III SAB/Gd 581/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. V. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia odrzucić skargę.

Skarżący S. V., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku datowaną na dzień 29 czerwca 2026 r. skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego i przewlekłość prowadzenia przez organ postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu 18 września 2024 r. złożono wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a w dniu 30 stycznia 2026 r. ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie przez stronę środków zaskarżenia. Wojewoda Pomowski wskazał, że jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca nie poprzedziła skargi ponagleniem, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej jako "k.p.a."), albowiem ponaglenie, na które strona się powołuje, zostało złożone na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego. Odpowiedź na skargę doręczono pełnomocnikowi skarżącego. Pełnomocnik skarżącego nie ustosunkował się do argumentacji organu dotyczącego kwestii ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., w skrócie jako "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Art. 37 § 1 k.p.a. przewiduje, że w postępowaniu administracyjnym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Stosownie do art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Skarżący w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, który reprezentował stronę także w postępowaniu administracyjnym, informując o udzielonym pełnomocnictwie Wojewodę Śląskiego pismem z dnia 9 stycznia 2026 r. Sprawa początkowo była bowiem prowadzona przez Wojewodę Śląskiego, do którego w dniu 18 września 2024 r. złożono wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W związku ze zmianą miejsca zamieszkania przez wnioskodawcę na miejscowość N. w województwie pomorskim, pełnomocnik przystępując do postępowania administracyjnego, równoległym pismem z dnia 9 stycznia 2026 r. wystąpił do Wojewody Śląskiego o przekazanie sprawy według właściwości. Pełnomocnik następnie za pośrednictwem Wojewody Śląskiego wniósł w dniu 30 stycznia 2026 r. ponaglenie do Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, wskazując, że sprawa nie została załatwiona przez organ w terminie, gdzie wniesiono o wyznaczenie organowi 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz wyjaśnienie przyczyn i ustalania osób winnych przewlekłości i bezczynności. Wojewoda Śląski przekazał sprawę dotyczącą udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy według właściwości do Wojewody Pomorskiego w kwietniu 2026 r., o czym poinformowano pełnomocnika. Kolejne pisma pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym były kierowane już do Wojewody Pomorskiego (wniosek z dnia 16 czerwca 2026 r. o dopuszczenie dowodu w postępowaniu administracyjnym). Następnie pełnomocnik, umocowany do repreztancaji strony także przed sądami administracyjnymi, wniósł w imieniu S. V. w dniu 29 czerwca 2026 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdzie jako organ, któremu skarżący zarzuca bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazano Wojewodę Pomorskiego i za pośrednictwem tego też organu złożono skargę. Zdaniem Sądu - uwzględniając powyższe przepisy oraz przedstawiony stan sprawy - skarga, w której pełnomocnik zarzuca bezczynność Wojewodzie Pomorskiemu oraz przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę Pomorskiego, nie została poprzedzona wymaganym ponagleniem. Sąd stoi w tym zakresie na stanowisku, że poprzedzające skargę ponaglenie powinno odnosić się do zarzucanych przez stronę zaniechań tego organu, którego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest też następnie przedmiotem konkretnej skargi do sądu. Nie jest więc środkiem zaskarżenia, który można traktować abstrakcyjnie i w oderwaniu od treści skargi. W tej sprawie aktualnie Wojewoda Pomorski niewątpliwie prowadzi postępowanie administracyjne, zainicjowane wnioskiem skarżącego, co ma miejsce od kwietnia 2026 r. Strona wniosła też skargę do tutejszego Sądu właśnie za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego i przeciw temu organowi są też skierowane zarzuty skargi dotyczące bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. W sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego dochodzi do zmiany organu właściwego do prowadzenia postępowania – np. z uwagi na przepisy dotyczące właściwości miejscowej - skarżąc do sądu administracyjnego bezczynność konkretnego organu w prowadzeniu sprawy (w tym przypadku Wojewody Pomorskiego), należy wcześniej złożyć adekwatne ponaglenie. Nie jest więc w tym zakresie adekwatne powoływanie się na wcześniejsze ponaglenie dotyczące bezczynności innego organu, który już nie prowadzi postępowania (w tym przypadku Wojewoda Śląski) i którego nie dotyczy dana skarga na bezczynność. Skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Dostrzec należy, że dla omawianego środka prawnego pojęcie "ponaglenia" w pełni oddaje cel działania strony, która wnosi taki środek zaskarżenia, tj. wyrażenie przez stronę niezadowolenia, wobec organu wyższego stopnia, z powodu nieterminowości działania konkretnego organu prowadzącego sprawę. W tym miejscu wyjaśnić też należy, że ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. Powinno ono zatem zawierać oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie ale przede wszystkim określone żądanie. W tej sprawie jedyne wniesione ponaglenie i jego żądania dotyczyły Wojewody Śląskiego. Sąd podkreśla, że wcześniejsze wniesienie adekwatnego ponaglenia nie jest tylko wymogiem formalnym skargi. Jest to wymóg, którego spełnienie może w istotny sposób wpłynąć na cały bieg sprawy. Ponaglenie należy widzieć jako dodatkowy środek zaskarżenia, który ma bowiem umożliwić zakończenie sprawy i zaprzestanie bezczynności lub przewlekłości, do jakiej dochodzi ze strony danego organu administracji, bez konieczności interwencji sądu administracyjnego. Jeżeli bowiem organ wyższego stopnia uznaje zasadność ponaglenia, nakazuje organowi zajmującego się daną sprawą jej załatwienie, jeżeli postępowanie na ten moment jest jeszcze niezakończone. Jednocześnie, skoro zgodnie z przewidzianym trybem, ponaglenie powinno być wniesione za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę, niewątpliwie może też mieć taki skutek, że już samo zapoznanie się przez organ prowadzący sprawę z zarzutami ponaglenia, zmobilizuje go do podjęcia czynności w sprawie. W tej sprawie ponaglenie z dnia 30 stycznia 2026 r. dotyczyło Wojewody Śląskiego i było wniesione za jego pośrednictwem. Nawet jego uwzględnienie nie skutkowałoby zobowiązaniem Wojewody Pomorskiego do rozpoznania sprawy. Jednocześnie w jego treści wprost wskazano, że odnosi się ono do Wojewody Śląskiego. Ponadto ponaglenie wniesiono w styczniu 2026 r., kiedy Wojewoda Śląski prowadził postępowanie w sprawie, zanim przekazał ją dopiero w kwietniu 2026 r. Wojewodzie Pomorskiemu. Ponaglenie wniesiono więc w czasie kiedy Wojewoda Pomorski nie prowadził jeszcze sprawy. Wniesienie skargi, w której strona zarzuca bezczynność Wojewodzie Pomorskiemu i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, powinno być zatem poprzedzone przysługującym stronie środkiem zaskarżenia w postaci ponaglenia kierowanego do właściwego nad Wojewodą Pomorskim organu drugiego stopnia, ale dotyczyć Wojewody Pomorskiego i być złożone za jego pośrednictwem. Mając na uwadze akta przedmiotowej sprawy, w tym oświadczenie pełnomocnika zawarte w skardze odnośnie tego, w jaki sposób dopełnił w imieniu strony warunku wynikającego z art. 53 § 2b p.p.s.a., Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała, aby poprzedziła przedmiotową skargę tego rodzaju adekwatnym ponagleniem do organu wyższego stopnia W tej sytuacji uznać należało, że skarżący wniósł skargę bez wyczerpania środków zaskarżenia. Skarga nie dotyczy bowiem bezczynności i przewlekłości postępowania Wojewody Śląskiego, ale bezczynności i przewlekłości postępowania Wojewody Pomorskiego. Ponaglenie, na które powołuje się pełnomocnik strony dotyczyło zaś wprost bezczynności Wojewody Śląskiego. Jest to jedyne ponaglenie jakie strona wniosła w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, Sąd skargę odrzucił.