III SAB/Gl 148/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M. H. na przewlekłość Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy 1) zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do rozpoznania wniosku strony skarżącej w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M.H. (dalej: Skarżący), obywatel Ukrainy wniósł skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w rozpoznaniu wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy. Podał, że wniosek złożył 9 czerwca 2025r. i do dnia wniesienia skargi Wojewoda nie wydał decyzji. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji, stwierdzenie przewlekłości i zasądzenie kosztów postępowania, zasądzenie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości kwoty 2 500 zł. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko w pierwszej kolejności przyznał, że Skarżący 9 czerwca 2025r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Był on obarczony brakami formalnymi, które nie zostały uzupełnione, ponieważ sprawy są realizowane zgodnie z kolejnością wpływu. Równocześnie wskazano, że 10 grudnia 2025r. wpłynęło ponaglenie skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, które jednak z uwagi na treść art. 37 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach oraz z art. 100d ust. 2 i 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa nie zostało przekazane do wspomnianego organu. Natomiast 23 stycznia 2026r. wpłynęła skarga z 8 grudnia 2025r. na przewlekłość Wojewody adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewoda podkreślił, że w świetle art. 112a ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, licząc - z mocy art. 112a ust. 2 powołanej ustawy - od dnia, w którym nastąpiło jedno z wymienionych w tej normie zdarzeń. Natomiast według art. 100d ust.1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa, w jego aktualnym brzmieniu, w okresie do 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z ustępów 3 i 4 powołanego przepisu wynika natomiast, że w okresie, o którym mowa w ust. 1: przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się zaś organowi prowadzącemu postępowanie w takich sprawach nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, z kolei zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Wojewody powyższe unormowania mają zastosowanie do postępowań dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych spośród obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z toczącymi się tamtym kraju działaniami wojennymi. Jakkolwiek bowiem jest to regulacja szczególna wprowadzona do powołanej ustawy z 12 marca 2022 r., to jej uchwalenie spowodowane było kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych stanowiącymi skutek agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę dokonanej 24 lutego 2022 r., a nadto nie użyto w jej treści zwrotu "obywatel Ukrainy", lecz posłużono się pojęciem "cudzoziemiec", które należy dekodować przy użyciu ogólnosystemowej definicji tego pojęcia wyrażonej w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zaznaczono, że wprowadzenie wskazanej wyżej regulacji szczególnej było uzasadnione koniecznością umożliwienia dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej, wyjątkowej sytuacji migracyjnej. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał w sposób obszerny szereg orzeczeń sądów administracyjnych wywodząc, że skoro z woli ustawodawcy terminy załatwienia spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy - w odniesieniu do wszystkich cudzoziemców - uległy zawieszeniu i wprowadzono wyłączenie stosowania w tym czasie środków prawnych dotyczących bezczynności oraz przewlekłości postępowania, to podnoszone przez stronę w niniejszych ramach zarzuty są bezzasadne, podobnie jak żądanie przyznania sumy pieniężnej czy grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przyjdzie wskazać, że w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i 2 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kontrola sprawowana przez sąd administracyjny sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega ona na ocenie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie przy tym do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tego Kodeksu i mamy z nią do czynienia nie tylko w przypadku, gdy pomimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również wówczas, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej. Z kolei przewlekłość postępowania to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 powołanego Kodeksu), czyli innymi słowy, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie podejmuje rozstrzygnięcia, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, publ. ONSAiWSA z 2020 r., nr 6 poz. 79). Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa stwierdzając równocześnie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 tej ustawy - w przypadku, o którym mowa w powołanym art. 149 § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w cytowanym art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 przywołanej ustawy). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 tej ustawy). W rozpoznanej sprawie przedmiotem postępowania było udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy Skarżącemu, który - jak wynika z akt administracyjnych - będąc obywatelką Ukrainy, przybył do Polski celem pobytu. W treści skargi Skarżący w sposób jednoznaczny zarzucił Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Dlatego Sąd dokonał oceny okoliczności niniejszej sprawy pod kątem wystąpienia przewlekłości postępowania nie badając jej w aspekcie bezczynności, gdyż wykraczałoby to poza granice tej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że w świetle obecnie obowiązującego art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po złożeniu ponaglenia do właściwego organu. Nie ma również znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż takiego wymogu nie formułują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest wyłącznie samo wniesienie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że tego rodzaju skarga może być wniesiona do sądu w każdym czasie, po uprzednim wniesieniu ponaglenia do organu wyższego stopnia (vide: wyrok NSA z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2367/15). W niniejszej sprawie Skarżący zachował powyższy warunek wynikający z art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. albowiem złożył ponaglenie skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zawarte w piśmie z 5 grudnia 2025r. (wpływ 10 grudnia 2025r.) (karta 11 akt administracyjnych). Zatem przyjąć należy, że Skarżący wyczerpał tryb poprzedzający wniesienie skargi. Podkreślenia wymaga, że zarówno sposób załatwienia ponaglenia przez organ wyższego stopnia, jak i to, czy w ogóle zareagował on na ponaglenie nie ma wpływu na dopuszczalność skargi ani też na jej skuteczność (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1659/18; wyrok WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 52/23). Kluczowym argumentem podnoszonym przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę było powołanie się na przepisy szczególne wyłączające obowiązywanie ustawowych terminów załatwienia sprawy jak również zastosowanie norm określających środki prawne dotyczące bezczynności i przewlekłości postępowania. W tym kontekście przyjdzie wyjaśnić, że 15 kwietnia 2022 r. wszedł w życie art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa. Unormowanie to w ust. 1 pkt 1 lit. a stanowiło, że w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Równocześnie z brzmienia ust. 3 pkt 1 i 2 powołanego przepisu wynikało, że w powyższym okresie przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, zaś organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Z kolei w świetle ust. 4 powyższego uregulowania, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Należy również zwrócić uwagę, że z dniem 1 stycznia 2023 r. do cytowanej ustawy z 12 marca 2022 r. dodany został art. 100d, który zasadniczo powtarza treść wskazanego art. 100c wydłużając okres jego obowiązywania do 24 sierpnia 2023 r., zaś w wyniku kolejnych nowelizacji wspomnianego art. 100d, przedmiotowy okres ulegał dalszym prolongatom i obecnie został przedłużony aż do 4 marca 2027 r. (na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - Dz. U. poz. 203). Skarżący jest bezspornie obywatelem Ukrainy i w świetle powyższych rozważań, niezależnie od tego, czy przybył do Polski w związku z toczącą się wojną czy też nie, jest objęty jest dyspozycją powołanych art. 100c i art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. Równocześnie wymaga podkreślenia, że regulacje te budziły poważne wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym, które dostrzegł tutejszy Sąd i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym owych norm. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający uznał jednak, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na powyższe pytanie prawne, czy też w związku z dotyczącą przedmiotowych przepisów sprawą o sygn. akt TS 176/24 zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznanej sprawie kluczowe dla oceny opieszałości organu administracji pozostaje bowiem najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zostały zaprezentowane poglądy inne niż dominujące w jego wcześniejszych wyrokach. Wcześniej przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie naruszają Konstytucji oraz prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1), jak również art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 - Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 (por. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24). Natomiast aktualnie, poczynając od wyroków z 19 maja 2025 r.: sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i II OSK 2926/24 (publ. CBOSA), NSA zwrócił uwagę, że przepisy art. 100c i 100d powołanej ustawy mają charakter epizodyczny (czasowy), a ich wprowadzenie do tego aktu spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Równocześnie zaakcentowano, że owo czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, to jest dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. W tych ramach jednak NSA wywiódł, że przez "istotną zmianę okoliczności" co do powyższej kwestii należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów. Tak samo należy bowiem traktować również stan, w którym zwiększona liczba owych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny na Ukrainie) stała się normą w dłuższym - obecnie ponad trzyletnim - okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Jak zaznaczono, ponad dwuletni okres (od 15 kwietnia 2022r. do 30 czerwca 2024r.) należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb a rozwiązanie to nie powinno polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (czyli art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r.). Zdaniem NSA, wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko szczególne, dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz de facto stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. W konsekwencji NSA przyjął, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa po dniu 30 czerwca 2024r. W rezultacie wskazano, że po czwartym już przedłużeniu obowiązywania art. 100d powołanej ustawy, czyli po 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 cytowanej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się realnej ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości -bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. W ocenie NSA, należało zatem odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa - jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela powyższy pogląd albowiem koresponduje on z urzeczywistnieniem zasad konstytucyjnych w ramach wymiaru sprawiedliwości, w tym prawa do sądu. Stanowisko to należy uznać za tym bardziej aktualne w odniesieniu do art. 17 pkt 50 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, mocą którego obowiązywanie zawieszenia terminów do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. prolongowano na jeszcze kolejny okres, aż do 4 marca 2027 r. W tym kontekście stwierdzić przyjdzie, że w realiach niniejszej sprawy Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. Stosownie zaś do treści § 4 powyższego unormowania, przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w tym Kodeksie. Właśnie taką regulacją szczególną jest art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowiący, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, przy czym w świetle ust. 2 tego przepisu, wspomniany termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: (1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub (2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub (3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Wymaga podkreślenia, że powołany art. 112a ustawy o cudzoziemcach zasadniczo nie modyfikuje ogólnej reguły wynikającej z art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, lecz jedynie określa termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz dzień, od którego ów termin biegnie (por: wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r. sygn. akt I SAB/Wr 34/23 oraz wyrok tutejszego Sądu z 12 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 112/23). Regulacja zawarta w 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie odnosi się zatem do samego wszczęcia w takiej sprawie postępowania administracyjnego, niemniej jednak wskazuje szczególny termin załatwienia tej sprawy, który rozpoczyna bieg dopiero od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków (por. wyroki WSA: w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 129/22). W rezultacie, przedmiotem kontroli sądowej jest zachowanie organu w okresie począwszy już od otrzymania przezeń wniosku strony, zaś kontrola ta obejmuje w szczególności realizację obowiązku wynikającego z art. 12 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazującego działanie w sprawie wnikliwie a zarazem szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia oraz niezwłoczne załatwianie spraw, które nie wymagają zbierania informacji, dowodów lub wyjaśnień. W rozpoznanej sprawie wniosek o udzielenie stronie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu administracji 11 czerwca 2025 r., zatem to w tym dniu nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego. Do dnia wniesienia skargi Wojewoda nie zakończył tego postępowania w prawem określony sposób. Wobec tego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 60 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Z akt administracyjnych wynika, że od daty wszczęcia postępowania administracyjnego na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku. Jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby Wojewoda dokonał jakichkolwiek czynności procesowych, w szczególności wystąpił o udostępnienie potrzebnych informacji do właściwych organów ani też by podejmował jakiekolwiek inne działania. Opisaną wyżej bierność wypowiadającego się w sprawie organu należy zakwalifikować jako przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym kontekście wypada zaznaczyć, że przewlekłość postępowania należy rozumieć nie tylko jako dokonywanie w jego toku przez organ czynności zbędnych, pozornych i nie zmierzających do szybkiego zakończenia sprawy lecz także stan, w którym organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, niesprawny bądź nieskuteczny (por. wyroki: WSA w Białymstoku z 9 września 2025 r. sygn. akt II SAB/Gl 65/25; WSA w Gdańsku z 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Gd 51/25). Za przewlekłość postępowania trzeba uznać sytuację, gdy - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - organ wykazuje całkowitą bierność nie podejmując w zakresie postępowania żadnych czynności przez cały jego, trwający kilka miesięcy, okres. Dlatego Sąd orzekł jak punkcie 2 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Równocześnie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. uznał, że stwierdzona przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa przez które należy rozumieć oczywiste, wyraźne, ewidentne, bezdyskusyjne i drastyczne naruszenie treści obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17; wyrok WSA we Wrocławiu z 23 lipca 2024r., sygn. akt IV SAB/Wr 2/24). Zdaniem Sądu okoliczności rozpoznanej sprawy wskazują, że tak kwalifikowana przewlekłość nie miała w niej miejsca. Należało bowiem uwzględnić, że organ pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów prawa powszechnie obowiązującego wprowadzała zawieszenie biegu terminów załatwienia spraw cudzoziemców. Wojewoda, jako organ administracji publicznej, jest przy tym z mocy art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, w związku z czym respektował powołane wyżej przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa i chociaż nie uwalniało go to od zarzutu pozostawania w zwłoce w załatwieniu sprawy, to jednak sprawia, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. W rezultacie nie można przyjąć, ażeby stwierdzona bezczynność przybierała postać kwalifikowaną. Sąd zauważa że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią dostatecznego usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 25 lipca 2019r., sygn. akt II OSK 1233/19 okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych. Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Skład orzekający wziął jednak pod uwagę opisane wyżej okoliczności, jako dodatkowy argument przemawiający za niekwalifikowaniem przewlekłości Wojewody w kategoriach rażącego naruszenia prawa czyli wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym mającej miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19 oraz z 5 września 2018 r., sygn. akt II OSK 272/18). Okoliczności sprawy nie uzasadniają także, w ocenie Sądu, przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jak bowiem trafnie akcentuje się w orzecznictwie, tego rodzaju sankcje mają charakter represyjny kompensacyjny i dlatego ich zastosowanie powinno ograniczać się do szczególnie drastycznych przypadków zwłoki organu w załatwieniu sprawy to jest wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2024/21; z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 642/15 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2026 r., sygn. akt II SAB/Po 301/25). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej a za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, to jest wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Sąd winien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony (por. wyroki NSA: z 6 maja 2026 r., sygn. akt III OSK 1268/25 oraz z 10 lutego 2026 r., sygn. akt II OSK 1695/25). W konsekwencji, suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego, co w warunkach rozpoznanej sprawy nie miało miejsca. Po pierwsze bowiem - jak wspomniano wyżej - opieszałość organu nie ma tu kwalifikowanego charakteru z uwagi na istnienie pewnych zrozumiałych powodów polegających na wątpliwościach co do stosowania obowiązujących przepisów prawa oraz na trudnościach natury organizacyjnej. Po drugie natomiast - brak jest przesłanek mogących potwierdzać, aby w następstwie stwierdzonej przewlekłości postępowania skarżąca poniosła rzeczywistą, wymierną szkodę niematerialną czy też uszczerbek o charakterze materialnym, które wymagałyby finansowego zrekompensowania. skonkretyzowała. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt. 3 sentencji wyroku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na koszty składał się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 215) oraz opłata od pełnomocnictwa 17 zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji.