Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Lu 1/26

Wyrok WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 r., III SA/Lu 1/26 – sprawy uczniów

Wynik

Stwierdzono bezskuteczność czynności

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia
28 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Sekretarz sądowy Agnieszka Kuna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Skarżąca J. S. w dniu 11 września 2025 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot kosztów dowozu syna skarżącej K. S., urodzonego [...] sierpnia 2006 r., do Szkoły Specjalnej [...] w B. P.. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr [...], wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w B. P.. Prezydent Miasta w piśmie z dnia 22 października 2025 r., nr [...], powołując się na treść art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.) wyjaśnił, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Obowiązek ten gmina spełnia przez zwrot rodzicom kosztów przewozu dziecka do szkoły. Organ odnosząc się do wniosku skarżącej wskazał, że syn skarżącej posiada rodzaj niepełnosprawności, który nie został wymieniony w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego. W związku z tym Gmina Miejska B. P. nie jest zobowiązana do zwrotu kosztów przewozu syna skarżącej do wskazanej we wniosku szkoły. Pismo Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2025 r. doręczono skarżącej w dniu 27 października 2025 r. J. S. w dniu 7 listopada 2025 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. odwołanie, wskazując, że dotyczy ono decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2025 r. Następnie pismem z dnia 12 listopada 2025 r. skarżąca uzupełniła odwołanie, wnosząc o wydanie decyzji, od której mogłaby się odwołać. Przekazując odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu Prezydent Miasta w piśmie z dnia 14 listopada 2025 r. wskazał, że od czynności, o której mowa w piśmie Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2025 r. nie przysługuje odwołanie, natomiast przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Odpis wskazanego pisma został doręczony skarżącej w dniu 24 listopada 2025 r. Ponadto w dniu 19 listopada 2025 r. Prezydent Miasta skierował do skarżącej pismo, w którym również poinformował o przysługującym prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej. Natomiast w dniu 28 listopada 2025 r., skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na czynność Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2025 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a zwłaszcza wszelkich załączonych do sprawy dokumentów, jak również pominięcie okoliczności, że na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r. wydanego do dnia 31 sierpnia 2028 r. K. S. został zaliczony do stopnia niepełnosprawności znacznego, co skutkowało odmową przyznania skarżącej zwrotu kosztów przejazdu, o czym mowa w art. 39a ust. 2 ustawy Prawo oświatowe i niezastosowaniem art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, ewentualnie zaniechanie przez organ rozważenia przyznania refundacji kosztów przejazdu K. S. do Szkoły Specjalnej [...] w B. P. na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawo oświatowe; 2) art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 39a ust 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i odmowę refundacji kosztów przejazdu dziecka K. S. do Szkoły Specjalnej [...] w B. P. z uwagi na przyjęcie, że dziecko posiada rodzaj niepełnosprawności, który nie został wymieniony w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, w sytuacji gdy na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r. K. S. został zaliczony do stopnia niepełnosprawności znacznego; 3) art. 39 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 39a ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i odmowę refundacji kosztów przejazdu dziecka K. S. do Szkoły Specjalnej [...] w B. P., mimo że w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 kwietnia 2025 r. stwierdzono, że K. S. jest dzieckiem/uczniem z niepełnosprawnością sprzężoną - niepełnosprawne intelektualnie w stopniu lekkim i z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, zaś ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe to także innego rodzaju placówka oświatowa, w której realizowane są zajęcia rewalidacyjne. Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wskazała, że zaskarżona czynność jest wadliwa i winna zostać uznana za bezskuteczną. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że co prawda w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 kwietnia 2025 r. orzeczono o potrzebie kształcenia specjalnego K. S. na okres szkoły ponadpodstawowej ze względu na niepełnosprawność sprzężoną - niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim i z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, to jednak nie sposób pominąć, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r. postanowiono zaliczyć K. S. do stopnia niepełnosprawności znacznego. Orzeczenie z dnia 29 sierpnia 2022 r. zostało wydane do dnia 31 sierpnia 2028 r., natomiast jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano 12-C, co oznacza całkowite zaburzenie rozwojowe. Ponadto zgodnie z orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 października 2024 r. uznano K. S. za niezdolnego do samodzielnej egzystencji oraz za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 31 października 2029 r. Zatem biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, należy przyjąć, że K. S. z uwagi na zakwalifikowanie do znacznego stopnia niepełnosprawności spełnia przesłanki, o których mowa w art. 39 ust 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, a tym samym wniosek o refundację kosztów przejazdu do Szkoły Specjalnej [...] w B. P. winien zostać rozpatrzony pozytywnie. Ponadto skarżąca podniosła, że organ zaniechał rozważenia przyznania refundacji kosztów przejazdu K. S. do Szkoły Specjalnej [...] w B. P. na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawo oświatowe. W orzeczeniu nr [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r. wskazano, że z uwagi na niepełnosprawność dziecka/ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną: niepełnosprawność w stopniu lekkim i z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, autyzm dziecięcy F 84.0, upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim F 70, wadę wzroku, wskazane jest objęcie ucznia wielokierunkową, specjalistyczną opieką, którą może mu zapewnić szkoła specjalna. Skarżąca wyjaśniła, że K. S. w roku szkolnym 2025/2026 jest uczniem I klasy Szkoły Specjalnej [...] w B. P. przy ul. P. w B. P.. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca podniosła, że ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego, to także innego rodzaju placówka oświatowa, w której realizowane są zajęcia rewalidacyjne. Literalne brzmienie przepisu art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego nie uzasadnia odmowy zapewnienia uczniom ze wskazanymi w tym przepisie rodzajami niepełnosprawności i zaleceniem zajęć rewalidacyjnych, bezpłatnego transportu i opieki lub zwrotu kosztów dowozu jedynie w zależności od tego, do jakiej placówki uczęszczają. Na gminie ciąży zaś obowiązek zapewnienia uczniowi o określonym typie niepełnosprawności, w tym niepełnosprawności sprzężonej, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego wypełnienie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Przy tym nie musi to być ośrodek położony najbliżej, ani nie musi to być ośrodek publiczny. Wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy, lecz osób, do których należy podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły. Skarżąca dołączyła do skargi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 października 2024 r. ustalające, że K. S. jest niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji do dnia 31 października 2029 r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r., w którym zaliczono syna skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia, ewentualnie zaś o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r. wydane dla K. S. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie zostało wymienione w art. 127 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe i dlatego też nie stanowi ono podstawy do rozstrzygania w zakresie spraw dotyczących refundacji kosztów przewozu ucznia. W związku z tym prawidłowym w niniejszej sprawie było dokonanie oceny rodzaju niepełnosprawności ucznia wyłącznie na podstawie załączonego przez skarżącą orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 kwietnia 2025 r. Ze wskazanego orzeczenia wynika, że K. S., uczęszczający do szkoły ponadpodstawowej, posiada niepełnosprawność sprzężoną - niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera. Tym samym, w świetle art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego Gmina Miejska B. P. nie jest zobowiązana do udzielenia refundacji kosztów przewozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły ponadpodstawowej. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego ewentualnej możliwości przyznania refundacji kosztów przewozu ucznia na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe organ wskazał, że Szkoła Specjalna [...] w B. P., do której uczęszcza syn skarżącej, nie jest ośrodkiem rewalidacyjno-wychowawczym, o którym mowa w art. 2 pkt 7 Prawa oświatowego, lecz jest szkołą ponadpodstawową w rozumieniu art. 2 pkt 2b oraz art. 18 ust. 1 pkt 1d tej ustawy. W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2026 r. organ poinformował, że w dniu 3 marca 2026 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o zwrot kosztów przewozu syna K. S. do Szkoły Specjalnej [...]. Do wniosku dołączyła orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 12 lutego 2026 r. nr [...], z którego wynika, że K. S. posiada niepełnosprawność sprzężoną – niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym i autyzm, w tym zespół Aspergera. W związku z tym organ przyznał skarżącej zwrot kosztów dowozu dziecka zgodnie z wnioskiem z dnia 3 marca 2026 r. i w dniu 13 marca 2026 r. zawarł ze skarżącą w tym przedmiocie umowę nr [...] na okres od dnia 12 lutego 2026 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. W związku z powyższym organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie odmowy refundacji kosztów dowozu dziecka za okres od dnia 12 lutego 2026 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. oraz o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi była czynność Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2025 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia - syna skarżącej K. S. – do Szkoły Specjalnej [...] w B. P.. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym odmowa zwrotu kosztów transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu wskazanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w związku z tym podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 717/16 i powołane tam orzecznictwo, a także np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 409/18). W ocenie Sądu nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi wniesionej w niniejszej sprawie z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Co do zasady, skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Jednakże, stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Jednocześnie art. 53 § 2 p.p.s.a. w zdaniu drugim przewiduje, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny czy uchybienie terminu do wniesienia skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nastąpiło bez winy skarżącego. Co istotne, przepis ten nie uzależnia tej oceny od uprzedniego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Sąd dokonuje tej oceny z urzędu, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, a jej wynik determinuje dalszy bieg postępowania - odrzucenie skargi albo jej merytoryczne rozpoznanie. Wniesienie skargi na taką czynność z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przyczyny opóźnienia, a ocena braku winy musi uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1573/22 oraz z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 2968/24). Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej. Podejmując zaskarżoną czynność organ w piśmie z dnia 22 października 2025 r. nie zawarł pouczenia o prawie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mimo to skarżąca, działająca bez profesjonalnego pełnomocnika, po doręczeniu jej w dniu 27 października 2025 r. pisma organu z dnia 22 października 2025 r. wniosła w dniu 7 listopada 2025 r., za pośrednictwem organu, pismo oznaczone jako "Odwołanie" a następnie w dniu 12 listopada 2015 r. pismo oznaczone jako "Uzupełnienie odwołania". Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 39 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 Prawa oświatowego oraz żądała rozstrzygnięcia swojego wniosku w formie decyzji administracyjnej. Ze wskazanych pism wynika jednoznacznie niezadowolenie skarżącej z treści zaskarżonej czynności oraz podejmowanie działań w celu jej zaskarżenia. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że po otrzymaniu stosownego pouczenia w skierowanym do skarżącej piśmie organu z dnia 19 listopada 2025 r., doręczonym w dniu 26 listopada 2025 r., skarżąca już w dniu 28 listopada 2025 r. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Istotny jest również fakt przekroczenia terminu do wniesienia skargi jedynie o 2 dni. W tych okolicznościach, zdaniem składu orzekającego, zasadne było uznanie, że wniesienie skargi nastąpiło bez winy skarżącej i merytoryczne rozpoznanie skargi J. S.. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.). W myśl art. 39 ust. 4 pkt 1-2 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest: 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Dodatkowo, stosownie do art. 39 ust. 4a ustawy Prawo oświatowe, gmina może zorganizować dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły ponadpodstawowej oraz ośrodka, o którym mowa w art. 2 pkt 7, również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku. Zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka, o który wnioskuje skarżąca, stanowi sposób realizacji obowiązków gminy przewidzianych w art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. Zgodnie bowiem z art. 39a ust. 1 ustawy Prawo oświatowe obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Z powyższych przepisów wynika, że obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku. Jednakże wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują, jaki wariant dowozu dziecka wybrać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1275/21). W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie może uchylić się od zawarcia umowy dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu do szkoły ucznia oraz jego opiekuna. Wymaga podkreślenia, że obowiązek zapewnienia przez gminę dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły czy przedszkola jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji, władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Zasadnicze kwestie związane z organizacją oświaty regulują przepisy ustawy Prawo oświatowe. System oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 ustawy Prawo Oświatowe), możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (art. 1 pkt 6 ustawy Prawo Oświatowe) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1275/21). Ponieważ przepisy art. 39 ust. 4 i art. 39a ust. 1 ustawy Prawo oświatowe odnoszą się do uprawnień osób (dzieci) niepełnosprawnych i skorelowanych z tymi uprawnieniami obowiązków gminy, dokonując ich interpretacji należy mieć także na uwadze art. 69 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Nakaz ten należy niewątpliwie odnosić do obowiązku udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne także w takich dziedzinach jak edukacja i także poprzez dążenie do znoszenia wszelkich możliwych barier w dostępie do edukacji uczniów niepełnosprawnych i w ten sposób wyrównywania szans edukacyjnych osób z niepełnosprawnościami (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 35/23 i z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 120/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 28/23). W konsekwencji obowiązek zapewnienia dojazdu do placówek wychowawczych (edukacyjnych) dzieci (osób) z niepełnosprawnościami lub zwrot kosztów takich dojazdów gmina powinna realizować z poszanowaniem i w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa do nauki oraz gwarancji dostępności do edukacji na zasadach równych szans dla wszystkich uczniów, a co za tym idzie powinna gwarantować realne i pełne wsparcie osoby z niepełnosprawnością, w szczególności przez zapewnienie takiej osobie odpowiednich dla jej indywidualnych potrzeb, wskazanych w odpowiednim orzeczeniu właściwego organu, działań edukacyjnych, wychowawczych i terapeutycznych. W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że orzeczeniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 24 kwietnia 2025 r. orzeczono o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej K. S. na okres szkoły ponadpodstawowej ze względu na stwierdzoną niepełnosprawność sprzężoną – niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim i z autyzmem, w tym zespołem Aspergera. W orzeczeniu poradni jako najkorzystniejszą możliwą formę kształcenia specjalnego dla syna skarżącej wskazano naukę w szkole (oddziale) specjalnej. W uzasadnieniu podano, że z uwagi na występujące deficyty w rozwoju poznawczym, emocjonalno-społecznym oraz w mowie i komunikacji wskazane jest objęcie ucznia wielokierunkową, specjalistyczną opieką, którą może zapewnić szkoła (oddział) specjalna. Realizacja obowiązku szkolnego w takiej placówce umożliwi kształcenie dostosowane do indywidualnych potrzeb i możliwości chłopca. Jednocześnie w orzeczeniu wskazano, że wymienione w orzeczeniu cele rozwojowe i terapeutyczne K. S. powinien realizować podczas zajęć edukacyjnych, zajęć rewalidacyjnych (rozwijających kompetencje emocjonalne, społeczne i poznawcze, językowe i komunikacyjne) oraz w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi i jego rodzicom. Wskazano na konieczność specjalnej organizacji nauki i metod pracy z uczniem z uwagi na jego niepełnosprawność i autyzm oraz zapewnienie różnorodnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącej Prezydent Miasta uznał, że w przypadku syna skarżącej nie są spełnione przesłanki, od których przepis art. 39 ust. 4 uzależnia istnienie po stronie gminy obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki, a w konsekwencji także zwrotu kosztów dowozu realizowanego przez rodzica. Zgodzić się należy z organem, że niepełnosprawność K. S., o której mowa w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 24 kwietnia 2025 r., nie jest tożsama z niepełnosprawnością, o której mowa przepisie art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, odnoszącym się do uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Trafnie zatem organ uznał, że przepis ten nie znajdował zastosowania w sprawie. Powyższej oceny nie mogą podważyć przedstawione przez skarżącą w postępowaniu sądowym dokumenty w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 października 2024 r., ustalającego, że K. S. jest niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji do dnia 31 października 2029 r. oraz orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. P. o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2022 r., w którym zaliczono syna skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Powołane orzeczenia nie zostały bowiem wydane w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego syna skarżącej na podstawie przepisów ustawy Prawo oświatowe, ale w innym celu i na innej podstawie prawnej. Orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 24 kwietnia 2025 r. zostało wydane na podstawie art. 127 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia psychicznego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej. Zatem to właśnie powołane orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 24 kwietnia 2025 r. stanowiło podstawę do oceny wniosku skarżącej o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego syna skarżącej do szkoły. Powyższe nie oznacza jednak, że