III SA/Łd 771/23

Dnia 22 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 września 2023 roku nr SKO.4141.633.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. F. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu R. P. z urzędu.

Decyzją z 22 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 2 sierpnia 2023 r. umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego al. [...] (dz. nr [...], obręb [...]) na wysokości posesji nr 121. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 23 października 2020 r. Prezydenta Miasta Łodzi zezwolił R. P. na zajęcie pasa drogowego al. [...] (dz. nr [...], obr.[...]) na wysokości posesji nr 121 dla umieszczenia obiektu handlowego – kiosku o powierzchni 12,00 m². Powyższa decyzja obowiązywała do 1 czerwca 2021 r. 28 października 2021 r. przeprowadzono kontrolę w terenie, podczas której stwierdzono, iż przedmiotowy obiekt handlowy pozostaje w pasie drogowym al. [...] (dz. nr [...], obr. [...]) na wysokości posesji nr 121 z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi. Zawiadomieniem z 4 listopada 2021 r. organ wszczął w stosunku do R. P. postępowanie administracyjne w sprawie zajęcia pasa drogowego al. [...]celem funkcjonowania obiektu handlowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi. Decyzją z 24 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi nałożył na R. P. karę za zajęcie pasa drogowego al. [...] celem funkcjonowania obiektu handlowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi za okres od 2 czerwca 2021 r. do 20 stycznia 2023 r. Zawiadomieniem z tego samego dnia Prezydent Miasta Łodzi wszczął wobec R. P., postępowanie w trybie art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645) w sprawie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego. Postanowieniem z 6 marca 2023 r. na wniosek strony Prezydent Miasta Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego do czasu rozpoznania odwołania strony wniesionego od decyzji 24 stycznia 2023 r. o nałożeniu kary. 10 lipca 2023 r. przeprowadzono kolejną kontrolę w terenie, która wykazała, iż przedmiotowy obiekt handlowy został usunięty z pasa drogowego. Wobec czego 2 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi z urzędu podjął zawieszone postępowanie i decyzją z 2 sierpnia 2023 r. umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia pasa drogowego al. [...] (dz. nr [...], obręb [...]) na wysokości posesji nr 121 do stanu poprzedniego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. R. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie jako oczywiście niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym i podającej nieprawdę. Strona podniosła, iż sporny obiekt nadal stoi i jest nieprawdą jakoby został usunięty. Przywołaną na wstępie decyzją z 22 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi umarzającą postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że bezspornie R. P. zajmował pas drogowy drogi powiatowej al. [...] (dz. nr [...], obręb [...]) na wysokości posesji 121 celem funkcjonowania obiektu handlowego (kiosku) bez zgody zarządcy drogi od 2 czerwca 2021 r. Przeprowadzone kontrole w terenie w dniu 28 października 2021 r. i 20 stycznia 2023 r. potwierdziły tę okoliczność. Bezspornie także kiosk będący przedmiotem niniejszego postępowania został usunięty z pasa drogowego, co potwierdziła kontrola w terenie przeprowadzona przez pracowników organu pierwszej instancji 10 lipca 2023 r. Organ odwoławczy podniósł, iż doprowadzenie pasa drogowego do stanu zgodnego z prawem czyni bezprzedmiotowym orzekanie w przedmiocie nałożenia obowiązku jego przywrócenia na stronę. Nadto Kolegium wyjaśniło, iż bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty strony zawarte w odwołaniu bowiem organ pierwszej instancji ustalił, że na dzień 10 lipca 2023 r., obiekt handlowy został usunięty. Potwierdzają tę okoliczność także: pismo z 12 lipca 2023 r. skierowane do PGE Dystrybucja S. A. Oddział w Łodzi, w którym organ pierwszej instancji zwraca się z prośbą o odłączenie napięcia z kabla zasilającego pozostałego po usuniętym obiekcie handlowym zlokalizowanym przy al. [...] (dz. nr [...], obręb [...]) przy skrzyżowaniu z ulicą [...], jednocześnie wskazując, że organ nie został poinformowany o usunięciu ww. obiektu oraz pismo PGE Dystrybucja S. A. Oddział w Łodzi z 26 lipca 2023r. skierowane do organu pierwszej instancji, w którym PGE informuje, że wskazana linia kablowa niskiego napięcia pozostała po likwidacji kiosku przy ul. [...] nie stanowi majątku PGE (...). Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożył R. P.