III SA/Łd 995/25

Dnia 17 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi L. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 czerwca 2025 r. nr UP-437/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. nr UP-437/2025 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania L. K. utrzymał w mocy decyzję z 25 kwietnia 2025 r. nr 834/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. 19 lutego 2025 r. do ZUS wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 25 kwietnia 2025 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Powołała się na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wyjaśniła, że zatrudnienie pracownika doprowadziło do generowania zadłużenia. Powołała się na brak przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Wskazała, że w przypadku umorzenia przez ZUS zadłużeń, sprzeda samochód, a otrzymaną kwotę przeznaczy na spłatę zaległości składkowych za pracownika. Ponadto od lipca br. będzie otrzymywać emeryturę i zwróci się do ZUS z wnioskiem o rozłożenie na raty pozostałych zaległości, tj. niepokrytych środkami finansowymi ze sprzedaży pojazdu. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 19 lutego 2025 r. (data wypełnienia) i rozmowy telefonicznej z 3 kwietnia 2025 r. z Doradcą ds. Ulg i Umorzeń I Oddziału ZUS w Łodzi wynika, że skarżąca jest rozwiedziona, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera emerytury ani renty, nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe wydatki: opłaty eksploatacyjne w kwocie 3 300,00 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 1 000,00 zł, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z: matką H. P., która osiąga dochód w kwocie 2 226,64 zł, siostrzenicą A. S., która osiąga dochód w kwocie 1 831,96 zł, na których utrzymaniu pozostaje. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za okres od lutego 2017r. do 2024 r. w kwocie 8490,36 zł, które objęte są układem ratalnym w kwocie 386,00 zł miesięcznie, nie jest właścicielką ani współwłaścicielką nieruchomości, nie posiada praw majątkowych ani wierzytelności, posiada środek transportu marki Suzuki z 2005 r., obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, natomiast w czerwcu br. ukończy 60 lat i upatruje możliwość otrzymania świadczenia emerytalnego. W 2018 r. skarżąca przeszła operację, w związku z pęknięciem tętniaka w mózgu i do nadal zmaga się z bólami głowy; pozostaje pod stałą opieką lekarską; ma zawroty głowy, problemy ze skupieniem, co wymusiło konieczność zatrudnienia pracownika do pomocy. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i nie posiada środków pozwalających na zaspokajanie podstawowych czynności życiowych; zaniechała leczenia; jest zobowiązana pomóc mamie, która wymaga opieki i zmaga się z problemami z kręgosłupem i nogami - nie może się poruszać. W toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że 31 grudnia 2024 r. skarżąca zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, od 24 stycznia 2025 r. jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w Zgierzu jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Matka skarżącej H. P. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i pobiera świadczenie emerytalne z ZUS w kwocie 2 532,66 zł brutto, 2 348,94 zł netto. Siostrzenica skarżącej A. S. pozostaje w zatrudnieniu jako pracownik w wymiarze na ½ czasu pracy w Kwiaciarni H. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od stycznia br. w kwocie 2 333,00 zł brutto, tj. 1 831,97 zł netto. Skarżąca nie jest właścicielką ani współwłaścicielką nieruchomości, ma zarejestrowany samochód osobowy marki Suzuki Ignis z 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 25 kwietnia 2025 r. nr 834/2025 organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Dopóki przedawnienie nie nastąpi organ administracji publicznej winien podejmować z urzędu działania, aby wyegzekwować powstałe zadłużenie, zgodnie z przepisami u.s.u.s. Organ odwołał się do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i stwierdził, że wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ odwołał się do treści art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i wskazał, że przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do strony zastosowania, ponieważ nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił, że wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Skarżąca powołała się na swój stan zdrowia. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że doznała pęknięcia tętniaka lewej tętnicy okołospoidłowej (segment A3), zmaga się z nadciśnieniem samoistnym (pierwotnym) i wrzodami żołądka. Otrzymała zaświadczenie lekarskie z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. stwierdzające niemożność podjęcia pracy na okres 30 dni. Ponadto poinformowała, że jest zobowiązana pomagać mamie, która wymaga opieki w związku z problemami z kręgosłupem i nogami - nie może się poruszać. Organ nie zanegował stanu zdrowia ani konieczności pozostawania w stałym leczeniu, jednak uznał, że fakt ten nie może stanowić samoistnej przesłanki do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Organ wskazał, że przesłanka wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zachodzi. Strona jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w Zgierzu, co pozwala na korzystanie z bezpłatnej opieki zdrowotnej. Ponadto w czerwcu 2025 r. osiągnie wiek emerytalny uprawniający do ubiegania się o świadczenie emerytalne, które przyznawane jest na stałe, podlega corocznej waloryzacji i jest niezależne od stanu zdrowia. Natomiast mama strony H. P., pomimo podnoszonych przez skarżącą dolegliwości zdrowotnych, pozostaje aktywna zawodowo i prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Zdaniem organu ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Organ wskazał, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Analiza budżetu gospodarstwa domowego skarżącej doprowadziła organ do wniosku, że kształtuje się on na niższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 3 kwietnia 2025 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2024 r., które dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 4 940,52 zł, natomiast wyższym od minimum egzystencji opracowanego przez IPiSS w 2024 r., które dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło 2 355,13 zł. Zatem zdaniem ZUS w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Jednocześnie strona nie wykazała, że korzysta ze wsparcia pomocy społecznej skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku, a pozostaje na utrzymaniu matki i siostrzenicy, co prowadzi do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe są zaspokajane. Organ wyjaśnił, że skarżąca oszacowała stałe wydatki na utrzymanie w kwocie 3 300,00 zł (opłaty eksploatacyjne) i wydatki związane z leczeniem w wysokości 1 000,00 zł miesięcznie. Podkreślono, że do akt sprawy nie przedłożyła dowodów potwierdzających zasadność ponoszenia tak wysokich kosztów leczenia (tj. paragony, faktury, itp.). Posiada status osoby bezrobotnej, który uprawnia, m.in. do korzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej oraz lekarstw podlegających refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która wykazuje wydatki związane z utrzymaniem. Koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa i nie można nazwać ich nadzwyczajnymi ani nieprzewidywalnymi. Wykazała, że posiada zobowiązania z tytułu podatków, które objęte są układem ratalnym w kwocie 386,00 zł miesięcznie. Organ zaznaczył, że istotne znaczenie w sprawie ma również fakt, że 21 czerwca 2025 r. skarżąca osiągnie powszechny wiek emerytalny i będzie mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia emerytalnego. Nie można jednoznacznie przesądzić, że sytuacja finansowa nie ulegnie na tyle poprawie, aby uniemożliwić przynajmniej ratalną spłatę zadłużenia przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania. Organ upatruje szansę na wyegzekwowanie należności, czy to poprzez kontynowanie postępowania egzekucyjnego, czy w deklarowanym układzie ratalnym. W skardze L.K. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że spłata należności nie pozbawi strony i jej rodziny możliwości zaspokojenia koniecznych potrzeb życiowych, oraz że istotnie możliwość niewyegzekwowania zadłużenia. Podniosła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie zapłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i rodziny oraz pozbawiłoby ją to możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie ma możliwości podjęcia pracy ani podjęcia działalności gospodarczej ze względu na swój stan zdrowia. Na razie nie ma ustalonego prawa do emerytury. Nie posiada żadnych źródeł finansowych, z których mogła spłacić zadłużenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z 11 września 2025 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu (sygn. III SPP/Łd 100/25). W piśmie z 17 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze oraz wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 czerwca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2025 r. o odmowie umorzenia L. K. należności z tytułu składek. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane. W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego. W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Jeżeli jednak strona działająca bez pełnomocnika nie wskazuje wszystkich istotnych okoliczności organ powinien wezwać stronę do wyjaśnienia istotnych faktów, a dopiero później dokonywać oceny całokształtu materiału. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej, oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ przeprowadził analizę przesłanek wynikających z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odnosząc ją do przedstawionej przez skarżącą sytuacji materialnej i osobistej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ sprawdził i uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącą oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Odnosząc się do ustalonej przez organ sytuacji skarżącej Sąd podzielił zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę. Ustalono, że skarżąca 31 grudnia 2024 r. zaprzestała prowadzenie działalności gospodarczej. Istotne jest, że od 24 stycznia 2025 r. strona zgłoszona jest do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką i siostrzenicą. Matka skarżącej prowadzi pozarolniczą działalność i pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2 348,94 netto miesięcznie. Z kolei siostrzenica skarżącej zatrudniona jest na ½ etatu w kwiaciarni prowadzonej przez matkę skarżącej i miesięcznie osiąga z tego tytułu dochód w wysokości 1 831,97 zł. Budżet gospodarstwa domowego skarżącej wynosi miesięcznie 4 180,81 zł. Słusznie organ wskazał, że kształtuje się on na niższym poziomie od minimum socjalnego, które w IV kwartale 2024 r. dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło 4 940,52 zł. Ponadto słusznie wyjaśnił organ, że minimum egzystencji w sytuacji strony - dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło w 2024 r. 2 355,13 zł, zatem dochód w gospodarstwie skarżącej jest wyższy od progu minimum socjalnego. Znamienne jest również, co zauważył organ, że miesięczne wydatki skarżąca określiła na kwotę 4 300 zł, a budżet gospodarstwa wynosi niecałe 4 200 zł. Strona nie przedłożyła natomiast żadnych rachunków ani paragonów. W toku postępowania organ ustalił, że skarżąca nie korzysta z form wsparcia społecznego (m.in. z MOPS-u), co niewątpliwie świadczy o zaspokojeniu potrzeb bytowych, skoro strona pozostaje na utrzymaniu matki i siostrzenicy. Ponadto jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku może korzystać z bezpłatnej pomocy medycznej. Słusznie organ wskazał, że skarżąca 21 czerwca 2025 r. osiągnie wiek emerytalny i będzie mogła wystąpić o przyznanie świadczenia emerytalnego, co może świadczyć o poprawie sytuacji finansowej i ewentualnie zawrzeć układ ratalny mający na celu spłatę zadłużenia. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4b, 4c u.s.u.s. Z materiału dowodowego nie wynika, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak również w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Ustalenia organu dotyczące przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. są zasadne. Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych (skarżąca ma matkę) i strona nabyła prawo do emerytury. W przypadku strony nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie należy również podzielić stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 5 u.s.u.s., bowiem żaden organ egzekucyjny nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W toku postępowania skarżąca nie wykazała ww. okoliczności. Rację ma również organ podnosząc, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której stanowi art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi. Postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku. Niezależnie od powyższego, jak już wyżej wskazano, na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, że skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Okoliczność, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego oraz działalności gospodarczej, którego skarżąca nie wykazała, a ponadto prowadzi gospodarstwo domowe z siostrzenicą, która osiąga dochód z umowy na ½ etatu powoduje, że powyższa przesłanka nie może być podstawą umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić należy, że sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna. Zasadne są twierdzenia organu, że w przypadku skarżącej nie zachodzą szczególne okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Rację ma organ podnosząc, że skarżąca nabyła prawo do emerytury i poprawi się jej sytuacja finansowa, co możliwe, że pozwoli na spłatę zadłużenia w formie układu ratalnego. Skarżąca nie wykazała, że korzysta z form pomocy. Jeśli rodzina miałaby problemy finansowe mogłaby wystąpić do MOPS o przyznanie którejś z dostępnych form zasiłku, czego jednak nie uczyniła. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK 1757/18). Jak już powyżej wskazano z wyliczeń ZUS wynika, że dochody gospodarstwa są niższe niż minimum socjalne, ale wyższe niż próg egzystencji. Rację ma organ, że skarżąca nie żyje w ubóstwie. Ustalenia organu dotyczące sytuacji zdrowotnej nie mają, zdaniem Sądu, cech dowolności. Organ nie zanegował stanu zdrowia skarżącej i wskazał, że doznała pęknięcia tętniaka lewej tętnicy, choruje na nadciśnienie samoistne i wrzody żołądka. Z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego z 13 maja 2025 r. wynika, że ma przeciwskazania do podjęcia zatrudnienia przez okres 30 dni. Prawidłowo organ ocenił, w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, że choroba skarżącej albo członka rodziny nie pozbawia jej możliwości uzyskania dochodu. Ponadto z ustalonego stanu faktycznego wynika, że matka skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w postaci kwiaciarni, a skarżąca wskazała, że opiekuje się matką, ponieważ nie może się poruszać. Prowadzenie działalności gospodarczej przez matkę świadczy o jej aktywności zawodowej i pozostaje w sprzeczności w twierdzeniem skarżącej co do konieczności sprawowania nad nią opieki. Istotne znaczenie ma również to, że skarżąca nie ujawniła dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez matkę, co daje podstawę do stwierdzenia, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej może być znacznie wyższy niż ww. minimum socjalne. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca w 2018 r. przeszła operację w związku z pęknięciem tętniaka w mózgu, ale dopiero 31 grudnia 2024 r. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej. Z załączonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskie z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej M. z dnia 13 maja 2025 r. wynika niemożność podjęcia przez nią pracy przez okres 30 dni. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Sąd uznał za organem, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają także podniesione argumenty, co do ciążących na stronie zobowiązań. Jak słusznie wskazał organ administracji zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi okoliczności stanowiącej podstawę do umorzenia zaległych składek, gdyż obowiązek ich opłacania powstaje z momentem rozpoczęcia jej prowadzenia i trwa do momentu jej zakończenia, niezależnie od osiąganych przychodów, czy ponoszonych strat. Natomiast, co do ciążących na stronie innych zobowiązań cywilnoprawnych, wskazać należy, że ich publicznoprawny charakter oraz cele na jakie są przeznaczane, za uprawnione pozwala uznać stanowisko organu, że umorzenie przedmiotowych zaległości stanowiłoby de facto działanie sprzeczne z interesem społecznym. Znamienne jest również, że strona reguluje zobowiązania cywilnoprawne. Strona wskazała, że posiada zobowiązanie z tytułu podatków, które objęte jest układem ratalnym w kwocie 386 zł. Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącej. Jest nim realna możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia w przyszłości w związku z nabyciem przez skarżącą prawa do emerytury. Umorzenie w chwili obecnej takich należności uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącej, czego nie można wykluczyć. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Podkreślić trzeba, że skarżąca ma również możliwość zawarcia z ZUS umowy ratalnej w celu spłaty zaległości i ustalenia składki stosownie do aktualnych możliwości płatniczych. Skarżąca powinna wziąć pod uwagę, że rata może zostać określona w bardzo niskiej wysokości, tak aby nie wpływać negatywnie na całość budżetu domowego. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem wnioskodawcy jest przedstawienie w sposób pełny i szczegółowy swojej sytuacji, zaś obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, że mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny wskazanych przez stronę. Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych, opłacających składki, osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872). Dodać należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez Sąd, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę eg