wniosek ten był niezasadny. W ocenie Sądu w sprawie znajdował bowiem zastosowanie przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Sąd nie podziela stanowiska organu, że zastosowanie tego przepisu było wyłączone w okolicznościach sprawy z tej przyczyny, że syn skarżącej uczęszcza do Szkoły Specjalnej [...] w B. P., a nie do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe wielokrotnie był przedmiotem analizy w orzecznictwie sądów administracyjnych. Część sądów podzielała stanowisko wyrażone w czynności Prezydenta Miasta, polegające na uznaniu, że art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe przyznaje dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, uprawnienie do bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko w sytuacji, gdy uczęszczają do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Takiego uprawnienia nie nabywają dzieci ze wskazanymi w przepisie niepełnosprawnościami uczęszczające do innego rodzaju placówek (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 986/17, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 115/20). Według poglądu przeciwnego, wykładnia tego przepisu dokonana nie tylko z uwzględnieniem wykładni językowej prowadzi do wniosku, że kontynuowanie nauki w ośrodku zapewniającym najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego przy wykorzystaniu zajęć rewalidacyjnych należy uznać za objęte dyspozycją art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 3280/21, z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1087/20, z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7333/21 oraz z dnia 9 lutego 2024 r., III OSK 2510/23; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 28/23). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela drugi z przytoczonych wyżej poglądów, zgodnie z którym dokonując wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe należy odwołać się nie tylko do wykładni językowej, ale również do innych metod interpretacyjnych: historycznej, celowościowej i funkcjonalnej. Pogląd ten jest obecnie dominujący w sądownictwie administracyjnym, w tym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1087/20, z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2510/23, z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt III OSK 754/24). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1087/20, wskazał, że względu na cechy języka prawnego, jego nieostrość, wieloznaczność, czy semantyczną otwartość, jego zależność od zmieniających się kontekstów pozajęzykowych, takich jak stosunki społeczne, ekonomiczne czy polityczne (...) istnieje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa, Zasady, reguły, wskazówki wyd. Lexis Nexis 2002 r.). W każdej sytuacji, w której nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej jest nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 108/06, OSNC 2007/9/134, Biul.SN 2006/12). W uzasadnieniu powołanej uchwały wskazuje się, że nawet wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do jednoznacznego rezultatu i można byłoby poprzestać na wnioskach wynikających z paremii clara non sunt interpretanda oraz zaniechać stosowania dalszych reguł interpretacyjnych, w nowszym piśmiennictwie trafnie kwestionuje się ograniczanie wyłącznie do klasyfikacyjnej koncepcji wykładni prawa, zwłaszcza wtedy, gdy za przyjęciem odmiennej konkluzji przemawiają istotne argumenty funkcjonalne. Dokonując wykładni przepisu art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe należało mieć również na względzie przywołane wcześniej zasady konstytucyjne. Podkreślić należy, że ustawa Prawo oświatowe gwarantuje prawo każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 ustawy). Na mocy art. 1 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe, system oświaty zapewnia opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. System oświaty obejmuje, między innymi, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (art. 2 pkt 7 ustawy). Minister Edukacji i Nauki w rozporządzeniu z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. z 2023 r., poz. 651, dalej jako:"rozporządzenie"), określił rodzaje i szczegółowe zasady działania ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych. Zgodnie z § 53 ust. 1 rozporządzenia ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze umożliwiają dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Wychowankami ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych są dzieci i młodzież z: 1) niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim posiadający orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych; 2) niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 53 ust. 2 rozporządzenia). Jak wynika z § 54 ust. 2 pkt rozporządzenia, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy zapewnia wychowankom, o których mowa w § 53 ust. 2 pkt 1, udział w zajęciach: 1) rewalidacyjno-wychowawczych, prowadzonych indywidualnie lub w zespołach; 2) terapeutycznych i usprawniających ruchowo, dostosowanych do potrzeb wychowanków; 3) rekreacyjnych. Natomiast wychowankom, o których mowa w § 