak i wynikające z rozporządzenia) wprost uwzględniają takie nadzwyczajne okoliczności. Próba zdyskredytowania sytuacji skarżącego, jako "typowego ryzyka biznesowego" świadczy o niezrozumieniu przez organ istoty uznaniowej ulgi, jaką jest umorzenie składek. W ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności organ pominął dowody i okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego. Skarżący przedłożył oświadczenia i dokumenty obrazujące jego sytuację majątkową oraz przepływy finansowe. Organ odnotował istnienie pewnych składników majątku, lecz nie zbadał czy realna sprzedaż tego majątku lub jego obciążenie długiem jest w ogóle wykonalne bez likwidacji działalności. Zakład wskazał na aktywa jedynie po to, by stwierdzić, że "istnieje majątek, z którego można prowadzić egzekucję" nie ustalając, czy egzekucja nie unicestwi zarazem źródła dochodu dłużnika. Takie podejście pomija kluczowy aspekt, tj. możliwość kontynuacji działalności po spłacie zadłużenia. Prawidłowa analiza winna uwzględniać, że wyegzekwowanie składek kosztem podstawowych środków produkcji przedsiębiorstwa czyni dalsze jego funkcjonowanie niemożliwym, co stoi w sprzeczności z celem umorzenia. W efekcie organ niezgodnie z art. 80 k.p.a. wyciągnął z zebranych danych błędne wnioski co do realnej sytuacji skarżącego. Nawet jeśli dłużnik formalnie posiada majątek i prowadzi działalność gospodarczą, to należy zbadać, czy nie doszło do znacznego spadku dochodów lub wzrostu kosztów, który podważa rentowność. Zakład tych kwestii nie ustalił, zaniechał też dokładnej analizy nadzwyczajnych okoliczności, na które wskazywał skarżący, tj. nie zestawił wartości zaległości z wartością niezapłaconej faktury wystawionej przez gminę i nie ocenił płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżącego. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym złożył pełnomocnik skarżącego, a pełnomocnik organu administracji w terminie czternastu dni od zawiadomienia nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7 listopada 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 77 929,98 zł, nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Na wstępie należy wskazać, że należności z tytułu składek, o umorzenie których wnosił skarżący dotyczyły okresu od listopada 2024 r. do lipca 2025 r. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Wobec powyższego należności z tytułu składek objęte wnioskiem skarżącego nie uległy przedawnieniu i są wymagalne, a organ był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego z 2 września 2025 r. Należy w tym miejscu również podkreślić, że prawidłowość wykazania przez organ istnienia przyczyn odmowy umorzenia skarżącemu określonych należności z tytułu składek podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia jedynie, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy materiał ten został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Sąd nie ocenia zatem wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzyjnej dla organu administracji i ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi, jako ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Zaznaczyć również należy, że uznaniowość decyzji musi każdorazowo zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony. Analiza akt sprawy wskazuje, że ZUS prawidłowo ustalił, że spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie wnioskowanych należności z tytułu składek stanowiłoby w rozpatrywanej sprawie pomoc de minimis. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały enumeratywnie wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825,1723,1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala ZUS przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia. Wobec treści wniosku skarżącego, w sprawie zastosowanie miał także art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały uregulowane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zdaniem sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Podkreślić należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym, a obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uznane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy bezspornym jest, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Oceniając natomiast zasadność umorzenia należności z tytułu składek w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia, tj. zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącego, zdaniem sądu organ zasadnie stwierdził, że nie wystąpiły także przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym m.in. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 2 października 2025 r., uzupełnionego 8 października 2025 r. wynika, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2023 r. osiągnął przychód w kwocie 2 971 539,49 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 2 925 327,48 zł, a dochód wyniósł 46 212,01 zł, tj. około 3 851,00 zł miesięcznie; w 2024 r. przychód wyniósł 4 318 956,26 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2 983 479,42 zł, a dochód wyniósł - 1 335 476,84 zł, tj. około 111 289,74 zł miesięcznie; w 2025 r. przychód wyniósł 223 289,43 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 588 768,67 zł, co oznacza stratę w wysokości 365 479,24 zł. Skarżący podał, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie korzysta z innych form pomocy i nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje małoletni syn, a stałe miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą 4 600 zł miesięcznie (tj. opłaty eksploatacyjne - 2 000 zł, koszty leczenia – 600 zł, inne wydatki (alimenty) - 2 000 zł). Oprócz zadłużenia wobec ZUS skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 240 270,77 zł oraz inne zobowiązania pieniężne w kwocie 598 607,23 zł, które, jak sam podał aktualnie nie są spłacane. Skarżący jest właścicielem nieruchomości - domu o powierzchni 200 m2 położonego w miejscowości C. dla którego prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] oraz współwłaścicielem 1/3 części budynku mieszkalnego położonego w W., dla którego prowadzona jest księga wieczysta o nr [...]. Z danych zawartych w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych wynika, że skarżący jest również właścicielem gruntów rolnych zabudowanych o powierzchni 0,1000 ha położonych w miejscowości R. pod adresem [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; gruntów ornych o powierzchni 0,8664 ha położonych w miejscowości C., dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; ¼ udziału gruntów ornych o powierzchni 0,1462 ha położonych w miejscowości C., dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek; 2/4 udziału terenów mieszkaniowych o powierzchni 0,0298 ha położonych w W. przy ul. [...] i [...] dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr [....]; 2/4 udziału drogi o powierzchni 0,0016 ha położonej w W. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], w której Zakład dokonał wpisów celem zabezpieczenia należności z tytułu składek. Z danych zawartych w CEPiK wynika ponadto, że skarżący jest także właścicielem samochodów ciężarowych marki: Iveco 29111 z 2013 r., Iveco Plandex 70C18 z 2018 r., Volvo FM9 z 2006 r., Iveco 70C18 z 2019 r. oraz dwóch samochodów marki Citroen Berlingo z 2020 r., samochodu marki Mercedes-Benz Vito 108 CDI z 1999 r. i Iveco Eurocargo 80E15 z 1991 r. W prognozie poprawy sytuacji materialnej skarżący wskazał, że realizuje kontrakty u stałych klientów, którzy rozpoczynają nowe inwestycje. W uzasadnieniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pełnomocnik skarżącego wyjaśnił natomiast, że zaległości powstały w 2024 r. i są bezpośrednio związane z nadzwyczajnym (jednorazowym) zdarzeniem gospodarczym, tj. zrealizowaniem przez skarżącego, z przyczyn niezawinionych, kontraktu na rzecz jednostki samorządu terytorialnego z przekroczeniem terminów. Pomimo znikomej szkody została skarżącemu naliczona kara umowna za opóźnienie w wysokości 220 572,48 zł, co stanowiło 30% wartości zamówienia, a niespodziewana utrata przychodu przez skarżącego spowodowała utratę jego płynności finansowej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego wypełnia to przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd zgadza się ze stanowiskiem ZUS, iż powołana powyżej okoliczność nie ma wpływu dla oceny zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności ocenie podlegają bowiem nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuacja finansowa wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyrok NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/12). W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych prawidłowe jest stanowisko ZUS, że zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują, że zaistniała wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie klęska żywiołowa lub nadzwyczajne wydarzenie nie były powodem powstania zaległości. Zadłużenie powstało na skutek nieopłacania przez skarżącego w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Przez "zdarzenie nadzwyczajne", o którym mowa w cyt. powyżej § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi. Ponadto wystąpienie tych zdarzeń musi wiązać się ze stratami, które są na tyle dotkliwe, że w takiej sytuacji regulowanie należnych składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z 24 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 781/18, Lex nr 2553655). Niewątpliwie zatem za "zdarzenie nadzwyczajne", wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, nie można uznać nałożonej na skarżącego kary umownej, w związku niewykonaniem w terminie umowy zawartej [...] 2024 r. z Gminą P.. Należy wskazać, że z treści załączonej do akt sprawy umowy Nr [...] zawartej przez skarżącego z Gminą P. wynika m.in., że skarżący jako wykonawca ponosi karę za zwłokę w wykonaniu umowy – w wysokości 0,2% wynagrodzenia brutto, o którym mowa w § 6 ust. 2 umowy, za każdy dzień kalendarzowy zwłoki licząc od następnego dnia po upływie terminu wynikającego z umowy do dnia zgłoszenia przez wykonawcę zakończenia robót i gotowości odbioru (§ 12 ust. 1 pkt 1 umowy). Skarżący był zatem świadomy, że za każdy dzień zwłoki po upływie terminu wynikającego z umowy zostanie naliczona kara i będzie zobowiązany do poniesienia dodatkowych kosztów. Tym samym nałożona na skarżącego kara umowna za niewykonanie w terminie umowy, nawet jeżeli opóźnienie nastąpiło z przyczyn o charakterze technicznym, administracyjnym i niezależnych od skarżącego nie była okolicznością o charakterze wyjątkowym (nadzwyczajnym), której skarżący nie mógł przewidzieć. Zdaniem sądu słusznie również zwrócił uwagę ZUS, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uprawniające do stwierdzenia, że brak umorzenia należności z tytułu składek mógłby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Trzeba wskazać, że w przedstawionym powyżej oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości skarżący podał m.in., że w roku 2024, w którym wystąpiło nadzwyczajne zdarzenie gospodarcze, osiągnął przychód w kwocie 4 318 956,26 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie 2 983,479,42 zł, a roczny dochód wyniósł 1 335 476,84 zł, co oznacza, że miesięczne dochód kształtował się na poziomie kwoty 111 289,74 zł. Pomimo, że dochód osiągnięty w roku 2024 był najwyższy, w porównaniu do roku 2023 oraz do roku 2025, w którym skarżący wykazał stratę, w okresie od listopada 2024 r. do lipca 2025 r. skarżący zaprzestał opłacania należnych składek. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w obrocie gospodarczym strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. m.in. postanowienia NSA z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 360/16; 21 maja 2015 r., sygn. akt II GZ 216/15). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest również pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). Zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek, które figurują na koncie skarżącego, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego nie mają charakteru incydentalnego (jednorazowego), dotyczą okresu od listopada 2024 r. do lipca 2025 r. Akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, Lex nr 952872). Ponadto należy wskazać, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby, że jego sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że uzyskiwane dochody nie pozwalają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych (tj. zakup żywności, odzieży, środków czystości, itp.) i zagraża egzystencji jego i rodziny. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, a w ramach prognozy poprawy sytuacji materialnej wskazał, że realizuje kontrakty u stałych klientów, którzy rozpoczynają nowe inwestycje, posiada nieruchomości, (tj. m.in. dom o powierzchni 200 m2 położony w miejscowości C. oraz 1/3 części budynku mieszkalnego położonego w W., a także grunty rolne zabudowane o powierzchni 0,1000 ha położone w miejscowości R.; grunty orne o powierzchni 0,8664 ha położone w miejscowości C., 1/4 udziału w gruntach ornych o powierzchni 0,1462 ha położonych w miejscowości C., 2/4 udziału w terenach mieszkaniowych o powierzchni 0,0298 ha położonych w W. przy ul. [...]i [...] i 2/4 udziału drogi o powierzchni 0,0016 ha położonej w W. przy ul. [...]) oraz majątek ruchomy w postaci samochodów ciężarowych marki: Iveco 29111 z 2013 r., Iveco Plandex 70C18 z 2018 r., Volvo FM9 z 2006 r., Iveco 70C18 z 2019 r. oraz dwóch samochodów marki Citroen Berlingo z 2020 r., samochodu marki Mercedes-Benz Vito 108 CDI z 1999 r. i Iveco Eurocargo 80E15 z 1991 r. Poza tym, skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest obowiązkowe, jednak dla prowadzącego postępowanie organu stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dana osoba znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jej dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należy w tym miejscu podkreślić, że nie jest dopuszczalna interpretacja art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prowadząca do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć ich spłaty z tego tylko powodu, że aktualnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazuje stratę i posiada inne zobowiązania pieniężne, których aktualnie nie spłaca. Należy podkreślić, na co również słusznie zwrócił uwagę ZUS, że konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji przez organ byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19). Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., są związane ze zdarzeniami losowymi i z sytuacją życiową zobowiązanego. Chodzi tu o zdarzenia wyjątkowe, a nawet drastyczne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika. Celem umorzenia należności z tytułu składek są zatem względy socjalne, a nie ułatwienie prowadzenia dalszej działalności (por. wyrok NSA z 8 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 765/22). W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo odczytał treść wskazanego przepisu. Nie doszło również do błędu subsumcji, gdyż ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Odmowa umorzenia należności z tytułu składek, a więc rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie z oczekiwaniami skarżącego, ale zgodnie z hipotezą i dyspozycją wskazanej normy prawnej nie oznacza naruszenia tego przepisu przez jego błędną wykładnię lub brak jego zastosowania. Dodatkowo należy wskazać, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości dopóty ich umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Trzeba podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, iż zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z powyższym ZUS zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego ale także winien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W niniejszej sprawie ZUS trafnie ocenił, że skarżący w chwili podejmowania decyzji dysponował takim potencjałem. Podkreślić w tym miejscu należy, że nie jest wymagane, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane. Sąd podziela stanowisko ZUS, że brak jest podstaw, aby rezygnując w sposób definitywny z możliwości odzyskania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy ułatwiać stronie spłatę innych zobowiązań. Należy wskazać, że wbrew zarzutom postawionym w skardze, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących aktualnej (a nie przyszłej, hipotetycznej) sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego i oceniły ją w kontekście przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Fakt, że ustalenia i wnioski poczynione przez organy nie są zbieżne z oczekiwaniami pełnomocnika skarżącego w tym zakresie, nie świadczą o ich wadliwości. Podkreślić bowiem należy, że pomimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS nie jest co do zasady obciążony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (por. wyrok NSA z 17 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2317/13). W świetle powyższych przepisów, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to wyłącznie stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 149/11). Na organie zaś, zgodnie z art. 80 k.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie. Zdaniem sądu pełnomocnik skarżącego zarówno w zarzutach postawionych w skardze, jak i w jej uzasadnieniu, skutecznie nie podważył przedstawionych powyżej ustaleń faktycznych i dowolności ich oceny. Argumentacja zawarta w skardze sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji i nie wykazuje jednocześnie, że uregulowanie ciążących na skarżącym należności doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że pełnomocnik skarżącego nie zgadza się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały prawidłowo i wyczerpująco rozpatrzone przez organ. Z powyższych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący, podjęto wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 28 ust. 3a i 3b w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności ocenie podlegają bowiem nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuacja finansowa wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyrok NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/12). Wobec powyższego, podniesione w skardze zarzuty sąd uznał za niezasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. a.kr