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W piśmie procesowym z 17 czerwca 2024 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy oraz popiera w całości skargę wywiedzioną przez stronę i wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm) – dalej: "p.p.s.a.". sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym: gdy strona zgłosi wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach danej sprawy, zgodnie z wolą stron sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, gdyż zachodzą przesłanki, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a) sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i w procesie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa. Kontroli sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 2 sierpnia 2023 r. umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego al. [...] (dz. nr [...], obręb [...]) na wysokości posesji nr 121. Podstawą materialnoprawną nałożenia na stronę obowiązku przywrócenia pasa drogowego do stanu zgodnego z prawem stanowi art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.) – dalej: "u.d.p." zgodnie, z którym w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu, lub bez zawarcia odpłatnej umowy cywilnoprawnej, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, lub niezgodnie z warunkami tej umowy, właściwy zarządca drogi orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o jego przywróceniu do stanu poprzedniego. Przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują dwojakiego rodzaju konsekwencje prawne zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Są to dwa rodzaje sankcji administracyjnych, które mogą być nakładane przez zarządcę drogi niezależnie od siebie, w formie decyzji administracyjnych, w postępowaniach administracyjnych wszczynanych z urzędu. Pierwsza z nich, określona w art. 36 u.d.p. polega na nałożeniu na zajmującego nielegalnie pas drogowy obowiązku jego przywrócenia do stanu poprzedniego. Druga zaś, uregulowana w art. 40 ust. 12 u.d.p., to nałożenie na sprawcę deliktu administracyjnego administracyjnej kary pieniężnej określonej w tym przepisie. Dodać należy, że w powołanym na wstępie rozważań art. 36 u.d.p. ustawodawca zawarł sformułowanie, z którego wynika, iż w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi organ ten "orzeka, w drodze decyzji administracyjnej o jego przywróceniu do stanu poprzedniego". Powyższe sformułowanie świadczy jednoznacznie o związanym charakterze decyzji o nałożeniu powyższego obowiązku na podmiot działający bez stosownego zezwolenia lub z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu zarządcy drogi. Między instytucją prawną nakazania przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego i nałożeniem kary administracyjnej za bezprawne zajęcie pasa drogowego, o którym mowa w art. 40 ust. 12 u.d.p., nie ma żadnej konkurencyjności. Organ nie ma więc wyboru, który z tych środków zastosować. Karę za bezprawne zajęcie pasa drogowego musi nałożyć zawsze za cały okres zajęcia. Nakaz przywrócenie pasa drogowego do stanu poprzedniego należy zaś nałożyć tylko wtedy, kiedy stan naruszenia ciągle trwa. Jest oczywiste, że jeżeli przed wydaniem decyzji sprawca sam przywrócił pas drogowy do stanu poprzedniego, nie ma żadnej potrzeby wydawania w tej kwestii decyzji zawierającej nakaz. Organ orzeka o przywróceniu do stanu poprzedniego tylko wówczas, kiedy stan drogi jest nadal naruszony bezprawnym zajęciem (zob. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r., II GSK 2929/14, CBOSA). Zgodnie zaś z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: "k.p.a.", gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy i kończy sprawę w danej instancji. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Przy czym okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Postępowanie musi być uznane za bezprzedmiotowe wskutek ustalenia stanu faktycznego niepodlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji (por. wyrok NSA z 29 września 1987 r., IV SA 220/87, ONSA 1987, Nr 2, poz. 67). W niniejszej sprawie przedmiotem wszczętego przez organ postępowania było usunięcie skutków zajęcia przez skarżącego pasa drogowego w celu funkcjonowania obiektu handlowego o powierzchni 12,00 m² bez zgody zarządcy drogi, z uwagi na przekroczenie terminu, na który taka zgoda została udzielona. Sporny obiekt, posadowiony na działce drogowej, przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, został jednak z nieruchomości drogowej usunięty, co w sposób niebudzący wątpliwości wynika z akt kontrolowanej sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność tę potwierdza bezspornie protokół z kontroli w terenie przeprowadzonej 10 lipca 2023 r. Trafnie zatem organy przyjęły, że w sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, gdyż brak jest przedmiotu postępowania - obiektu zlokalizowanego nielegalnie w pasie drogowy, nie ma zatem podstaw do orzekania merytorycznego w trybie art. 36 u.d.p. Stwierdzenie faktu usunięcia z pasa drogowego spornego obiektu uzasadniało zatem umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego. Uwzględniając powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił (punkt 1 wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 763). EC