53 ust. 2 pkt 2 ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy zapewnia: 1) rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, możliwości psychofizycznych i zainteresowań wychowanków; 2) udział w zajęciach: a) umożliwiających nabywanie umiejętności życiowych i społecznych ułatwiających prawidłowe funkcjonowanie w środowisku rodzinnym i społecznym: – rewalidacyjnych, – profilaktyczno-wychowawczych, – innych o charakterze terapeutycznym, b) sportowych, turystycznych, rekreacyjnych i kulturalno-oświatowych, z uwzględnieniem możliwości psychofizycznych wychowanków, c) rozwijających zainteresowania. Jednocześnie art. 18 ust. 2 pkt 2 Prawa oświatowego stanowi, że szkoła specjalna przysposabiająca do pracy, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. d, jest szkołą specjalną przeznaczoną wyłącznie dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Uwzględniając treść powyższych przepisów tworzących kontekst systemowy dla analizowanej regulacji art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7333/21, że w sytuacji, gdy w ośrodku szkolno-wychowawczym (w okolicznościach niniejszej sprawy – w szkole specjalnej przysposabiającej do pracy) prowadzone są zajęcia rewalidacyjne, a orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia stwierdza potrzebę jego udziału w tego rodzaju zajęciach, nie ma racjonalnych podstaw, aby pozbawić takiego ucznia uprawnienia płynącego z normy zawartej w art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Kontynuowanie nauki w placówce zapewniającej najkorzystniejszą formę kształcenia specjalnego przy wykorzystaniu zajęć rewalidacyjnych uznać należy bowiem za objęte dyspozycją art. 39 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Wykładnia systemowa nie dostarcza bowiem argumentów uzasadniających odrębne traktowanie dzieci i młodzieży niepełnosprawnej ze względu na nazwę placówki, do której uczęszczają, w przypadku, gdy placówka zapewnia uczniowi zajęcia rewalidacyjne. W uzasadnieniu do projektu ustawy Prawo oświatowe wskazano, że w przepisie art. 2 pkt 7 projektu zaproponowano wprowadzenie nazwy "ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze", zastępującej dotychczasowe opisowe określenie ośrodków umożliwiających dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Wprowadzenie przepisu ułatwi identyfikację tych placówek w przepisach oświatowych. W konsekwencji przepisy art. 32 ust. 6, art. 38 ust. 5 oraz art. 39 ust. 4 pkt 2 projektu zawierają nazwę wprowadzoną w art. 2 pkt 7. Zarazem projekt ustawy uzasadniał treść art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy koniecznością doprecyzowania poprzez wskazanie wieku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bowiem uczniowie ci mogą kształcić się do 24. roku życia. Zatem zapewnianie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi nie może trwać dłużej niż realizacja kształcenia specjalnego. Natomiast uczestnikom zajęć rewalidacyjno-wychowawczych gmina jest zobowiązana przepisami prawa, tak jak dotychczas zapewnić bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do 25. roku życia (druk nr 130 Sejmu VIII kadencji). Z powyższego wynika, że wprowadzenie nazwy "ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze" w miejsce dotychczasowego opisowego określenia ośrodków umożliwiających dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi z niepełnosprawnością intelektualną realizację odpowiednio obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, miała na celu ułatwienie identyfikacji tych placówek w przepisach oświatowych, a nie szczególne uprzywilejowanie uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi uczęszczających do ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych względem tych uczniów uczęszczających do innego rodzaju placówek oświatowych, w których realizowane są zajęcia rewalidacyjne. W konsekwencji, w ocenie Sądu literalne brzmienie przepisu art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego nie uzasadnia odmowy zapewnienia uczniom ze wskazanymi w tym przepisie rodzajami niepełnosprawności i zaleceniem zajęć rewalidacyjnych bezpłatnego transportu i opieki lub zwrotu kosztów dowozu jedynie w zależności od tego, do jakiej placówki uczęszczają. Taka interpretacja byłaby zaprzeczeniem równego traktowania dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, w realizacji nauki, w sytuacji, gdy zarówno ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, jak również – w okolicznościach sprawy – szkoła specjalna przysposabiająca do pracy przeznaczone są dla dzieci i młodzieży m.in. z niepełnosprawnością sprzężoną i zapewniają realizację zarówno obowiązku nauki, jak i realizację zajęć rewalidacyjnych. Wskazać bowiem należy, że ze statutu Szkoły Specjalnej [...] w B. P., powszechnie dostępnego na stronie szkoły, wynika, że jest to szkoła specjalna, która ma na celu edukację uczniów z niepełnosprawnościami intelektualnymi w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi (§ 3 ust. 2). Zgodnie z § 24 pkt 2 statutu, w szkole specjalnej przysposabiającej do pracy obok zajęć edukacyjnych wyodrębnione są zajęcia rewalidacyjne. Stosownie zaś do § 3 ust. 3 pkt 10 statutu, do zadań szkoły należy zapewnienie uczniom udziału w zajęciach rewalidacyjnych, wspierających ich rozwój, zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego oraz wynikami wielospecjalistycznych ocen funkcjonowania uczniów i mających wpływ na możliwości kształcenia ogólnego oraz realizację treści podstawy programowej. Trzeba także zwrócić uwagę na cel normy art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego. Celem tym jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia oraz wychowującym młodzież i dzieci niepełnosprawne w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, nawet do 25 roku życia, jak też ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki, co zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych niepełnosprawnościami kwalifikowanymi jest znacznie trudniejsze, wymaga zdecydowanie większych różnorodnych działań i środków i trwa dłużej niż w przypadku osób dotkniętych lżejszą niepełnosprawnością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 7333/21). Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie należało odstąpić od literalnej wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe i dokonać wykładni historycznej, funkcjonalnej i systemowej tego przepisu. Natomiast podejmując zaskarżoną w niniejszej sprawie czynność organ błędnie pominął art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe, co w świetle stanowiska organu wyrażonego w postępowaniu sądowym wynikało z niezasadnego zawężenia wykładni powołanego przepisu do wykładni językowej. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej zalecono objęcie K. S. specjalistycznymi zajęciami rewalidacyjnymi. Jednocześnie w orzeczeniu jako najkorzystniejszą dla ucznia formę kształcenia wskazano kształcenie w szkole (oddziale) specjalnej, z uwzględnieniem konieczności realizowania zajęć rewalidacyjnych. Jak wyjaśniono zaś wyżej, ze Statutu Szkoły Specjalnej [...] w B. P. wynika, że we wskazanej szkole specjalnej realizowane są zajęcia rewalidacyjne zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. W konsekwencji powyższych rozważań należy uznać za nietrafne stanowisko organu, według którego syn skarżącej nie ma możliwości skorzystania z uprawnienia wynikającego z przepisów art. 39 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 39a ust. 1 Prawa oświatowego z tej przyczyny, że wbrew literalnemu brzmieniu art. 39 ust. 4 pkt 2 tej ustawy Szkoła Specjalna [...] w B. P. nie jest ośrodkiem rewalidacyjno-wychowawczym w rozumieniu przepisów oświatowych. Organ błędnie nie wziął pod uwagę, że w świetle obowiązujących przepisów oraz okoliczności sprawy K. S. może realizować w tej szkole zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenie odnośnie zajęć rewalidacyjnych. Końcowo należy podkreślić, że przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe nie ogranicza uprawnienia do bezpłatnego transportu wyłącznie do najbliższego ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, w przeciwieństwie do obowiązku określonego w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu uczniów niepełnosprawnych do najbliższej szkoły podstawowej lub najbliższej szkoły ponadpodstawowej. Wybór szkoły dla dziecka należy do rodziców i stanowi realizację ich praw konstytucyjnych (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji). Kierując się omówionymi wyżej względami Sąd uznał, że czynność Prezydenta Miasta z dnia 22 października 2025 r. została podjęta z naruszeniem prawa, gdyż wskutek błędnej wykładni art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe organ niezasadnie nie zastosował wskazanego przepisu w okolicznościach sprawy, co uniemożliwiło skorzystanie przez skarżącą z wynikającego z tego przepisu uprawnienia. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. W okolicznościach sprawy brak było podstaw do uwzględnienia wniosku organu o umorzenie postępowania w zakresie odmowy refundacji kosztów dowozu dziecka za okres od dnia 12 lutego 2026 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. Zawarcie ze skarżącą umowy nr [...] z dnia 13 marca 2026 r. w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły za wskazany okres nastąpiło bowiem w zmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych, gdyż nastąpiło w związku z nowym wnioskiem skarżącej i po przedstawieniu nowego i częściowo innego co do treści orzeczenia z dnia 12 lutego 2026 r. o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej, ze względu na stwierdzenie niepełnosprawności sprzężonej – niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, w tym z zespołem Aspergera. Natomiast zaskarżona w niniejszej sprawie czynność z dnia 22 października 2025 r. podlegała ocenie na datę jej podjęcia i w związku ze stwierdzeniem naruszenia prawa materialnego należało stwierdzić jej bezskuteczność. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 stycznia 2026
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Sędziowie
Agnieszka Kosowska Anna Strzelec /przewodniczący/ Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny