Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Po 553/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 17 września 2026 r., III SA/Po 553/26

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
17 września 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 01 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Prezydent Miasta [...] decyzją z 16.12.2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 24 ust. 1, 2a, 4, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej: "u.ś.r."), rozporządzania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1340), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta [...] do prowadzenia postępowań w sprawach świadczeń rodzinnych oraz do wydawania w tych sprawach decyzji, po rozpatrzeniu wniosku J. S. z dnia 10 grudnia 2025 r., przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem P. S., ur. [...] Świadczenie przyznano za okres od 1 stycznia 2025 r. do 8 sierpnia 2026 r. W tym za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2026 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 10.12.2025r. J. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności syna nr [...] od którego wniosła odwołanie, które zostało w dniu 05.12.2024r. utrzymane w mocy orzeczeniem nr [...] Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła następnie odwołanie do sądu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt [...], zmieniono orzeczenie w ten sposób, że P. S. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ I instancji uznał, że J. S. spełnia ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołał się w szczególności na art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności albo spełniającą określone ustawowo przesłanki dotyczące niepełnosprawności i konieczności stałej opieki. Organ wskazał również na art. 24 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku, gdy orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tego orzeczenia. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła J. S. przyznając, że pracowała od 02.09.2025r. 1 godzinę dziennie w czasie, w którym syn był w szkole. Podniosła, iż nie wiedziała, że nie może pracować zawodowo, aby otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach. Gdy się o tym dowiedziała zrezygnowała z pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 01.04.2026 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu SKO w pierwszej kolejności wskazało, że konieczne było ustalenie, które przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego mają zastosowanie w sprawie. Skarżąca twierdziła bowiem, że wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, a następnie – z uwagi na podjęcie pracy – została objęta nowymi zasadami. Kolegium, odwołując się do art. 63 ust. 1–3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), wskazało na zasady zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach w sprawach, w których prawo do tego świadczenia powstało przed dniem 31 grudnia 2023 r., w tym na warunki zachowania tego prawa w przypadku wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Zaznaczyło, że przepisy te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. na podstawie art. 71 tej ustawy. Kolegium ustaliło, że skarżąca korzystała uprzednio ze świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., a następnie, w związku z uzyskaniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna, podejmowane były czynności zmierzające do ustalenia dalszego prawa do świadczenia. Uwzględniło również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt [...], P. S. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a wyrok stał się prawomocny w dniu 8 listopada 2025 r. SKO podkreśliło, że zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. wymagało łącznego spełnienia dwóch warunków określonych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym: terminowego złożenia wniosku o nowe orzeczenie, a następnie terminowego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium ustaliło, że w dniu 10 grudnia 2025 r. do MOPR w [...] wpłynął wniosek J. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., a nie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. W ocenie SKO organy były zatem zobowiązane rozpoznać ten właśnie wniosek na podstawie aktualnych przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. w aktualnym brzmieniu przyznaje świadczenie pielęgnacyjne m.in. matce albo ojcu sprawującym opiekę nad osobą do ukończenia 18 roku życia legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności albo spełniającą określone przesłanki dotyczące niepełnosprawności. Jednocześnie SKO wskazało, że P. S. ukończy 18 lat w dniu [...] wobec czego organ I instancji zasadnie przyznał świadczenie pielęgnacyjne jedynie do dnia 8 sierpnia 2026 r. SKO rozważyło również kwestię podjęcia przez J. S. zatrudnienia. Organ wskazał, że na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej było uzależnione od tego, aby osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo z niej zrezygnowała. Zdaniem Kolegium osoba sprawująca opiekę musiała zatem zrezygnować z zatrudnienia i nie podejmować go w okresie pobierania świadczenia. Podjęcie zatrudnienia w okresie przysługiwania prawa do świadczenia skutkowałoby utratą tego prawa. W konsekwencji SKO uznało, że nawet gdyby skarżąca złożyła w wymaganym terminie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., to przeszkodą w zachowaniu lub ustaleniu tego prawa byłoby podjęcie przez nią pracy w [...] sp. z o.o. Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. S., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła przede wszystkim, że świadczenie pielęgnacyjne zostało jej przyznane jedynie do dnia 8 sierpnia 2026 r., podczas gdy jej synowi przyznano znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 30 września 2029 r. Powtórzyła również argumentację przedstawioną w odwołaniu, wskazując, że od dnia 2 września 2025 r. pracowała przez jedną godzinę dziennie, w czasie gdy syn przebywał w szkole. Podkreśliła, że nie wiedziała, iż podjęcie pracy uniemożliwia pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach. Po uzyskaniu tej informacji zrezygnowała z pracy. Przedstawiła również swoją sytuację rodzinną (m.in. śmierć męża). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2026 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 grudnia 2025 r., którą przyznano J. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem P. S., ur. [...] za okres od 1 stycznia 2025 r. do 8 sierpnia 2026 r. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organy prawidłowo przyjęły, że złożenie przez skarżącą w dniu 10 grudnia 2025 r. wniosku na formularzu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. stanowiło jednoznaczny wybór przez nią nowego reżimu prawnego, wyłączający możliwość rozpoznania jej sprawy w ramach ochrony przewidzianej w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.). W ocenie Sądu przyjęcie takiego stanowiska przez organy było przedwczesne. Bezsporne jest, że skarżąca należała do kręgu osób, których sytuację regulował art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Decyzją z dnia 2 września 2021 r. przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. na okres od 1 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2024 r. Jej dotychczasowe orzeczenie o niepełnosprawności syna było ważne do 8 sierpnia 2024 r. Skarżąca w dniu 18 lipca 2024 r. złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia, a zatem spełniła warunek terminowy, o którym mowa w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Następnie, po wydaniu orzeczenia z dnia 13 września 2024 r. zaliczającego syna do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, skarżąca odwołała się od tego orzeczenia. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt [...], zmienił je, zaliczając P. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wyrok stał się prawomocny w dniu 8 listopada 2025 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został złożony 10 grudnia 2025 r., a więc również w terminie trzech miesięcy od wydania prawomocnego rozstrzygnięcia dotyczącego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca spełniała zatem warunki terminowe określone w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Sam fakt spełnienia tych warunków nie oznacza oczywiście, że świadczenie na starych zasadach musiało zostać jej przyznane, albowiem należało jeszcze zbadać pozostałe przesłanki materialnoprawne, w tym przesłankę dotyczącą zatrudnienia. Istotne jest jednak, że skarżąca posiadała możliwość skorzystania z ochrony przewidzianej w art. 63 ust. 3. Nie można podzielić stanowiska SKO, że samo złożenie przez skarżącą wniosku na formularzu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. przesądzało o jej świadomym i definitywnym wyborze nowego reżimu prawnego. Bezsporne jest, że skarżąca taki formularz złożyła. Okoliczność ta ma istotne znaczenie i nie może zostać pominięta. Nie można jednak ograniczyć oceny jej rzeczywistej woli wyłącznie do formalnego oznaczenia formularza, zwłaszcza gdy pozostałe okoliczności sprawy wskazują na potrzebę wyjaśnienia, jaki był rzeczywisty cel jej działania. W szczególności organy powinny były uwzględnić chronologię zdarzeń. Skarżąca podjęła zatrudnienie w dniu 2 września 2025 r., a więc w czasie, gdy postępowanie dotyczące orzeczenia o niepełnosprawności jej syna nie było jeszcze prawomocnie zakończone. W tym czasie obowiązywało orzeczenie zaliczające jej syna jedynie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, od którego skarżąca wniosła odwołanie. Z akt sprawy wynika ponadto, że zatrudnienie trwało jedynie do 25 września 2025 r. Skarżąca pracowała zatem przez niespełna miesiąc, w wymiarze jednej godziny dziennie i w czasie, gdy syn przebywał w szkole. W chwili podjęcia zatrudnienia skarżąca nie mogła mieć pewności, że postępowanie sądowe zakończy się dla niej korzystnie. Dopiero wyrokiem z dnia 28 października 2025 r. Sąd Rejonowy zmienił orzeczenie o niepełnosprawności, a wyrok stał się prawomocny 8 listopada 2025 r. Co istotne, w chwili złożenia wniosku o świadczenie w dniu 10 grudnia 2025 r. skarżąca od ponad dwóch miesięcy nie pozostawała już w zatrudnieniu. Powyższe okoliczności nie potwierdzają zatem w sposób wystarczający przyjętej przez SKO tezy, że skarżąca świadomie zdecydowała się na nowe zasady właśnie po to, aby łączyć świadczenie pielęgnacyjne z zatrudnieniem. Odmiennie należy również ocenić wypowiedź skarżącej, zgodnie z którą "Świadczenie pielęgnacyjne pobierałam z MOPR na starych zasadach, a ze względu na podjęcie pracy musiałam przejść na nowe zasady". SKO potraktowało tę wypowiedź jako potwierdzenie świadomego wyboru nowych zasad. Taka ocena nie uwzględnia jednak pozostałych wyjaśnień skarżącej. W odwołaniu wskazała ona bowiem, że nie wiedziała, iż podjęcie pracy uniemożliwia pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, a po uzyskaniu tej informacji z pracy zrezygnowała. Jej wyjaśnienia mogą zatem wskazywać nie tyle na świadomy wybór nowego reżimu prawnego, ile na brak świadomości konsekwencji podjęcia krótkotrwałego zatrudnienia dla zachowania prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach. Nie można również pominąć szczególnej sytuacji życiowej skarżącej, która – jak wynika z jej wyjaśnień – po śmierci męża znalazła się w sytuacji wymagającej podjęcia zatrudnienia, przy czym zatrudnienie to miało charakter marginalny i trwało jedynie od 2 do 25 września 2025 r. W tych okolicznościach obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie, czy skarżąca rzeczywiście zamierzała zrezygnować z ochrony praw nabytych i świadomie wybrała nowe zasady świadczenia, czy też jej zamiarem było uzyskanie kontynuacji świadczenia, które wcześniej pobierała na zasadach dotychczasowych, po uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia w sprawie o niepełnosprawność syna. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 80 k.p.a. może uznać daną okoliczność za udowodnioną tylko na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W niniejszej sprawie obowiązki te miały szczególne znaczenie, ponieważ pomiędzy formalnym oznaczeniem złożonego wniosku a okolicznościami sprawy zachodziła istotna wątpliwość co do rzeczywistego zamiaru skarżącej. Nie chodzi przy tym o przyjęcie generalnej zasady, że organ powinien zawsze zastosować wobec strony rozwiązanie dla niej najkorzystniejsze. Taka zasada nie może zastępować woli strony ani prowadzić do rozpoznania sprawy wbrew jej rzeczywistemu żądaniu. Chodzi natomiast o obowiązek prawidłowego ustalenia tego żądania i rzeczywistej woli strony, jeżeli w świetle całokształtu okoliczności powstają uzasadnione wątpliwości, czy formalne oznaczenie wniosku rzeczywiście odpowiada tej woli. W niniejszej sprawie takie wątpliwości były uzasadnione. Organ powinien był zatem ustalić, czy skarżąca, składając wniosek w dniu 10 grudnia 2025 r., rzeczywiście chciała definitywnie zrezygnować z możliwości zachowania świadczenia na zasadach określonych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. W szczególności należało wyjaśnić znaczenie krótkotrwałego zatrudnienia od 2 do 25 września 2025 r., przyczyny jego podjęcia i zakończenia, a także wpływ uzyskania dopiero w listopadzie 2025 r. prawomocnego wyroku zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności syna na decyzję skarżącej o wyborze reżimu świadczenia. Tymczasem organy ograniczyły się zasadniczo do stwierdzenia, że skoro skarżąca złożyła wniosek na formularzu opartym na nowych zasadach, to należy go rozpoznać jako wniosek o świadczenie na nowych zasadach. Takie stanowisko nie wyjaśnia jednak zasadniczej kwestii dotyczącej rzeczywistej woli strony. Okoliczność ta ma tym większe znaczenie, że wybór pomiędzy starymi i nowymi zasadami nie był dla skarżącej obojętny, ponieważ na nowych zasadach świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną do ukończenia przez nią 18 roku życia, przy jednoczesnym braku ograniczeń dotyczących aktywności zawodowej opiekuna. Na starych zasadach występowała natomiast przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Nie można więc przyjąć, że wybór jednego z reżimów był dla skarżącej wyłącznie kwestią techniczną. Wymagało ponadto wyjaśnienia, jakie znaczenie dla możliwości zachowania prawa do świadczenia na zasadach dotychczasowych miało podjęcie przez skarżącą zatrudnienia w okresie od 2 do 25 września 2025 r. Sam fakt wykonywania przez nią pracy zarobkowej w tym okresie nie może zostać pominięty przy ocenie przesłanek prawa do świadczenia na zasadach dotychczasowych. Nie oznacza to jednak, że z samego faktu podjęcia krótkotrwałego zatrudnienia można bez dalszych ustaleń wyprowadzić wniosek o definitywnej utracie przez skarżącą możliwości skorzystania z ochrony przewidzianej w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Ocena tej kwestii powinna uwzględniać całokształt okoliczności sprawy. Zatrudnienie skarżącej trwało niespełna miesiąc, było wykonywane w wymiarze jedynie jednej godziny dziennie, w czasie gdy jej syn przebywał w szkole (nie kolidowało ze sprawowaniem faktycznej opieki nad niepełnosprawnym w tym czasie), a więc miało charakter ograniczony. W chwili złożenia wniosku o świadczenie skarżąca od ponad dwóch miesięcy nie pozostawała już w zatrudnieniu. Jednocześnie podjęcie pracy nastąpiło w okresie, w którym nie było jeszcze prawomocnie rozstrzygnięte, czy syn skarżącej zostanie zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Nie można również pominąć podawanej przez skarżącą przyczyny podjęcia i zakończenia zatrudnienia oraz jej sytuacji rodzinnej. W tych szczególnych okolicznościach sprawy nie było podstaw do przyjęcia bez pogłębionego wyjaśnienia, że samo krótkotrwałe podjęcie pracy skutkowało definitywną utratą możliwości zachowania prawa do świadczenia na zasadach dotychczasowych. Kwestia ta wymagała odrębnej oceny w odniesieniu do okresu, w którym skarżąca faktycznie wykonywała pracę, oraz do dalszego okresu, w którym zatrudnienie już nie było przez nią wykonywane. Sąd nie przesądza przy tym, że krótkotrwałe podjęcie zatrudnienia pozostaje zawsze bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych. Ocena ta zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności charakteru, czasu trwania i rozmiaru zatrudnienia oraz jego związku z faktycznym sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Niezależnie od powyższego, prawidłowo wskazano, że na nowych zasadach świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać jedynie do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. P. S. urodził się [...] a zatem ukończył 18 lat w dniu [...] Jeżeli ostatecznie sprawa zostanie rozpoznana według nowych zasad, świadczenie mogłoby zatem zostać przyznane najwyżej do dnia 8 sierpnia 2026 r. Okoliczność, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane na okres do 30 września 2029 r., nie zmienia tej oceny na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Nowe zasady ograniczają bowiem świadczenie do opieki nad osobą, która nie ukończyła 18 roku życia. Nie można jednak na tej podstawie przesądzić, że właśnie ten reżim powinien zostać zastosowany w niniejszej sprawie, skoro nie wyjaśniono prawidłowo, czy skarżąca rzeczywiście dokonała wyboru nowych zasad. Brak dokonania tych ustaleń oznacza, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób wyczerpujący, a ocena materiału dowodowego nie uwzględnia całokształtu istotnych okoliczności sprawy. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogło mieć zatem istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zasadne jest uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien w szczególności wyjaśnić rzeczywistą wolę skarżącej, co do wyboru reżimu świadczenia, uwzględniając chronologię zdarzeń, przyczyny, formę prawną zatrudnienia, okres jego trwania oraz okoliczności jego zakończenia, sytuację rodzinną skarżącej, moment uzyskania prawomocnego wyroku dotyczącego stopnia niepełnosprawności syna oraz treść jej wyjaśnień składanych w toku postępowania. Jeżeli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ ustali, że rzeczywistą wolą skarżącej było zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, powinien następnie ocenić, czy w świetle art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym spełnione zostały pozostałe przesłanki umożliwiające skorzystanie z tego uprawnienia, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności dotyczących podjęcia i zakończenia przez skarżącą zatrudnienia. W szczególności wymaga rozważenia znaczenie okresu, w którym skarżąca faktycznie wykonywała pracę, oraz sytuacji istniejącej po zakończeniu tego zatrudnienia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że zatrudnienie to miało charakter krótkotrwały i ustało jeszcze przed złożeniem przez skarżącą wniosku o świadczenie. Okoliczności te powinny zostać ocenione w kontekście możliwości zachowania przez skarżącą prawa do świadczenia na zasadach dotychczasowych, przy czym Sąd nie przesądza na tym etapie o wyniku tej oceny.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 maja 2026
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/ Sebastian Michalski

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny