III SA/Po 748/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi T. N. i R. N. na uchwałę nr XXVIII/245/2016 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 17 maja 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy Pobiedziska postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym T. N. i R. N. solidarnie uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych).

Pismem z dnia 15 czerwca 2026 r. T. N. i R. N. (dalej: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr XXVIII/245/2016 Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z dnia 17 maja 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy Pobiedziska. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 5 sierpnia 2026 r. wezwano skarżących do wykazania i udokumentowania dowodem doręczenia do Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska lub Burmistrza Miasta i Gminy Pobiedziska, że do organu zostało wniesione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa odnoszące się do zaskarżonej uchwały z dnia 17 maja 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 10 sierpnia 2026 r. (k. 192-193 akt sądowych). Następnie pismem nadanym w dniu 17 sierpnia 2026 r. skarżący odnieśli się do powyższego wezwania. Wskazali, że nie wnieśli do organu odrębnego pisma opatrzonego literalnie tytułem "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". Tym niemniej, przez szereg lat podejmowali wobec organów gminy Pobiedziska działania zmierzające do doprowadzenia do zmiany wadliwego stanu planistycznego. W szczególności w dniu 16 kwietnia 2020 r. złożyli wniosek w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w dniu 15 stycznia 2023 r. złożyli uwagę dotyczącą kierunków zagospodarowania przestrzennego, w dniu 10 kwietnia 2024 r. ponownie złożyli uwagi do projektu Studium, a następnie w dniu 9 października 2024 r. złożyli wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie ze Studium. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący załączyli kopie ww. pism. Jednocześnie wnieśli o uznanie przez tutejszy Sąd, że wymóg uprzedniego zwrócenia się do organu o usunięcie naruszenia prawa został w niniejszej sprawie zrealizowany w sensie materialnym, poprzez wielokrotne wystąpienia skarżących do organów gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest właśnie uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego o charakterze aktu prawa miejscowego, stąd pozostaje ona objętą kognicją sądu administracyjnego. Podstawą prawną wniesienia skargi na uchwałę rady gminy jest art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2026 r. poz. 662 z późn.zm., dalej: u.s.g.). Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazać jednak należy, że obecne brzmienie tego przepisu przyjęte zostało w następstwie ustawy z 7 dnia kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935, dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. Zmieniła ona m.in. treść art. 52 i 53 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. Podkreślenia wymaga, że art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Art. 2 pkt 1 lit. a) ustawy nowelizującej wyeliminował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, art. 52 i art. 53 P.p.s.a., jak również przepisy u.s.g. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem dla ustalenia, która wersja art. 52 i 53 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. ma zastosowanie w danej sprawie rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu (wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 1624/18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała została podjęta w dniu 17 maja 2016 r., a więc zastosowanie do niej ma poprzednio obowiązujący tryb wniesienia skargi, wymagający dla jej skutecznego złożenia poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu skarżący, pomimo dodatkowego wezwania, nie wykazali, aby wniesienie skargi w tej sprawie zostało poprzedzone takim wezwaniem, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., stanowiącego, że sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Niedochowanie obligatoryjnego trybu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa jest więc samoistnym i wystarczającym powodem do odrzucenia skargi (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. II SA/Po 367/25). W świetle zgromadzonych akt sprawy oraz wyjaśnień skarżących wskazanych w piśmie procesowym złożonym w Sądzie w dniu 18 sierpnia 2026 r., Sąd uznał, że za spełnienie wymogu wezwania organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa nie można było uznać prowadzenia korespondencji z tym organem, która jedynie pośrednio dotyczy określonego problemu będącego przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Przedłożone przez skarżących pisma dotyczą przede wszystkim zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Pobiedziska, a nie zaskarżonej uchwały z 17 maja 2016 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych gminy Pobiedziska. Jedynie pismo z dnia 9 października 2024 r. dotyczy miejscowego planu, jednak skarżący wnoszą w nim tylko o zmianę przeznaczenia w planie miejscowym działki nr 5/6 w Kapalicy, a nie wzywają organu do usunięcia naruszenia prawa. Z treści korespondencji wynika, że skarżący nawet nie wskazują zaskarżonej uchwały poprzez przytoczenie pełnej nazwy miejscowego planu. Nie można zatem przyjąć, że pismo to dotyczy wezwania usunięcia konkretnego naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą. W orzecznictwie wskazuje się, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. (sprzed nowelizacji), jest rodzajem sformalizowanej prośby o uchylenie lub zmianę jakiegoś konkretnego aktu administracyjnego, wnoszonej do organu w związku z zagrożeniem zwrócenia się o ochronę sądową (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 września 2018 r. sygn. II SA/Wa 1820/17). Z tego powodu wspomnianego wyżej pisma z dnia 9 października 2024 r. nie można było zakwalifikować jako wezwania do usunięcia naruszenia prawa, z uwagi na jego nieformalny charakter oraz brak doprecyzowania jakie naruszenia prawa zarzucają uchwałodawcy. Dlatego też, zgodnie z brzmieniem art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 52 P.p.s.a. sprzed nowelizacji, stwierdzić należało, że skarżący nie spełnili przesłanki warunkującej skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na uchwałę z 17 maja 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy Pobiedziska. Na marginesie wypada wskazać, że skarżący nadal mają możliwość wniesienia do Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska wezwania do usunięcia konkretnego naruszenia prawa w zakresie zaskarżonej uchwały, a następnie mogą wnieść skargę do tutejszego Sądu na powyższą uchwałę. Pamiętać jedynie należy, że w myśl art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia do organu wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę (pkt 1 sentencji postanowienia). O zwrocie uiszczonego przez skarżących wpisu, Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji postanowienia).